Đêm gả cho Bùi Quan Lễ, ta khóc ướt cả nửa tấm khăn trùm đầu.
Không phải vì ta không muốn gả, mà vì cả kinh thành này ai cũng biết — Bùi Quan Lễ là người quy củ, nghiêm chỉnh còn hơn cả bài vị trong từ đường.
Chàng chưởng quản nghi chế của Lễ bộ, tu soạn điển chương của triều đình. Nhà ai thành thân dùng sai lễ khí, chàng có thể nhớ kỹ suốt ba năm. Nhà ai làm tang lễ mà khóc gào lố thêm một tiếng, chàng có thể viết tấu chương dâng lên tận mặt thánh thượng.
Ta chỉ là nữ nhi của một thương hộ vùng Giang Nam, sợ nhất là loại người này.
Trước khi tiễn ta lên kiệu hoa, nương nắm c.h.ặ.t t.a.y ta, khóc còn to hơn cả ta.
“A Ninh, đến nhà họ Bùi, con phải nhớ ít nói, ít cười, và ăn ít đi một chút.”
Ta hỏi: “Vì sao phải ăn ít đi?”
Nương nghẹn ngào: “Quý nữ kinh thành ăn uống từ tốn như đang thêu hoa, con thì một bữa ba bát, rất dễ bị người ta chê cười.”
Ta khựng lại, cảm thấy cuộc hôn nhân này e là chưa bước vào động phòng, ta đã thua ngay từ khoản sức ăn rồi.
**01**
Nến hỉ cháy được một nửa, Bùi Quan Lễ mới đẩy cửa bước vào.
Xuyên qua tấm khăn trùm đầu, ta nhìn thấy một đôi quan ngoa màu đen dừng lại trước giường.
Chàng không vội vàng vén khăn trùm, mà trước tiên đặt một chén trà nóng vào tay ta: “Uống một chút đi.”
Ta không dám động đậy, bởi vì bà mối đã dặn, đêm đầu tiên tân phụ bước vào cửa, phu quân không lên tiếng thì tuyệt đối không được tự ý hành động.
Bùi Quan Lễ dừng một chút, giọng nói điềm tĩnh: “Không có ai nhìn nàng đâu.”
Ta vẫn không nhúc nhích, chàng dường như khẽ thở dài, rồi ngồi xổm xuống, qua lớp khăn đỏ mà hỏi ta: “Tống Tri Ninh, nàng đói rồi phải không?”
Ta siết c.h.ặ.t ống tay áo, cái bụng bất chợt kêu lên một tiếng.
Ta hận không thể chui ngay xuống gầm giường, nhưng Bùi Quan Lễ không cười.
Chàng đứng dậy đi ra ngoài, một lát sau xách về một hộp thức ăn, bên trong có ngó sen ướp đường hoa quế, hoành thánh gà xé, bánh ngàn lớp nhân gạch cua, cùng một đĩa quýt mật được bóc xếp ngay ngắn.
Ngón tay ta khựng lại: “Đây là…”
Bùi Quan Lễ đẩy hộp thức ăn đến trước mặt ta: “Đồ ăn ở tiệc hỉ nguội hết rồi, những món này là nhà bếp mới làm lại.”
Ta nhỏ giọng lẩm bẩm: “Nhưng ma ma nói, đêm tân hôn tân phụ không được ăn quá nhiều.”
Bùi Quan Lễ đưa đũa cho ta: “Ma ma còn nói, phu quân nên vén khăn trùm đầu trước tiên.”
Ta cứng đờ người.
Giọng chàng rất nhạt: “Cho nên, những lời bà ấy nói, nàng không cần nghe.”
Ta từ từ vén một góc khăn trùm lên, thấy chàng mặc hỉ phục vô cùng ngay ngắn. Một người luôn tuân thủ lễ nghĩa nhất như chàng, lúc thốt ra những lời trái với quy củ, lại tự nhiên hơn bất cứ ai.
Ta nhận lấy đũa, dè dặt ăn một miếng hoành thánh, hơi nóng bốc lên làm hốc mắt ta cay cay.
Bùi Quan Lễ nhìn hốc mắt đỏ hoe của ta: “Không ngon sao?”
Ta lắc đầu.
“Vậy sao lại khóc?”
Ta nhịn rồi lại nhịn, cuối cùng vẫn không nhịn được: “Nương ta nói, gả qua đây rồi, lúc nào ta cũng phải giữ đúng quy củ.”
Bùi Quan Lễ cụp mắt nhìn ta, hồi lâu sau mới lấy từ trong tay áo ra một tờ giấy, đặt trước mặt ta.
Nét chữ trên giấy thanh tao, mạnh mẽ, chỉ vỏn vẹn ba dòng:
【Một, Phu nhân không được để bụng đói.】
【Hai, Phu nhân không được khóc khi đi ngủ.】
【Ba, Nếu phu nhân xung đột với lễ pháp, lấy phu nhân làm đầu.】
Ta nhìn chằm chằm một lúc, rồi ngẩng lên hỏi chàng: “Bùi đại nhân, đây cũng là quy củ sao?”
Bùi Quan Lễ nhìn ta, gật đầu: “Đúng, quy củ của nhà ta.”
**02**
Ta cứ nghĩ Bùi Quan Lễ chỉ đang dỗ ngọt ta trong đêm tân hôn.
Cho đến ba ngày sau, trong buổi tiệc Lại mặt, ta mới biết điều đáng sợ nhất ở người nam nhân này không phải là giữ quy củ, mà là chàng thực sự biến sự thiên vị thành hành động thực tế.
Hôm đó ta mặc một bộ nhu quần màu quả hạnh.
Trước khi ra cửa, lão ma ma của Bùi gia cản ta lại, nhíu mày đánh giá: “Phu nhân, màu áo này nhạt quá, không đủ đoan trang điềm đạm.”
Ta vừa định cúi đầu nhận lỗi, Bùi Quan Lễ đã từ hành lang bước tới. Chàng liếc nhìn bộ váy của ta, chỉ nói: “Rất đẹp.”
Lão ma ma sững sờ: “Đại nhân, màu sắc này e là không hợp lễ.”
Bùi Quan Lễ nhìn chằm chằm ma ma: “Quy định ở điều nào?”
Ma ma nhất thời không đáp được.
Bùi Quan Lễ sắc mặt bình thản: “《Đại Chu Hôn Nghi》 chỉ ghi trang phục ngày Lại mặt nên sạch sẽ thanh khiết, không ghi là phải tối màu. Màu hạnh sạch sẽ, không có gì là không ổn.”
Mặt ma ma trắng bệch.
Ta đứng tại chỗ, lần đầu tiên biết được rằng người đọc nhiều sách cũng có thể dùng sách để bảo vệ người khác.
Trên xe ngựa, ta không nhịn được hỏi: “Lúc nãy chàng đang bênh vực ta sao?”
Bùi Quan Lễ đang xem sổ tay Lễ bộ. Nghe vậy, bàn tay đang lật trang sách khựng lại, lập tức phủ nhận: “Không phải.”
Ta có chút hụt hẫng, nhưng ngay sau đó, chàng lại bồi thêm một câu: “Bà ấy quả thực đã sai.”
Ta nghiêng đầu nhìn chàng, chàng không nhìn ta, nhưng gốc tai đã từ từ đỏ lên: “Ta chỉ đang sửa sai thôi.”
Ta mỉm cười: “Ồ, sửa sai.”
Chàng cúi đầu đọc sách, nửa ngày trời không lật nổi một trang.
…
Trong tiệc Lại mặt, phụ thân ta uống đến mức mặt mày đỏ gay. Nay trèo cao được vào nhà họ Bùi, ông hận không thể đem ta đặt lên mâm cỗ để mọi người bình phẩm.
Rượu quá ba tuần, ông đứng lên nâng chén bước đến trước mặt Bùi Quan Lễ: “Đứa con gái này của ta từ nhỏ đã bị mẹ nó chiều hư, chẳng có quy củ gì. Ngày sau nếu có chỗ nào làm không đúng, hiền tế cứ mạnh tay dạy dỗ.”
Toàn bộ thân thích trong tiệc đều dồn mắt nhìn ta.
Chiếc thìa múc canh trong tay ta va cạch vào thành bát. Ta hiểu ý phụ thân là gì. Ông sợ Bùi gia chê bai xuất thân thương hộ của ta, nên hạ thấp ta trước, để tỏ ra mình là người hiểu chuyện.
Hồi còn ở nhà cũng vậy.
Khách khen ta một câu thông minh, ông liền nói: “Nữ nhi thì thông minh có ích lợi gì.”
Chưởng quỹ khen ta tính sổ sách giỏi, ông liền nói: “Chỉ là chút khôn vặt, chẳng làm được trò trống gì.”
Dường như chỉ cần ông chà đạp ta xuống trước, người khác sẽ không chê ta đứng không đủ cao.
Ta vừa định cúi đầu, Bùi Quan Lễ đã đặt đũa xuống. Không khí trong bữa tiệc lập tức chìm vào im lặng.
Chàng nhìn phụ thân ta, giọng điệu vẫn khách sáo: “Nhạc phụ xin hãy thận trọng lời nói.”
Nụ cười của phụ thân ta cứng đờ.
Bùi Quan Lễ không kiêu ngạo cũng không siểm nịnh: “Tri Ninh bước vào Bùi gia ta, là thê t.ử được rước làm chính thất, không phải là học trò. Ta cưới nàng không phải để dạy dỗ nàng, càng không phải để kẻ khác mượn danh nghĩa của ta mà chà đạp nàng.”
Cả sảnh đường không ai dám hé nửa lời, màu đỏ trên mặt phụ thân ta nhạt dần.
Bùi Quan Lễ lại như đang trần thuật một điều lệ lễ pháp: “Theo lễ, thê giả, tề dã — thê t.ử nghĩa là ngang hàng. Nàng sát cánh cùng ta, chứ không phải thấp kém hơn ta.”
Bùi Quan Lễ nói chuyện quy củ, không ai nói lại được chàng.
Nhưng chàng cố tình nói những quy củ này, là để cho ta nghe.
**03**
Trên đường về phủ, ta vẫn luôn im lặng, Bùi Quan Lễ cũng không hỏi gì.
Mãi đến khi xe ngựa rẽ qua con phố lớn, bên ngoài có tiếng rao bán hạt dẻ rang đường, ta vô thức vén rèm nhìn ra một cái.
Bùi Quan Lễ thấy vậy, lập tức bảo xa phu dừng xe.
Ta ngẩn người: “Sao thế?”
Chàng nhìn ra ngoài cửa sổ: “Mua hạt dẻ.”
Ta vội xua tay: “Không cần đâu, ta chỉ nhìn thôi.”
Chàng đã bước xuống xe.
Chàng đứng trước sạp bán hạt dẻ, nghiêm túc lựa một túi nóng nhất. Ta ngồi trong xe ngựa, nhìn vị Lễ bộ lang trung nổi tiếng lạnh lùng, không màng nhân tình thế thái, lại cúi đầu hỏi người bán hàng rong: “Túi nào ngọt hơn?”
Người bán hàng cười nói: “Đại nhân mua cho phu nhân à?”
Bùi Quan Lễ khựng lại một chút, đáp: “Ừ.”
Giọng chàng không lớn, nhưng ta nghe rõ mồn một.
Về đến phủ, chàng bóc sạch hạt dẻ, cho vào một đĩa nhỏ rồi đẩy đến trước mặt ta. Ta ăn một hạt, hạt dẻ vẫn còn nóng hổi.
Bùi Quan Lễ hỏi: “Còn tủi thân không?”
Ta lắc đầu.
Chàng nhìn ta: “Nói thật đi.”
Ta ăn thêm một hạt, trả lời lúng búng: “Một chút xíu.”
Bùi Quan Lễ dừng lại, sau đó rút từ trong tay áo ra một cuốn sổ nhỏ, đưa cho ta. Ta mở ra xem, trên đó ghi một dòng chữ.
【Ngày Tống Tri Ninh Lại mặt, bị nhạc phụ dùng lời lẽ coi khinh.】
Bên dưới còn có một dòng:
【Cách xử trí: Sau này Tống gia mở tiệc, nếu phu nhân không muốn đi, có thể không đi. Tống gia có hỏi, phu quân sẽ trả lời thay.】
Ta sững người, tiếp tục lật về phía trước.
【Tống Tri Ninh không thích trà đắng.】
【Tống Tri Ninh sợ tối, ban đêm đèn hành lang không được tắt.】
【Tống Tri Ninh ăn quýt không thích xơ trắng.】
【Tống Tri Ninh nghe người khác nhắc đến hai chữ “thương hộ” sẽ cúi đầu. Lần sau không cho phép nàng cúi đầu.】
Đầu ngón tay ta khựng lại, Bùi Quan Lễ đưa tay, dường như muốn lấy lại cuốn sổ. Ta lập tức ôm ghì vào n.g.ự.c.
Ta gọi chàng: “Bùi Quan Lễ.”
Chàng nhìn ta. Đây là lần đầu tiên ta gọi thẳng tên chàng.
Ta hỏi: “Ngày nào chàng cũng làm mặt lạnh, chính là để ghi chép những thứ này sao?”
Bùi Quan Lễ khựng lại, ngoảnh mặt đi: “Tiện tay thôi.”
Ta không nhịn được cười: “Ghi chuyện ta sợ tối cũng là tiện tay? Ghi chuyện ta không thích xơ quýt cũng là tiện tay?”
Ta nhích lại gần một chút, cố ý hỏi: “Vậy chàng có ghi vào sổ là, hôm nay ta thấy chàng đặc biệt tốt không?”
Bùi Quan Lễ ngước mắt nhìn ta, khẽ nói: “Bây giờ ghi.”
Chàng thực sự cầm bút, viết thêm một dòng vào sổ.
【Tống Tri Ninh hôm nay khen ta tốt.】
Viết xong, chàng ngừng một lát, lại thêm bốn chữ:
【Không được quên.】
**04**
Ta gả vào Bùi gia được nửa tháng, trong kinh thành bắt đầu râm ran lời đồn đại, nói Bùi Quan Lễ lấy ta là vì thèm khát của cải nhà họ Tống. Cũng có kẻ nói, một nữ nhi thương hộ như ta lấy được vào Bùi gia là nhờ mồ mả tổ tiên bốc khói xanh.
Lúc những lời đó lọt đến tai ta, ta đang bận tính toán sổ sách nhà bếp của Bùi phủ.
Bùi phủ thanh cao, quy củ nhiều, nhưng sổ sách lại loạn cào cào. Giá gạo mua vào cao hơn giá thị trường đến ba phần. Số lượng gà vịt báo hỏng mỗi ngày của nhà bếp còn nhiều hơn hồi nhà ta mở t.ửu lâu.
Ta ôm sổ sách xem nửa ngày, càng xem càng nhíu mày.
Ma ma quản sự thấy ta không nói gì, liền cười gượng: “Phu nhân mới tới kinh thành, không hiểu những chuyện này cũng phải. Vật giá ở kinh thành cao, vả lại phủ ta cũng coi trọng thể diện.”
Ta ngẩng lên hỏi: “Gà ở kinh thành vì thể diện mà mọc thêm hai cái chân sao?”
Một tiểu nha hoàn đứng cạnh không nhịn được, phụt cười thành tiếng.
Ta gấp sổ lại: “Từ ngày mai, sổ sách mua bán của nhà bếp sẽ do đích thân ta kiểm tra.”
Ma ma quản sự lập tức quỳ sụp xuống: “Phu nhân, ngài làm vậy e là không hợp quy củ. Cựu lệ của hậu trạch phủ ta, đều do lão nô…”
Ngoài cửa bỗng vang lên một giọng nói: “Cựu lệ?”
Bùi Quan Lễ không biết đã đứng dưới hiên từ bao giờ. Chàng vẫn cầm chiếc áo choàng triều phục trên tay, rõ ràng là vừa mới bãi triều.
Ma ma quản sự vội vàng dập đầu: “Đại nhân, phu nhân còn trẻ người non dạ, sợ là bị kẻ gian xúi giục. Sổ sách hậu trạch sao có thể để một tân phụ như phu nhân nhúng tay vào?”
Bùi Quan Lễ nhìn ta: “Nàng tra ra vấn đề rồi sao?”
Ta gật đầu, chàng hỏi: “Bằng chứng đâu?”
Ta đưa ba cuốn sổ qua.
“Giá gạo bị kê khống, rau thịt báo hỏng không đúng thực tế, nhà bếp mượn danh nghĩa sắm lễ tiết để rút bớt bạc. Còn cả khoản tiền hương liệu này nữa, nửa tháng nay trong phủ căn bản không hề dùng tới ngần ấy trầm hương.”