Bùi Quan Lễ rũ mắt nhìn chiếc khăn, giọng trầm thấp: “Ba năm trước, ta phụng mệnh xuôi nam điều tra lương thực, đến Giang Châu thì gặp mưa lớn, ta lạc mất người đi cùng, lại bị thương ở chân, đành phải nấp tạm trước cửa tiệm gạo nhà nàng.”
Ta nhớ lại mùa mưa ở Giang Nam năm đó, lúc tiệm gạo chuẩn bị đóng cửa, bên ngoài có một chàng thanh niên bị thương đang ngồi, y phục dẫu làm từ gấm vóc đắt tiền nhưng lại vô cùng chật vật. Ta đã lén múc một bát cháo nóng từ bếp, dúi cho chàng thêm nửa cái bánh hoa quế, còn dùng khăn tay băng lại vết thương trên mu bàn tay cho chàng.
Ta lẩm bẩm: “Là chàng sao?”
Bùi Quan Lễ gật đầu: “Hôm đó ta hỏi nàng, nếu không có tiền trả cháo thì sao, nàng nói: Người sống quan trọng hơn sổ sách.”
Câu nói đó đúng là phong cách của ta. Chưởng quỹ dạy ta kinh doanh không được cho nợ, nhưng ta lại luôn nghĩ, con người không thể bị làm khó đến c.h.ế.t chỉ vì một bát cháo.
Bùi Quan Lễ lại nói: “Sau đó ta về kinh, muốn trả lại khăn tay, nhưng Tống gia nói nàng đã hứa hôn.”
Ta sững người: “Hứa hôn?”
Chàng gật đầu: “Phụ thân nàng muốn gả nàng cho một tên thương gia buôn muối làm kế thất.”
Ta nhớ ra rồi, kẻ đó bốn mươi hai tuổi, hai đời vợ đều đã c.h.ế.t, lại còn có ba đứa con. Nương ta vì chuyện đó mà khóc lóc mất mấy đêm liền. Về sau không biết tại sao, mối hôn sự đó lại bị hủy bỏ.
Bùi Quan Lễ tránh ánh mắt ta: “Ta đã sai người điều tra tên thương gia đó, phát hiện hắn bức t.ử vợ cũ, lại buôn lậu muối mỏ, liền đệ một bản tấu chương dâng lên.”
**15**
Ta hỏi: “Chỉ đệ một bản tấu chương thôi sao?”
Bùi Quan Lễ không đáp lời, chỉ “ừm” một tiếng rất khẽ.
Ta mân mê chiếc khăn tay cũ, nhớ lại đêm mưa ba năm trước. Lúc ấy ta chỉ nghĩ mình ban cho một kẻ cơ nhỡ một bát cháo nóng, nào ngờ bát cháo ấy băng qua ngần ấy chặng đường, cuối cùng lại quay về trước mặt ta.
“Vậy sau đó thì sao?”
“Sau đó, thấy phụ thân nàng vội vã muốn bám cành cao khác, ta liền đi xin tứ hôn.”
Ta siết c.h.ặ.t chiếc khăn: “Chàng không sợ ta không đồng ý sao?”
“Sợ chứ. Cho nên đêm tân hôn, ta không vội vén khăn trùm, ta nghĩ bụng, nếu nàng thực sự quá e sợ, ta sẽ đưa cho nàng một bức thư hòa ly.”
Chàng lấy từ dưới đáy hộp ra một tờ giấy gấp gọn. Ta mở ra xem, quả nhiên là một bức thư hòa ly đã ký tên.
Bùi Quan Lễ nói: “Nếu nàng không muốn ở lại Bùi gia, ta sẽ để nàng đi.”
Nước mắt ta đột nhiên tuôn rơi lã chã. Chàng lập tức hoảng hốt, vội lấy khăn lau nước mắt cho ta: “Sao lại khóc rồi?”
Ta nắm c.h.ặ.t bức thư hòa ly, càng lúc càng không ngăn được tiếng khóc: “Bùi Quan Lễ, con người chàng sao lại thế này cơ chứ?”
“Thế nào cơ?”
“Sao đến cả chuyện thả ta đi, chàng cũng sắp xếp chu đáo như vậy.”
Chàng khẽ nói: “Bởi vì thích một người, không nên trói buộc nàng ấy, ta chỉ muốn để nàng có quyền lựa chọn.”
Lúc này ta mới phát hiện mép giấy của bức thư hòa ly đã sờn rách. Nó không phải là thứ chàng vội vàng viết ra để dỗ ta, mà có lẽ trước đêm tân hôn, nó đã được đặt sẵn trong hộp, chờ đợi quyết định của ta.
Ta quệt nước mắt, ngước nhìn sâu vào đáy mắt chàng: “Bùi Quan Lễ, người như chàng mà làm kinh doanh chắc chắn lỗ vốn to. Cứu người, không mặc cả; thích người ta, cũng không chịu mở lời.”
Chàng im lặng hồi lâu, giọng trầm xuống: “Ta không biết làm kinh doanh.”
Ta gấp bức thư hòa ly lại, đặt vào lòng bàn tay chàng: “Không sao, từ nay về sau, ta sẽ dạy chàng.”
**16**
Ta không lấy bức thư hòa ly đó, chỉ đặt lại vào trong hộp gỗ, rồi cầm chiếc khăn tay cũ lên: “Cái này trả ta.”
Bùi Quan Lễ rõ ràng không muốn.
Ta vẫy vẫy chiếc khăn trước mặt chàng: “Bùi đại nhân, lén giấu khăn tay của nữ t.ử, có hợp lễ không?”
Chàng trầm ngâm một lát: “Không hợp.”
Ta chìa tay: “Vậy trả ta.”
Chàng chầm chậm đưa chiếc khăn ra, đến giữa chừng, lại khẽ siết c.h.ặ.t một góc.
Ta suýt bật cười: “Không nỡ à?”
Bùi Quan Lễ ngoảnh mặt đi: “Chỉ là đồ cũ thôi.”
Ta giật lại chiếc khăn, rồi từ trong tay áo lấy ra một chiếc khăn mới tinh. Ở góc khăn vẫn thêu một con ve sầu, nhưng đẹp hơn con trước rất nhiều. Ta đặt chiếc khăn mới vào tay chàng: “Đồ cũ trả ta, đồ mới cho chàng. Lần này không phải cô nương Tống gia phát cháo cho chàng, mà là phu nhân của chàng cho chàng.”
Bùi Quan Lễ sững sờ, ngón tay từ từ siết c.h.ặ.t. Lần đầu tiên ta thấy chàng nhìn ta bằng ánh mắt như vậy. Không có lễ pháp, không có kiềm chế, chỉ có niềm vui mừng không giấu nổi.
Chàng hỏi: “Ta ôm nàng được không?”
Rõ ràng đã thành thân lâu như vậy, chàng vẫn hỏi một cách vô cùng trịnh trọng.
Ta gật đầu, ngay khoảnh khắc tiếp theo, chàng vòng tay ôm lấy ta. Ta vùi mặt vào vai chàng, không còn nén tiếng khóc như hồi ở Tống gia nữa. Bùi Quan Lễ cũng không khuyên giải, chỉ vỗ nhè nhẹ vào lưng ta.
Đêm đó, đèn trong thư phòng sáng đến tận khuya.
**17**
Chuyện Tống gia trộn gạo cũ rất nhanh đã được tra xét rõ ràng, tư cách cống nạp gạo bị tước bỏ. Phụ thân ta lại bị phanh phui thêm vài vụ án cũ, cuối cùng bị tịch thu phần lớn gia sản, lưu đày ba nghìn dặm.