“Những ngày tiếp theo, nhà họ Trần tràn ngập không khí vui tươi. Lý Tú Nga và Dương Thu Cẩn đi đến đâu cũng có người chúc mừng. Những người thân thích vốn dĩ bình thường chẳng bao giờ qua lại, vừa nghe tin Trần Thắng Thanh đã lên chức Doanh trưởng quân đội, liền tấp nập kéo đến chúc mừng.” Dương Thu Cẩn không đủ kiên nhẫn để ứng phó với đám người thân thế lợi này nên giao hết cho mẹ chồng tiếp đãi, còn mình thì việc ai nấy làm. Hôm nay thời tiết không được tốt cho lắm, bầu trời âm u xám xịt, trông như có thể đổ mưa bất cứ lúc nào. Dương Thu Cẩn đang ngồi ở văn phòng đại đội, tay trái nhanh thoăn thoắt gảy bàn tính, tính toán thu chi tài chính của đại đội hai ngày qua, tay phải cầm b.út máy ghi chép vào sổ sách, bỗng nghe thấy bên ngoài ồn ào náo nhiệt. “Có chuyện gì thế nhỉ?” Dương Thu Cẩn đặt đồ xuống, tò mò nhìn ra ngoài. Thấy trên con đường làng cách đó không xa có một đám đông nam nữ thanh niên mặc trang phục màu xanh lá mạ, đeo băng đỏ trên cánh tay. Ai nấy đều hùng dũng oai vệ, giơ cao những dải băng rôn đỏ rực, cầm cờ đỏ nhỏ, tinh thần hừng hực diễu hành hô vang: “Đả đảo chủ nghĩa tư bản đế quốc!” “Đả đảo mê tín phong kiến tứ cựu!” “Đả đảo tất cả bọn yêu ma quỷ quái phản động!”... “Còn chuyện gì nữa, lại là cái đám Hồng vệ binh ăn no rỗi việc suốt ngày gây chuyện ấy mà.” Đại đội trưởng Đặng Kiến Thiết, một người đàn ông ngoài ba mươi tuổi nhưng vì quanh năm lao động vất vả nên trông như ngoài bốn mươi, mặt đầy vẻ lo âu: “Cô xem cái đám học sinh này, trường cấp hai cấp ba đang yên đang lành không lo đi học, cứ phải bày ra phong trào này phong trào nọ. Hôm nay đấu tố người này, mai đấu tố người kia, một nơi đang tốt đẹp thế này bị bọn chúng làm cho loạn cào cào hết cả lên. Trước đây bọn chúng chỉ đấu tố trong thành phố, giờ lại chạy về tận nông thôn mình rồi, cô bảo bọn chúng có bị thần kinh không chứ.” “Suỵt, cơm có thể ăn bậy nhưng lời không thể nói bậy đâu.” Bí thư Trương của đại đội cũng đang đứng xem náo nhiệt bên cạnh, lắc đầu lia lịa với Đặng Kiến Thiết: “Hiện giờ bên ngoài tình hình đang rất căng thẳng, chỉ cần một câu nói tùy tiện thôi cũng có thể trở thành cái thóp để đám Hồng vệ binh kia tóm lấy rồi đấu tố đến ch-ết đấy. Trước đây bọn chúng không đấu tới chỗ mình là vì mình ở nông thôn, mục tiêu chính của bọn chúng là ở thành phố. Giờ thành phố bọn chúng đấu gần hết rồi thì bắt đầu chỉa mũi dùi về phía nông thôn chúng ta đấy.” Nói đến đây, ông nhấp một ngụm trà già, tặc lưỡi bảo: “Tôi thấy đại đội Tiên Phong sắp biến động rồi. Kiến Thiết này, Thu Cẩn này, hai người đừng bận rộn ở đây nữa. Tranh thủ lúc đám Hồng vệ binh kia chưa vào đại đội mình, mau thông báo xuống dưới cho xã viên dọn dẹp hết những thứ phong kiến tứ cựu không nên có trong nhà đi. Bảo mọi người giữ mồm giữ miệng vào, đừng để đến lúc rước họa vào thân rồi mới ngồi đấy mà khóc cha gọi mẹ.” Đặng Kiến Thiết và Dương Thu Cẩn đều trở nên lo lắng. Năm ngoái hai người đi họp cán bộ trên huyện đã từng chứng kiến cảnh tượng điên cuồng khi đám Hồng vệ binh đấu tố người khác ở thành phố. Ngay lập tức, hai người không dám chậm trễ, thu dọn đồ đạc rồi vội vàng đi thông báo cho xã viên. Sau khi thông báo xong cho các xã viên đang làm việc ngoài ruộng, Dương Thu Cẩn và Đặng Kiến Thiết chia nhau ra đi mỗi người một ngả. Cô chạy về nhà vào kho chứa đồ, lấy một nắm th-ảo d-ược mình hái được đã phơi khô, rồi xuống bếp lấy bốn cái màn thầu, hai quả trứng luộc, năm củ khoai lang to bằng nửa bàn tay cho vào giỏ. Tiếp đó cô chạy ra mảnh vườn riêng của nhà mình, hái hai quả dưa chuột xanh ngắt, rồi xách giỏ đi về phía chuồng bò hẻo lánh dưới chân núi ở cuối làng. Đó là nơi ở của hai trí thức du học từ thủ đô bị đ-ánh thành phái hữu. Khi Dương Thu Cẩn đến chuồng bò, giáo sư Trịnh Tế Đồng ngoài năm mươi tuổi, tóc đã bạc nửa đầu, mặc bộ đồ xám cũ nát đầy miếng vá nhưng trông rất có khí chất văn sĩ, đang ngồi xổm bên cạnh chuồng bò, cầm cái xẻng xúc phân bò tươi.
“Giáo sư Trịnh, cháu đến thăm bác và giáo sư Thái ạ.” Dương Thu Cẩn xách giỏ tiến lại gần chuồng bò. Chuồng bò được giáo sư Trịnh quét dọn rất sạch sẽ nên không có mùi hôi thối lắm. Sự xuất hiện đột ngột của Dương Thu Cẩn khiến Trịnh Tế Đồng giật mình, chiếc xẻng bị lệch làm phân bò tươi đổ xuống đất, b-ắn tung tóe lên người ông. Giáo sư Trịnh nhìn bộ quần áo vốn được giặt giũ sạch sẽ đến bạc màu của mình giờ dính đầy phân bò, ông không còn tỏ ra tức giận hay đau xót như hồi mới bị đưa xuống đây nữa, chỉ khẽ thở dài một tiếng, nhìn Dương Thu Cẩn mỉm cười: “Tiểu Dương đấy à, sao cháu lại đến đây?” “Có đám Hồng vệ binh vào làng rồi, cháu lo cho bác và giáo sư Thái nên mang ít đồ ăn tới, sẵn tiện báo cho hai bác một tiếng.” Dương Thu Cẩn đưa giỏ đồ trong tay cho Trịnh Tế Đồng, rồi nhìn về phía góc chuồng bò. Ở đó có một người đàn ông trung niên khoảng năm mươi lăm tuổi, tên là Thái Chính Mậu, người g-ầy trơ xương, đôi mắt trũng sâu không chút thần sắc. Dương Thu Cẩn ngồi xổm xuống, quan tâm hỏi han: “Giáo sư Thái, bác đã thấy đỡ hơn chút nào chưa ạ?” Giáo sư Thái thời gian trước bị nhiễm phong hàn, cứ ốm dặt dẹo mà vẫn phải gượng dậy làm việc, sức khỏe mãi không thấy khá lên. Cứ vài ngày Dương Thu Cẩn lại lén gửi cho ông ít th-ảo d-ược cô tự hái, bảo ông tự sắc nước mà uống. “Đỡ nhiều rồi, cảm ơn cháu nhé tiểu Dương.” Thái Chính Mậu ho một tiếng, gắng gượng đứng dậy chào cô: “Lại làm cháu phải bận tâm rồi. Bao nhiêu năm qua, cứ luôn là cái cô tiểu đồng chí này chăm sóc hai lão già chúng ta, chúng ta nhận mà thấy hổ thẹn quá.” “Bác đừng khách sáo thế ạ, chỉ là việc nhỏ thôi mà.” Dương Thu Cẩn xua tay bảo ông ngồi xuống nghỉ ngơi: “Năm đó mẹ cháu lên núi đốn củi bị ngã xuống núi, nếu không có bác và giáo sư Trịnh lúc đi chăn bò trông thấy rồi cõng bà ấy từ dưới mương lên, thì cháu chẳng dám nghĩ bà ấy nằm liệt một chỗ dưới đó có bị gấu ăn thịt mất không nữa. Hai bác là ân nhân cứu mạng của mẹ cháu, những việc cháu làm cho hai bác có đáng là bao đâu.” Giáo sư Trịnh cất giỏ đồ đi rồi quay lại bảo: “Tiểu Dương này, cháu mau về đi. Ban ngày ban mặt thế này nếu để người ta thấy cháu qua lại với bọn bác sẽ rước thêm rắc rối không đáng có đâu. Tấm lòng của cháu bọn bác nhận rồi, sau này cũng nên bớt tới đây thôi. Đợi sau này bọn bác có khả năng rồi, nhất định sẽ báo đáp cháu thật tốt. Chuyện Hồng vệ binh cháu không phải lo đâu, bọn bác có phải bị đấu tố lần đầu đâu mà sợ. Cháu yên tâm, dù bọn chúng có hành hạ bọn bác thế nào đi nữa, bọn bác cũng sẽ c.ắ.n răng mà vượt qua thôi.” Dương Thu Cẩn chính là lo lắng hai vị giáo sư học thức uyên bác này không chịu nổi sự giày vò của đám Hồng vệ binh mà sẽ tự sát giống như những trí thức cao cấp ở thành phố, nên mới đặc biệt chạy tới đây một chuyến. Nghe giáo sư Trịnh nói vậy, cô gật đầu: “Giáo sư Trịnh, giáo sư Thái, hai bác phải nhớ kỹ, dù có chuyện gì xảy ra cũng đừng bao giờ từ bỏ hy vọng, nhất định phải sống tiếp. Chỉ có sống thì mới có hy vọng, mới thấy được ánh sáng ạ.” “Bác hiểu cả mà, tiểu Dương, cháu mau đi đi.” Dương Thu Cẩn đi rồi, giáo sư Trịnh đưa giỏ đồ đến trước mặt giáo sư Thái. Nhìn thấy những thứ bên trong, giáo sư Thái đỏ hoe mắt nói: “Trên đời này, vẫn là người tốt nhiều hơn.”