Chương Vọng Sinh cúi gầm mặt, khẽ đáp: “Chúng ta vẫn nên làm bạn học thì hơn.”
Hình Mộng Ngư hỏi: “Có phải ở nhà cậu có đối tượng rồi không?”
Chương Vọng Sinh lắc đầu: “Không có, đây không phải chuyện có đối tượng hay chưa.”
Hình Mộng Ngư hơi cuống quýt: “Vậy, có phải cậu cảm thấy đang đi học nên không muốn? Thực ra chuyện này không ảnh hưởng đến học hành đâu, những suất học sau này đều dựa vào trường đề cử, phải có quan hệ mới thành được.”
Chương Vọng Sinh là người cực kỳ nhạy cảm, anh luôn thấy trong lời nói của Hình Mộng Ngư có chứa ẩn ý, nhưng dù có đi nữa, đó cũng là lòng tốt của người ta.
“Hiện giờ tôi không có cách nào cân nhắc chuyện này được, tâm ý của cậu, e là tôi không thể…”
“Mình biết rồi.” Mặt Hình Mộng Ngư đỏ bừng, cô ngắt lời anh: “Chúc cậu sớm tìm được người trong mộng.”
Hình Mộng Ngư quay người chạy đi.
Lòng Chương Vọng Sinh vô cùng khó chịu, vận mệnh của anh giống như một con thuyền nhỏ còn chưa biết sẽ trôi dạt về đâu, thêm một người nữa, e là chở không nổi.
Cảm xúc này vây hãm anh rất lâu. Hình Mộng Ngư giống như muốn trả đũa anh, cô bắt đầu thân thiết hơn với những nam sinh khác. Cô xinh đẹp, gia cảnh lại tốt, nghe nói cha cô là một công nhân kỹ thuật rất giỏi, các nam sinh ái mộ cô là chuyện rất thường tình.
Một cô gái như thế không còn cười với anh, không còn trò chuyện với anh, Chương Vọng Sinh trở lại với sự cô độc, và đó là do anh tự chuốc lấy. Mọi người đều nhất trí rằng Chương Vọng Sinh chắc chắn đã đắc tội với Hình Mộng Ngư, có người đem chuyện đó ra trêu chọc, anh cũng chẳng buồn giải thích.
Sắp đến kỳ nghỉ hè, Chương Vọng Sinh đi làm thuê tại một nhà máy xi măng. Không lâu sau, chính sách tuyển sinh của trường được truyền xuống, nói rằng chỉ tiêu năm nay cần có công xã đề cử, trình độ văn hóa chỉ là một phương diện để xem xét.
Sau khi nhận được tin, anh thu dọn đồ đạc, mang theo nửa bao xi măng về nhà.
Bến xe chật kín người, bạn học đạp xe tiễn anh đến nơi. Không ngờ, Hình Mộng Ngư cũng xuất hiện ở bến xe, chẳng biết là tiễn ai.
Hai người chạm mắt nhau, nhưng Chương Vọng Sinh không nói gì, anh nắm chặt tấm vé, vai vác bao xi măng. Dáng hình cô gái trẻ nhìn qua cửa kính thật thanh mảnh, xinh đẹp, nhưng điều đó không thuộc về anh. Chương Vọng Sinh bị dòng người xô đẩy, ánh mắt anh dừng lại trên người Hình Mộng Ngư, anh biết cô cũng đang nhìn mình cho đến khi chiếc xe lăn bánh.
Thời tiết nóng hầm hập, hoa màu đều héo rũ, tiếng ve kêu khiến lòng người càng thêm phiền muộn. Trước cửa công xã dán bảng đỏ, trên đó ghi danh sách đề cử, tổng cộng chỉ có hai người: một nữ sinh tên Hồng Mai và Lưu Trường Canh, tuyệt nhiên không có tên Nam Bắc.
Nam Bắc thất vọng tràn trề. Cô chạy thẳng đến văn phòng công xã, đòi một lời giải thích.
“Cháu thấy bảng đỏ không công bằng!” Cô rất gan dạ, vừa vào đã nói thẳng. Mấy người đàn ông đều ở trong phòng, Bí thư Mã nói: “Đây là quyết định chung của công xã và nhà trường, đã cân nhắc tổng hợp rồi, không công bằng ở chỗ nào?”
Nam Bắc lập tức đáp: “Xét về thành tích, cháu giỏi hơn Hồng Mai nhiều. Xét về xuất thân, cháu là trẻ mồ côi, điều kiện nào cháu cũng đạt, tại sao lại không có tên cháu?”
Bí thư Mã bảo: “Nam Bắc à, bây giờ cháu là người nhà họ Chương. Năm ngoái anh ba cháu được lên thành phố học là do gặp may, lúc đó công xã mình chẳng có ai đi được. Năm nay thì khác rồi, bên trên có chính sách như thế.”
“Lưu Trường Canh là ai ạ? Công xã mình lại đề cử người bên ngoài sao?”
“Cháu nói Phùng Trường Canh hả? Cậu ta đổi sang họ bà ngoại rồi, bà ngoại cậu ta thuộc hộ bần nông chính hiệu, Phùng Trường Canh đã vạch rõ ranh giới với bên cha mẹ cậu ta từ lâu rồi.”
Nam Bắc không phục, vô cùng không phục. Cô thấy cái chính sách này thật chẳng ra gì. Lý Đại Thành từ bên ngoài đi vào, thấy cô ở đó thì biết ngay lý do, anh ta nhếch mép cười: “Nếu bây giờ mày tuyên bố không mang họ Chương nữa, vạch rõ ranh giới với Chương Vọng Sinh thì cái suất vào cấp ba này sẽ để mày đi học.”
Lý Đại Thành vừa nói vừa nhìn chằm chằm cô. Bấy lâu không để ý, hóa ra con bé này đã là một tiểu mỹ nhân rồi.
Nam Bắc ghét Lý Đại Thành đến cực điểm, mỗi lần gặp anh ta cô chỉ mong anh ta chết bất đắc kỳ tử cho xong. Sao anh ta vẫn chưa chết nhỉ? Nam Bắc thấy buồn nôn vô cùng. Cô biết hy vọng vào cấp ba đã mất, im lặng bước ra ngoài. Nhìn tấm bảng đỏ kiêu hãnh dán trên cao, cô tức đến phát khóc.
Trên đường về, Phùng Trường Canh chẳng biết từ đâu chui ra, Nam Bắc nhìn thấy cậu ta thì mặt lạnh tanh.
Cậu ta chủ động bắt chuyện: “Cậu đừng nản lòng, sang năm có lẽ vẫn còn cơ hội.”
Nam Bắc hừ một tiếng: “Tôi không giống cậu, kẻ lục thân bất nhận.”*
*Lục thân bất nhận là thành ngữ Hán Việt dùng để chỉ người không nhận người thân, tuyệt tình, thiết diện vô tư, không nể nang tình cảm gia đình hay bè bạn trong công việc.
Phùng Trường Canh không giận, bình thản đáp: “Cậu cũng từng tố cáo anh ba Chương đấy thôi, chuyện như vậy đâu phải cậu chưa từng làm.”
Nam Bắc trừng mắt dữ dằn: “Câm miệng đi! Tôi không giống cậu. Phùng Trường Canh, tôi cảnh cáo cậu, đừng có đem tôi ra so sánh với cậu, cậu không xứng.”
Cô vênh váo mắng Phùng Trường Canh một trận. Rõ ràng câu nói cuối cùng đã chạm vào lòng tự trọng của cậu ta, cậu ta không nhịn được mà nói: “Tôi xứng hay không thì không biết, nhưng tôi được đi học cấp ba, còn hơn cái cảnh ở lại Nguyệt Hòe Thụ nhặt củi khô của cậu hàng vạn lần.”
Câu này thực sự đã đánh một đòn đau vào Nam Bắc. Cô không thể phản bác, trên mặt lộ ra vẻ bàng hoàng, ngơ ngác. Nhặt củi, hốt phân, ăn khoai lang… bao giờ những ngày tháng này mới kết thúc? Mảnh đất này vốn không nuôi nổi ngần ấy con người, đâu đâu cũng thấy người, đâu đâu cũng thấy miệng ăn.
Nông dân là gì? Nông dân là những kẻ đáng thương bị buộc chặt vào mảnh đất bao la từ đời này sang đời khác để cung phụng người khác, nhưng lại chẳng nuôi nổi chính mình. Nông dân là những kẻ bi thảm, bụng rỗng tuếch mà vẫn công kích lẫn nhau, đấu đá không ngừng. Họ là trâu, là heo; ánh rạng đông hay ráng chiều, hoa đào hay cây hòe xanh, sương mù hay mây trôi trùm lên họ dù có đẹp đến mấy cũng chẳng liên quan gì đến họ. Họ không có tư tưởng, sống sót chính là tư tưởng duy nhất của họ.
Nam Bắc không muốn làm nông dân ở Nguyệt Hòe Thụ cả đời, cô muốn vào thành phố, muốn làm người thành phố. Hy vọng của cô lúc này tan vỡ, cô đau đớn chạy về nhà.
Ở nhà, Chương Vọng Sinh đã về. Thấy cô không có nhà, anh đang định đi tìm thì Nam Bắc thất thần bước vào sân.
Cô khóc một trận nức nở trong lòng Chương Vọng Sinh. Sau này sẽ lại là những ngày chờ đợi đằng đẵng, cô vẫn phải sống nhờ trong ký túc xá thanh niên tri thức, chờ đợi Chương Vọng Sinh, mong ngóng Chương Vọng Sinh.
Chương Vọng Sinh ôm lấy cô, không ngừng v**t v* mái tóc, bờ vai cô để an ủi. Nam Bắc khóc đến khản cả giọng: “Đến Phùng Trường Canh còn được đề cử, vậy mà không có em, không công bằng, chẳng công bằng chút nào cả…”
“Trên đời này còn nhiều chuyện bất công lắm, chúng ta phải đối mặt với nó thôi.”
Nghe cô khóc, lòng anh cũng đau thắt lại. Anh chẳng có cách nào, hoàn toàn bất lực. Anh đồng thời cảm thấy chính mình đã liên lụy đến cô, lòng càng thêm áy náy.
Ngủ thiếp đi một đêm, sáng ra Nam Bắc dậy ăn cơm với đôi mắt sưng húp. Chương Vọng Sinh rất lo cho cô, không ngờ cô lại tự nói: “Anh ba, em không sao đâu. Dù sao em cũng còn nhỏ, em vẫn còn có thể chờ, biết đâu sang năm lại có cơ hội. Cùng lắm là học lại một năm, em sẽ biểu hiện thật tốt ở công xã.”
Thật kỳ lạ, lúc cô khóc lớn anh ôm cô vào lòng vỗ về, cảm thấy cô vẫn là đứa trẻ ngày nào. Thế mà lúc này, cô lại chín chắn, hiểu chuyện như thể lớn lên chỉ sau một đêm. Chương Vọng Sinh thấy sự thay đổi này của Nam Bắc có chút lạ lẫm, có lẽ vì một năm qua anh đi học xa nhà.
Anh quyết định ở lại bầu bạn với cô một thời gian.
Lúc hoàng hôn, khi đi làm về, hơi nóng dưới đất vẫn chưa tan hết, Chương Vọng Sinh bắt đầu trộn xi măng, định sửa lại con đường từ gian nhà chính ra đến cổng sân. Nam Bắc lần đầu thấy xi măng, đứng một bên nhìn anh cầm bàn xoa vuốt cho mặt đất bằng phẳng, nhẵn nhụi, cảm thấy rất thích thú.
“Đợi xi măng khô, chúng ta đi trên đây, ngày mưa sẽ không còn sợ dẫm phải bùn nữa.” Chương Vọng Sinh ngồi xổm đến tê cả chân, đứng dậy vươn vai một chút.
Nam Bắc hỏi: “Thật ạ? Thần kỳ thế cơ à?”
Chương Vọng Sinh bảo: “Nhà bếp cũng phải làm nữa. Em đi men theo lề nhé, chú ý đừng dẫm lên.”
Nam Bắc cũng muốn học, thế là Chương Vọng Sinh dạy cô dùng bàn xoa, nắm lấy cổ tay cô chỉ bảo.
Cô dường như đã quên bẵng chuyện buồn không được đi học, học rất chăm chú. Đến tối tắm xong, vì chưa quen nên cô lỡ chân dẫm lên, sực nhớ ra thì run rẩy rút chân lại, để lại nửa dấu chân trên đó.
“Chết rồi anh ba ơi, hỏng rồi hỏng rồi, em quên mất nên dẫm hỏng rồi!” Cô bước qua ngưỡng cửa, đi vào gian nhà chính gọi Chương Vọng Sinh.
Chương Vọng Sinh cầm đèn pin ra soi, xi măng đã dùng hết, chẳng còn cách nào để trát lại. Anh cười cười: “Không sao đâu, em đừng dẫm lên nữa là được.”
Nam Bắc thấy vô cùng ngượng nghịu và hối hận, cô cảm thấy rất có lỗi với công sức của Chương Vọng Sinh.
Bên ngoài côn trùng bắt đầu kêu râm ran, bóng đêm buông xuống, Nguyệt Hòe Thụ trở nên tĩnh mịch. Hai người ngồi dưới ánh đèn dầu trò chuyện.
“Anh ba, anh có bao giờ nghĩ, nếu sang năm anh không được vào đại học thì sao không?” Vì chuyện của mình, Nam Bắc không khỏi lo lắng cho tương lai của Chương Vọng Sinh.
Chương Vọng Sinh lơ đãng lật cuốn Tống thi , đáp: “Nếu không được thì anh lại về đây.”
Nam Bắc im lặng, một lát sau cô cổ vũ anh: “Công xã mình chẳng có ai tốt nghiệp cấp ba cả. Anh ba, nếu thực sự không được học đại học mà anh về đây, công xã cũng sẽ sắp xếp công việc cho anh thôi. Em thấy làm thầy giáo ở trường cũng tốt lắm, giống như anh hai vậy.”
Đã lâu không nhắc đến anh hai, không khí bỗng chốc trở nên đau buồn.
Chương Vọng Sinh khẽ bóp tay cô, coi như đồng tình.
Nhưng tâm trí Nam Bắc đã bay tận đến nơi xa xôi nào đó, cô thận trọng hỏi: “Anh ba, anh có bao giờ nghĩ đến chuyện kết hôn chưa?” Năm vừa rồi ở ký túc xá thanh niên trí thức, cô nghe nói Lý Kỳ đang lén lút yêu đương với cô gái nào đó trong công xã, Lý Kỳ cũng trạc tuổi anh ba.
Chương Vọng Sinh bị chạm đúng tâm sự, anh lắc đầu: “Chưa.”
“Tại sao ạ?”
Anh đột nhiên ngước mắt lên, cười với cô: “Chẳng phải em nói lớn lên sẽ gả cho anh, bảo anh đợi em đó sao?”
Nam Bắc bị anh nói cho đỏ mặt, cô nắm chặt tay anh, nghịch ngợm mấy ngón tay: “Em đang hỏi anh mà, anh nói em làm gì chứ?”
Lúc cô thẹn thùng trông rất duyên dáng, lòng Chương Vọng Sinh bỗng nhiên gợn lên một đợt sóng lạ kỳ. Khi nhận ra điều đó, anh giật mình kinh hãi, bèn bảo cô: “Anh không muốn nghĩ tới chuyện xa xôi thế. Cấp ba vẫn còn một năm nữa, em cũng phải tiếp tục cố gắng. Anh chỉ mong lúc đó cả hai chúng ta đều toại nguyện. Còn nếu không thành thì tính sau, ông trời không tuyệt đường của ai bao giờ.”
“Anh ba, em không muốn ở lại Nguyệt Hòe Thụ chăn bò cắt cỏ đâu, chẳng có tiền đồ gì cả.” Nam Bắc u buồn nói: “Nếu không được đi học, em lớn đến mười tám tuổi là phải gả chồng, rồi sinh con đẻ cái.”
Lúc còn nhỏ, cô nghĩ sinh con sẽ được ăn trứng gà nên là chuyện tốt. Giờ cô đã lớn, suy nghĩ đã thay đổi hoàn toàn. Cô không muốn sống cuộc đời của những người phụ nữ ở Nguyệt Hòe Thụ. Ngay cả Mã Lan, con gái Bí thư, không đi học nữa là gia đình gả cho một đám môn đăng hộ đối, gả đi rồi vẫn phải lao động trên đất cát, làm lụng, nuôi con, lặp lại mãi không dứt.
Chương Vọng Sinh ôm lấy cô, lòng đầy thương xót: “Anh cũng không muốn để em phải sống cuộc đời như vậy.”
Nam Bắc ôm lấy eo anh, vô cùng quyến luyến: “Nếu không thể rời khỏi Nguyệt Hòe Thụ, được như anh hai và chị dâu thì em cũng cam lòng. Anh làm thầy giáo, em làm văn thư ở công xã, rồi sinh mấy đứa nhỏ.”
Chương Vọng Sinh bị làm cho cảm động, nhưng lời của một thiếu nữ thì anh không thể truy cứu sâu xa. Anh coi cảm xúc của cô như một sự dựa dẫm thường nhật, cô chưa hiểu mình thực sự muốn gì, rồi cô sẽ lớn lên, sẽ thay đổi.
Anh không nói gì, Nam Bắc liền coi đó như một lời hứa hẹn, một con đường lui cuối cùng. Dù cô mới mười mấy tuổi đầu, nhưng hình dung về tương lai của cô chẳng hề mơ hồ chút nào.
Trở lại trường, Chương Vọng Sinh nhanh chóng tìm được giáo viên Vật lý vốn rất quý mến mình. Anh kể cho thầy nghe tình cảnh của Nam Bắc, hỏi liệu trường có thể nhận những học sinh như cô không.
Thầy giáo hỏi anh hộ khẩu của Nam Bắc ở đâu. Nhà họ Chương đã nhận nuôi cô, nhưng vào những năm tháng này, việc quản lý hộ tịch ở công xã khá lộn xộn, rất khó để nhập hộ khẩu cho cô. Theo lý mà nói, những người lang thang như cô chỉ có thể nhập vào hộ tập thể. Thầy giáo gợi ý cho Chương Vọng Sinh một hướng đi. Anh đã chạy đi chạy lại rất nhiều lần, nhờ cậy chú sáu Mã, đóng dấu chỗ này, xin chữ ký chỗ kia, tuy rắc rối nhưng cuối cùng cũng treo được hộ khẩu của Nam Bắc vào công xã Nguyệt Hòe Thụ.
Tháng tư năm 1973, phía trên có văn bản chính sách mới rằng tuyển chọn đại học phải qua thi cử, phải coi trọng các môn văn hóa, đặc biệt là bốn môn Chính trị, Ngữ văn, Toán học và Lý – Hóa. Tin tức này đã cổ vũ Chương Vọng Sinh rất nhiều, điều anh lo sợ nhất chính là việc đề cử chỉ xem xét dựa trên xuất thân.
Đến tháng sáu, kỳ thi kết thúc, các thầy giáo đua nhau hỏi thăm tình hình của anh. Trong mắt họ, thành tích các môn văn hóa của Chương Vọng Sinh chắc chắn có thể nhắm tới những trường đại học hàng đầu ở Bắc Kinh. Đúng như dự đoán, lần này anh phát huy rất tốt. Khi biết điểm số, lòng Chương Vọng Sinh vô cùng xúc động, anh gần như muốn rơi nước mắt.
Thế nhưng đến tháng bảy, mọi chuyện xoay chuyển đột ngột. Kỳ thi đại học lần này xuất hiện một anh hùng nộp giấy trắng, người này nghi ngờ chế độ tuyển chọn qua thi cử. Qua sự tuyên truyền của báo chí, những thí sinh điểm cao như Chương Vọng Sinh bỗng chốc biến thành những kẻ theo chủ nghĩa cá nhân ích kỷ.
“Chương Vọng Sinh trốn tránh lao động tại công xã, hy sinh lợi ích tập thể mới thi được điểm cao như vậy, cậu ta là phần tử tư lợi.” Một người bạn học cũ từng cùng chơi bóng đã vô cùng nghiêm túc tố cáo anh.
Ban tuyển sinh lại nhận được giấy chứng nhận từ công xã Nguyệt Hòe Thụ, rằng trong thời gian học tập, Chương Vọng Sinh quả thực rất ít khi quay về, công điểm kiếm được chẳng là bao.
Cuối cùng, Chương Vọng Sinh không trúng tuyển, ngược lại mấy người bạn điểm thấp hơn lại thuận lợi bước vào đại học.
Chỉ trong vòng một tháng, tất cả đã thay đổi. Chương Vọng Sinh ngồi thẫn thờ trong ký túc xá rất lâu. Giữa người với người lúc nào cũng mong manh như vậy. Anh chẳng biết mình đã đắc tội với bạn học ở chỗ nào; anh cản đường người khác, đó chính là cái tội lớn nhất. Anh bàng hoàng vò đầu bứt tai, phẫn nộ hay bi thương đều lặn sâu xuống như bóng đêm.
Anh ngơ ngẩn, chẳng hiểu sao mình lại rơi vào cảnh ngộ này một lần nữa, không hy vọng, không tương lai.
Chương Vọng Sinh trở về Nguyệt Hòe Thụ, anh chẳng còn thiết tha gì nữa. Hai năm cấp ba biến thành một giấc mộng dài, anh vẫn phải trở về Nguyệt Hòe Thụ.
Những cuộc trò chuyện tâm đắc với thầy giáo, những rung động xa xăm mà cô gái xinh đẹp mang lại, tất cả đều trở thành hư vô. Anh lại bị đánh bật trở về, chỉ có mảnh đất Nguyệt Hòe Thụ câm lặng này một lần nữa đón nhận lấy anh.