Lúc bấy giờ, trường học dần trở nên hỗn loạn, đám học sinh bắt đầu nhốn nháo, truyền tai nhau những chuyện xảy ra ngoài huyện lỵ. Chẳng ai rõ huyện lỵ thực sự ra sao, vì ở cái vùng này cũng chẳng mấy người từng được đặt chân đến đó.
Cái nắng cuối thu năm nay độc vô cùng, tiếng ve kêu còn râm ran hơn cả giữa hạ, tưởng như muốn kéo tuột cả mặt trời xuống. Chương Vọng Triều bệnh tình khó chịu, thấy việc dạy học cũng đảo điên nên quyết định về nhà.
Chương Vọng Sinh đã lên lớp chín, muốn thi vào cấp ba, nhưng lòng dạ mọi người dường như chẳng để vào việc học. Ai nấy đều hăng hái tham gia các phong trào, riêng Chương Vọng Sinh vốn không thích xen vào chuyện khác, chỉ lẳng lặng học phần mình.
Vụ thu vừa kết thúc, trường học lại cho nghỉ.
“Có nói bao giờ đi học lại không em?” Chương Vọng Triều thấy em trai về thì không mấy ngạc nhiên. Trong lòng anh có một cảm giác gió giục mây vần, khó mà nói rõ nhưng lại vô cùng mãnh liệt.
Chương Vọng Sinh lắc đầu, cậu mang hết sách vở về nhà.
Chương Vọng Triều không nói thêm gì nữa. Anh thấy ngực mình bí bách, người cứ như quả chín nẫu, bên trong đã hỏng cả rồi, chỉ còn lớp vỏ mỏng manh bên ngoài đang rệu rã chống đỡ. Phượng Chi mang lá ngải cứu phơi từ Tết Đoan Ngọ ra đốt. Khói ngải cứu bảng lảng đến tận khi chiều tà buông xuống, phía đầu núi cũng rực lên ánh hoàng hôn tráng lệ.
Tiết trời dường như đã chạm đến rìa của mùa thu, lá rụng đầy rẫy, sắc vàng xanh đan xen, lững lờ trôi xuống mái nhà, đầu ruộng và bậu cửa sổ. Nam Bắc nghe tin anh ba được nghỉ thì vui lắm, ngày nào cô bé cũng mong anh về. Trong nhà giờ chỉ toàn tiếng ho và mùi ngải cứu, mùa thu lại tiêu điều hiu hắt. Thấy anh hai ngày càng gầy đi, trong lòng cô bé có chút sợ hãi, không dám thân mật với anh như trước.
Tệ hơn là Chương Vọng Triều nhanh chóng bị đội sản xuất gọi đi tham gia tập huấn và lao động công ích. Anh phải đi học lớp chính trị, đội còn giao cho anh công việc mới đấy là kéo xe thức ăn cho gia súc.
Chuyện này khiến cả nhà đều xót xa. Phượng Chi muốn đi làm thay nhưng người ta không cho.
Nam Bắc vẫn đi học, một nhóm trẻ con vây quanh cô bé hát hò, bảo anh hai cô bé là phần tử này phần tử nọ, kéo cối xay còn nhanh hơn lừa. Nam Bắc tức lắm nhưng không tranh cãi lấy một lời, chỉ chạy thật nhanh về nhà.
Lao động chân tay nặng nhọc cùng nỗi lo nghĩ khiến Chương Vọng Triều đêm đêm chẳng được yên giấc. Giấc ngủ của anh rất kém, cho đến một ngày anh ngất xỉu giữa đống cám. Nhờ chú sáu Mã nói đỡ, anh mới được cho về nhà.
“Vọng Sinh, em ở nhà nấu cơm, chị sang nhà thầy Ngô bốc thêm ít thuốc.” Phượng Chi mệt đến đau cả lưng. Hết ngày này sang ngày khác đào mương không dứt, đắp đê không thôi. Cô uể oải dặn dò Vọng Sinh, nhưng trong lòng lại thấy mừng vì Vọng Triều không phải đi kéo xe nữa.
Chương Vọng Sinh việc gì cũng làm được, chẳng qua bình thường anh chị ít khi sai bảo. Cậu xuống hầm lấy hai củ khoai lang, rửa sạch rồi cầm dao băm xoèn xoẹt thành từng miếng. Nam Bắc đứng bên cạnh nhìn, có miếng nào văng ra khỏi thớt là cô bé nhặt ngay bỏ vào miệng, vừa nhai vừa bảo: “Khoai năm nay không giòn anh ạ.”
Chương Vọng Sinh cũng nếm thử một miếng. Giòn hay không cũng chẳng quan trọng. Cậu bảo Nam Bắc nhóm bếp, còn mình thì bắt đầu nhào bột làm bánh cùng rau khoai lang. Nam Bắc ăn món này phát chán rồi, miếng bánh cứ xát vào cổ họng, ăn vào bụng ngoài việc hay xì hơi ra thì chẳng thấy no gì cả.
Chương Vọng Sinh đang nấu một bát mì riêng cho anh hai. Cậu lấy dầu lạc phi thơm hành tỏi, đập thêm quả trứng, nhỏ vài giọt dầu vừng thơm nức mũi. Nam Bắc nhìn chằm chằm vào bếp nhỏ của anh hai, lòng thầm ghen tị, nghĩ bụng giá mà mình bị ốm thì tốt, vậy thì sẽ được ăn trứng gà.
“Anh ba, cho em ngửi một cái được không?”
Chương Vọng Sinh bưng bát lên cho cô bé ngửi thử. Nam Bắc bảo: “Anh ba, bao giờ thì mình mới được ăn trứng gà hằng ngày nhỉ?”
Chương Vọng Sinh sững người trước câu hỏi ấy. Công xã Nguyệt Hòe Thụ cũng chẳng khác gì những nơi khác, người dân mặt bán cho đất bán lưng cho trời, cả đời vắt kiệt sức lực vào mảnh đất này, nhưng chưa bao giờ dám nghĩ đến chuyện ăn trứng gà mỗi ngày. Đến nằm mơ cũng chẳng dám mơ ước đến thế.
Lao động cực nhọc như vậy mà đến quả trứng gà cũng khó lòng được ăn, rốt cuộc là tại vì sao?
“Em nghe Bát Phúc bảo, chị Tuyết Liên sinh con trai, ngày nào cũng được ăn trứng gà ở nhà, ăn cả một chậu to thế này này!” Nam Bắc múa may đôi tay khua khoắng thật rộng, Chương Vọng Sinh cười: “Lại khoác lác rồi, chị Tuyết Liên sao mà ăn hết được ngần ấy?”
“Là em thì em ăn được hết đấy!” Nam Bắc khẳng định chắc nịch, nhưng trong đầu lại nghĩ: sinh em bé thích thật, có thể được ăn trứng gà.
Trứng gà trong nhà là do thím Vương tặng, vì Phượng Chi giúp thím làm mấy đôi giày bền đẹp. Thím Vương hồi trẻ không cẩn thận khi dùng máy thái cỏ cho bò, bị mất hai móng tay nên không làm được việc thêu thùa khâu vá tỉ mỉ.
Nam Bắc nằm bò bên cạnh Chương Vọng Triều nhìn anh xì xụp ăn mì. Chương Vọng Triều định chia cho cô bé một ít nhưng cô bé không chịu, bảo: “Anh hai cứ để lại cho em xíu nước canh là được rồi.” Cô bé còn nghĩ, anh hai ăn mì trứng xong chắc chắn sẽ khỏi bệnh thôi.
Trong nhà bắt đầu sắc thuốc. Chữ trong đơn thuốc của thầy Ngô như rồng bay phượng múa, cứ như sợ người ta đọc được. Nhưng Chương Vọng Triều nhận ra hết, toàn là những vị thảo dược quanh đồng quanh bãi. Anh cũng đã đi khám Tây y nhưng tốn kém quá, đồng nghiệp khuyên anh lên huyện khám cho tử tế nhưng anh không đồng ý.
Cứ thế kéo dài đến mùa đông, trường học mở cửa lại nhưng việc học hành nơi lỏng, nội dung cũng thay đổi, học sinh bắt đầu học thuộc lòng các câu ngữ lục. Chương Vọng Triều nằm liệt giường, hơi thở đứt quãng. Phượng Chi khóc lóc cầu xin anh lên huyện, cô cứ nhìn anh héo mòn đi từng ngày, lòng đau như cắt.
Chương Vọng Triều bắt đầu r*n r* vào ban đêm. Đó là vì ngạt thở, anh cứ nhẫn nhịn mãi, đến khi không chịu nổi nữa mới phát ra một tiếng kêu dài. Từ lúc anh bệnh, Nam Bắc chuyển sang ngủ cùng Chương Vọng Sinh. Anh hai vừa kêu là cả hai đứa đều tỉnh giấc ngay lập tức, bật dậy ngồi thẫn thờ.
“Anh ba, anh hai liệu có…”
Chương Vọng Sinh trong bóng tối vội bịt miệng Nam Bắc lại, cả hai đều im lặng. Cho đến khi lại nghe thấy tiếng kêu của Chương Vọng Triều, những tiếng kêu ấy nghe thật mệt mỏi, thật già nua. Chương Vọng Sinh chưa bao giờ thấy anh hai giống cha, vì anh còn trẻ thế kia, nhưng giọng nói này, tiếng thở dài sầu thảm khi lâm bệnh sao mà giống cha đến đáng sợ.
Lúc cha mất, cậu không cảm thấy trời đã sập xuống, vì cậu đã chuẩn bị tâm lý từ trước qua từng ngày cha đau ốm. Người già rồi, ai mà chẳng bệnh, chẳng chết? Thậm chí khi nghe cha r*n r* vì đau đớn, cậu đã từng mong cha ra đi sớm cho thanh thản và bớt khổ. Cậu từng tự hỏi liệu mình có phải là kẻ máu lạnh, bất hiếu hay không, khi mà cậu mang vẻ ngoài trông hiền lành tử tế nhưng trong đầu lại mong cha sớm nhắm mắt xuôi tay.
Nhưng anh hai thì khác. Gương mặt, cơ thể anh vẫn còn săn chắc như chiếc lá mới chớm hạ xanh mướt, ánh nắng chiếu vào là thấy tràn đầy sức sống. Chương Vọng Sinh không thể nào đặt cái chết cạnh anh hai được. Cậu cứ ngỡ hễ trời lạnh là anh lại ốm một trận, đợi khi trời ấm lên, căn bệnh sẽ theo gió bắc mà biến mất.
Cậu xỏ dép bông đi xuống nhà, nghe thấy anh hai bảo chị dâu mở cửa sổ. Gió lạnh thế này sao anh chịu nổi?! Chị dâu cũng phân vân không biết có nên mở không, anh hai cứ khẩn khoản: “Phượng Chi, cho anh xin chút không khí…”
Phượng Chi vừa khóc vừa mở một khe cửa thật nhỏ, gió lạnh lập tức ùa vào, mang theo hơi thở của đêm đông. Cô khoác cho anh chiếc áo chần bông có một mảnh vải vá to màu xanh chàm với những đường kim mũi chỉ vô cùng tinh xảo. Chương Vọng Triều sờ lên mảnh vải vá ấy rồi cúi gục đầu xuống, thở khò khè.
Anh lúc này giống như con vật bị mắc dịch bệnh, chẳng còn chút sinh khí nào.
Trong bóng tối, Chương Vọng Sinh lặng lẽ rơi lệ giống như chị dâu. Khi cậu trở lại giường, Nam Bắc ôm chầm lấy cậu. Trẻ con dương khí mạnh, người cô bé lúc nào cũng nóng hôi hổi. Cô bé chưa hiểu rõ cái chết là gì, nhưng biết chắc đó là sự biệt ly vĩnh viễn.
“Anh ba, em ôm anh nhé, anh đừng khóc nữa.” Nam Bắc chạm phải khuôn mặt đầy nước mắt của cậu. Chương Vọng Sinh cứ nằm im lìm mà khóc, trông tội nghiệp như một chú ngựa con lạc đàn.
Trời càng lúc càng lạnh, mặt đất cứng đờ như đá, gió thổi mạnh làm khuôn mặt ai nấy đều đỏ bừng rồi chuyển sang xám xịt, trông nhếch nhác vô cùng. Việc sắc thuốc cho anh hai tốn rất nhiều củi, chút thân ngô mà đội sản xuất chia cho chẳng thấm vào đâu. Phượng Chi bận rộn đi ủ phân cho đội, Chương Vọng Sinh nấu cơm, nên việc ra ngoài kiếm củi thuộc về Nam Bắc.
Nam Bắc cầm cào củi, cùng nhóm Bát Phúc đi tìm củi khô. Đám trẻ con kéo nhau ra phía bờ mương, bãi sông nơi chưa khai hoang, ở đó có nhiều cỏ dại. Nam Bắc là đứa láu lỉnh nhất hội, tuy đến muộn nhất nhưng gặp chuyện gì cũng gan dạ nhất nên lũ trẻ đều nể cô bé.
Cô bé bảo mọi người ra bãi tha ma, nhưng ai cũng sợ ma. Bình thường chúng nể cô bé thật nhưng lúc này chẳng đứa nào dám, chỉ có Bát Phúc là bảo mình dám đi. Bát Phúc lúc nào cũng thò lò mũi xanh, sắp chảy xuống miệng là lại sịt một cái hít ngược trở vào.
Nam Bắc thấy hơi ghê, dù trước đây cô bé cũng từng như thế.
Nhưng lúc này chỉ có Bát Phúc là trung thành nhất, cô bé nhìn Bát Phúc bằng ánh mắt đầy tán thưởng: “Tốt, Bát Phúc là gan nhất, chúng ta đi!” Nói đoạn, cô bé lại lầm bầm bồi thêm: “Ngoài bãi tha ma củi khô nhiều lắm, tha hồ mà nhặt!”
Cuối cùng cũng chỉ có Bát Phúc đi theo cô bé. Gió bắc thổi vù vù, những cây nguyệt hòe trông như đã chết, cành lá trơ trụi cứ vật vờ theo gió. Vừa ra khỏi đầu làng là nơi nào cũng thấy gió lùa lồng lộng.
Bát Phúc bắt đầu chùn bước: “Nam Bắc, tớ sợ lắm.”
“Sợ gì?”
“Sợ ma, bãi tha ma có ma đấy!”
Mặt trời vẫn đang lửng lơ trong gió bắc, Nam Bắc bảo: “Không có ma đâu, anh hai anh ba tớ đều bảo trên đời này không có ma.” Thật ra cô bé cũng sợ ma lắm chứ, nhưng anh hai anh ba đã bảo không có thì chắc chắn là không có rồi.
Bát Phúc thấy tiếng gió rít như tiếng ma hú, sợ quá muốn về, Nam Bắc dọa nếu về thì từ nay không chơi với nhau nữa.
“Tớ không chơi với đứa nhát gan, cậu muốn về thì về đi!”
Bát Phúc thậm chí không đủ can đảm để đi về một mình giữa ban ngày ban mặt, đành phải lẽo đẽo theo sau Nam Bắc. Những ngôi mộ ở đây chẳng có bia đá, không biết chôn cất ai, cứ thế qua ngày đoạn tháng, xuân cỏ mọc xanh rồi thu lại tàn lụi.
Chỗ này cỏ khô um tùm thật, Bát Phúc quên cả sợ, vội vã cùng Nam Bắc cào củi. Nam Bắc cứ nhằm mấy gò mộ vô danh mà cào, Bát Phúc hỏi: “Cậu không sợ à?”
Nam Bắc nhìn cái gò đất, bỗng nghĩ: nếu anh hai chết thì có phải anh cũng sẽ nằm trong cái hố đất như thế này không? Anh hai to lớn thế kia, hố đất nhỏ thế này sao chứa nổi anh? Cô bé thẫn thờ nhìn nấm mồ, quên cả việc cào củi.
Một đàn chim khách vụt bay qua đầu kêu váng óc khiến cả hai giật mình. Bát Phúc nghe thấy tiếng động ở phía đằng kia, rú lên một tiếng rồi khóc òa: “Ma đến kìa! Đã bảo có ma mà cậu cứ bảo không…” Nó vừa khóc vừa cuống cuồng vơ lấy cào và giỏ.
Nam Bắc siết chặt cán cào, mắt chằm chằm nhìn về phía gò mộ đối diện: “Ai đấy! Ra mau!” Cô bé thầm nghĩ, biết đâu chỉ là con heo rừng nào đó thôi.
Thế nhưng từ phía sau gò mộ lại có một cậu nhóc đứng dậy, hóa ra là Phùng Trường Canh, cậu ta cũng đi nhặt củi.
Những gì Nam Bắc nghĩ được thì Phùng Trường Canh cũng nghĩ ra, chỗ này dễ kiếm củi nhất.
Nam Bắc hung hăng bảo Phùng Trường Canh: “Chỗ này tớ với Bát Phúc tìm thấy trước, cậu đi chỗ khác đi.”
Trường Canh đáp: “Sao, mấy cái mộ này là của nhà cậu à?”
Nam Bắc tức tối: “Cậu nói thế là ý gì?”
Phùng Trường Canh bảo: “Tớ suýt quên mất, cậu đâu có mang họ Chương, chỗ này cũng chẳng phải mộ tổ nhà họ Chương.”
Nam Bắc biết cậu ta đang nhắc đến gốc gác của mình, liền cãi lại ngay: “Mộ tổ nhà họ Chương không ở Nguyệt Hòe Thụ thì ở đâu? Nhưng mộ tổ nhà họ Phùng chắc chắn không ở đây đâu nhé!”
Trường Canh sa sầm mặt. Cậu ta đã quen bị bắt nạt, giờ đến đứa bé hơn như Nam Bắc cũng bắt nạt mình. Cậu ta không thèm cãi nữa, chỉ lầm lũi cầm cào tiếp tục nhặt cỏ khô.
Nam Bắc thấy cậu ta không đi, lườm nguýt một hồi rồi bảo Bát Phúc: “Mình nhanh tay lên, đừng để cậu ta chiếm hết!”
Cô bé mang một giỏ đầy củi về nhà với tâm trạng hậm hực. Chương Vọng Sinh hỏi chuyện, cô bé trút giận mắng Phùng Trường Canh một trận.
“Nam Bắc, củi khô thì ai cũng có quyền nhặt. Nhà mình cần thì nhà Trường Canh cũng cần. Em làm thế là không đúng đâu, thằng bé sống với bà ngoại cực khổ lắm, sau này đừng như thế nữa.”
Chương Vọng Sinh trút củi ra trước bếp, không quên khen cô bé mấy câu. Nam Bắc vẫn dẩu môi không vui, ngồi trước bếp cứ đá thình thịch vào lò.
“Anh biết em muốn nhặt thật nhiều củi cho nhà mình, nhưng vào đông rồi nhà ai mà chẳng cần củi lửa?” Chương Vọng Sinh ngồi xuống cạnh cô bé: “Trường Canh muốn nhặt thêm củi cho bà mình cũng không có gì sai, cả hai đều là những đứa trẻ ngoan.”
Nam Bắc chẳng màng chuyện làm trẻ ngoan, cô bé cầm cành cây quẹt quẹt xuống đất. Bên ngoài có tiếng gọi: “Anh Chương có nhà không?” Nam Bắc nghe ra tiếng Bát Phúc liền chạy vội ra ngoài.
Bát Phúc tay xách một con thỏ rừng lông xám xịt, béo mầm.
Chương Vọng Sinh cũng đi ra theo. Bát Phúc bảo: “Cha tớ săn được đấy, bảo mang sang cho anh Chương hầm thịt tẩm bổ.”
Nam Bắc nhanh tay đón lấy con thỏ, chà, nặng thật. Cô bé cười hớn hở: “Chú Sáu giỏi thật đấy! Thỏ chạy nhanh thế mà chú ấy cũng bắt được!” Bát Phúc nghe thế thì vênh mặt tự hào. Nhà nó có súng săn, chú sáu Mã thường xuyên săn được gà rừng, thỏ, chim ngói, chim sẻ vào mùa đông.
Con thỏ rừng nhanh chóng được làm thịt để nấu canh. Bộ lông của nó được lột nguyên vẹn treo dưới hiên nhà, chị dâu hứa sẽ làm cho Nam Bắc đôi găng tay bằng lông thỏ. Nam Bắc vui lắm, cô bé tạm thời quên đi những nấm mồ đã thấy. Anh hai vẫn còn sống, vẫn ở kia, vẫn thở, vẫn là một người bằng xương bằng thịt.