Sáng hôm sau đi làm, Ứng Tiếu nhận ra Hình Thiên Tài đang giở bài lân la lấy lòng mình một cách lộ liễu. Ví dụ như lúc anh ta nổi hứng bao cả khoa uống trà sữa, đến lượt Ứng Tiếu, anh ta rén ngang, rụt rè hỏi nhỏ: "Ứng Tiếu ơi, em uống vị gì để anh order?". Ứng Tiếu thì cục tức vụ luận văn vẫn còn nghẹn ứ ở cổ, ném cho anh ta một nụ cười công nghiệp giả trân, đáp lạnh tanh: "Hehe, em xin kiếu."
...
Ông bà ta có câu "Phúc bất trùng lai, họa vô đơn chí", hay dân gian còn gọi nôm na là "Chó cắn áo rách", quả thực cấm có sai bao giờ.
Sáng hôm đó, Ứng Tiếu tiếp nhận lại một ca bệnh nhân cũ tên là Thu Quỳ. Cái tên nghe mộc mạc, dễ thương nên Ứng Tiếu ấn tượng khá sâu sắc. Thu Quỳ năm nay 34 tuổi, anh chồng 39 tuổi, vợ làm truyền thông, chồng dân IT, vợ chồng nhà này đều thuộc tuýp cuồng công việc. Mãi đến năm 32 tuổi họ mới rục rịch kế hoạch "thả" bầu, nhưng trầy trật mãi vẫn chưa thấy tin vui. Cả hai vợ chồng đều không có bệnh lý nền gì nghiêm trọng, chỉ là vấn đề tuổi tác hơi cao. Thế nên hồi tháng Tư, Ứng Tiếu đã tư vấn cho vợ chồng Thu Quỳ thực hiện 3 chu kỳ bơm t*nh tr*ng vào buồng t* c*ng kết hợp uống thuốc kích trứng nhẹ, nếu thất bại mới chuyển sang làm Thụ tinh ống nghiệm.
Chu kỳ IUI đầu tiên thất bại, nhưng chu kỳ thứ hai thì "trộm vía" cấn thai. Ngặt nỗi, có vẻ như phôi thai có vấn đề về nhiễm sắc thể, nên vừa test lên hai vạch chưa được bao lâu thì thai đã bị sảy tự nhiên (thai sinh hóa). Sảy thai sớm trước 5 tuần tuổi nhìn chung ít để lại di chứng cho cơ thể người mẹ, chỉ số HCG vốn dĩ cũng thấp tịt nên hồi phục rất nhanh. Sang tháng thứ hai, HCG của Thu Quỳ đã về mức bình thường. Ứng Tiếu liền chốt phương án cũ: Tiếp tục thực hiện 3 chu kỳ IUI, nếu thất bại mới làm IVF, chỉ điều chỉnh tăng liều thuốc kích trứng lên một chút.
Đúng lúc đó thì Ứng Tiếu nhận lệnh xuống tuyến dưới công tác, hồ sơ của Thu Quỳ được bàn giao lại cho bác sĩ Diệp Mặc tiếp quản. Thu Quỳ trình bày lại phác đồ điều trị của Ứng Tiếu, bác sĩ Diệp cũng hoàn toàn nhất trí. Bác sĩ Diệp tiến hành thêm hai chu kỳ IUI nữa nhưng vẫn bặt vô âm tín, thế là quyết định chuyển hướng sang làm IVF. Trước khi chính thức bắt đầu chu kỳ IVF, Thu Quỳ còn cẩn thận nhắn tin WeChat hỏi ý kiến Ứng Tiếu, Ứng Tiếu cũng đã nhiệt tình giải đáp cặn kẽ mọi thắc mắc. Bác sĩ Diệp chỉ định chuyển một phôi tươi cho Thu Quỳ, và kết quả thử máu cách đây vài ngày báo tin mừng: Thu Quỳ đã mang thai.
"Bác sĩ Ứng ơi..." Thu Quỳ ngồi đối diện Ứng Tiếu, giọng run run lo lắng: "Tôi đi xét nghiệm máu 3 lần rồi, bác sĩ Diệp bảo chỉ số HCG tăng chậm quá... sợ lại là... lại là sảy thai sinh hóa nữa. Người ta cứ 2 ngày là HCG tăng gấp đôi, tôi thì phải lết tận 4 ngày mới tăng nổi gấp đôi... Bác sĩ Diệp hẹn tôi tầm 5-6 tuần tuổi thì đến viện siêu âm kiểm tra, nhưng mấy nay tôi bận sấp mặt, mãi hôm nay tròn 6 tuần mới xin nghỉ đến viện được."
"Ừm." Ứng Tiếu thừa hiểu bác sĩ Diệp đang lo ngại vấn đề gì. Cô vừa lướt mắt đọc kết quả xét nghiệm vừa cau mày hỏi: "Chị có bị ra máu không?"
"Bắt đầu từ sáng nay tôi thấy có ra chút máu rỉ rả. Nhưng mà máu màu đỏ sẫm bác sĩ ạ. Chồng tôi lên mạng tra Google bảo máu đỏ sẫm tức là máu cũ, chứng tỏ hiện tượng xuất huyết đã ngừng, không có gì đáng lo ngại... Có đúng thế không bác sĩ?"
Ứng Tiếu không vội vã trả lời mà hỏi vặn lại: "Thế có kèm theo đau bụng không?"
"Hôm nay hình như cũng hơi đau râm ran bác sĩ ạ. Tôi sợ quá nên mới tức tốc chạy tới đây ngay, ngặt nỗi hôm nay bác sĩ Diệp lại nghỉ. Bác sĩ Ứng ơi, có khi nào tôi lại bị sảy thai nữa không...?"
Ứng Tiếu lập tức yêu cầu bệnh nhân lên giường siêu âm. Đeo găng tay y tế, bôi gel bôi trơn lên đầu dò, một tay cô khẽ vén mép tấm khăn mỏng đắp ngang người bệnh nhân, tay kia thành thạo đưa đầu dò siêu âm qua đường *m đ** mà chẳng cần nhìn.
Trên màn hình đen trắng hiện lên một hình ảnh "túi thai", nhưng lại là hàng fake, đường bờ méo mó, lồi lõm, nằm chình ình chễm chệ ngay chính giữa buồng t* c*ng, kích thước cũng chẳng hề ăn nhập với tuổi thai 6 tuần. Quan trọng hơn, kích thước t* c*ng lại phình to hơn bình thường. Đây thực chất chỉ là một khối máu tụ (túi thai giả).
Ứng Tiếu lia đầu dò siêu âm quét dạt sang hai bên sừng t* c*ng.
Đập ngay vào mắt là hình ảnh góc sừng t* c*ng bên phải phình to bất thường, trong vòi trứng xuất hiện một khối âm vang hỗn hợp, ranh giới không rõ ràng.
Chẩn đoán chắc nịch: Thai ngoài t* c*ng (Ectopic pregnancy).
Thảo nào bác sĩ Diệp thấy HCG tăng lẹt đẹt lại sinh nghi thai ngoài t* c*ng, mới cấp tốc hẹn Thu Quỳ 5 tuần là phải đi siêu âm ngay. Thông thường, các bà bầu phải chờ đến mốc 6 tuần trở ra mới đi siêu âm lần đầu, vì lúc này phôi thai đã phát triển phôi mầm và tim thai, bác sĩ mới có dữ liệu để đánh giá tình trạng phát triển của thai nhi. Nhưng với nguy cơ thai ngoài t* c*ng thì lại là một câu chuyện khác. Thai nhi khoảng 5 tuần tuổi là đã có thể nhìn thấy túi thai qua siêu âm, nhiệm vụ sống còn của bác sĩ lúc này là phải chạy đua với thời gian để xác định chính xác vị trí túi thai nằm ở đâu.
"..." Ứng Tiếu vỗ nhẹ lên đầu gối bệnh nhân trấn an, giọng trầm xuống: "Lần này không phải sảy thai sinh hóa đâu chị, nhưng mà... là thai ngoài t* c*ng."
"... Thai ngoài t* c*ng á?"
"Vâng, nôm na là chửa ngoài dạ con. Phôi thai hiện đang làm tổ và phát triển sai vị trí, nó đang kẹt lại ở vòi trứng." Ứng Tiếu giải thích cặn kẽ: "Chị Thu Quỳ, tình trạng hiện tại của chị cực kỳ nguy hiểm. Em sẽ lập tức làm thủ tục chuyển chị sang khoa Sản phụ khoa bên cạnh ngay bây giờ. Sang đó các bác sĩ sẽ tiến hành xét nghiệm HCG lại một lần nữa để đánh giá mức độ, từ đó mới quyết định phác đồ điều trị: theo dõi bảo tồn, dùng thuốc nội khoa hay bắt buộc phải can thiệp phẫu thuật ngoại khoa, chị hiểu không?"
Thai ngoài t* c*ng được ví như "kẻ giết người thầm lặng", là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong cho thai phụ ở 3 tháng đầu thai kỳ. Phôi thai phát triển ở vòi trứng chẳng khác nào một quả bom nổ chậm, một khi vòi trứng bị vỡ, tình trạng xuất huyết ồ ạt trong ổ bụng sẽ xảy ra, đẩy thai phụ vào tình thế nguy hiểm đến tính mạng. Thu Quỳ vẫn còn may mắn chán vì đã kịp thời đến viện thăm khám.
Theo phác đồ điều trị, nếu bệnh nhân không có triệu chứng đau đớn dữ dội, lượng máu chảy trong ổ bụng dưới 100ml, kích thước khối thai nhỏ hơn 3cm, chưa có tim thai, nồng độ β-hCG dưới 1000 IU/L và có xu hướng giảm hơn 15% sau 48 giờ... thì bác sĩ sẽ áp dụng biện pháp theo dõi kỳ vọng, bởi rất có thể khối thai đang trong quá trình tự thoái triển (sảy thai tự nhiên). Nếu bệnh nhân không có triệu chứng nghiêm trọng, kích thước khối thai dưới 4cm, có thể cân nhắc phương án điều trị nội khoa bằng thuốc Methotrexate (MTX). Xu hướng y học hiện đại ngày càng ưu tiên điều trị nội khoa bảo tồn, mặc dù phẫu thuật ngoại khoa vẫn là lựa chọn phổ biến trong nhiều trường hợp.
Khổ nỗi, ban nãy Ứng Tiếu đã soi thấy cả mầm thai và tim thai đập thoi thóp rồi, khả năng cao ca này phải lên bàn mổ rồi.
"Bác sĩ Diệp cũng từng cảnh báo tôi về nguy cơ chửa ngoài dạ con... Chị ấy bảo nguyên nhân có thể do chất lượng phôi kém, hoặc do phôi vô tình bám nhầm chỗ." Mắt Thu Quỳ đỏ hoe, trông bộ dạng tuyệt vọng cùng cực, chị ta ôm đầu vò rối mái tóc, uất ức gào lên: "Nhưng tại sao chứ... tại sao lại ra nông nỗi này?! Rõ ràng tôi làm Thụ tinh ống nghiệm cơ mà, sao vẫn dính chửa ngoài dạ con được?! Phôi thai được bác sĩ bơm thẳng vào t* c*ng rồi mà, sao nó lại chạy ra ngoài được?!"
Ứng Tiếu kiên nhẫn giải thích chuyên môn: "Chị bình tĩnh nghe em nói. Trứng sau khi thụ tinh vẫn có khả năng di chuyển tự do. Nó sẽ tự đi tìm một vị trí mà nó cho là 'lý tưởng' nhất để bám rễ làm tổ. Đôi khi, nó lại chọn nhầm chỗ..."
Sự thật phũ phàng là, tỷ lệ chửa ngoài dạ con ở những ca làm Thụ tinh ống nghiệm thậm chí còn nhỉnh hơn so với thụ thai tự nhiên. Rủi ro này đã được in rành rành trong bản cam kết đồng ý thực hiện kỹ thuật hỗ trợ sinh sản mà Thu Quỳ đã ký, chắc chắn bác sĩ Diệp cũng đã giải thích cặn kẽ rồi, có điều chị ta nghe tai này lọt tai kia, hoặc cố tình phớt lờ đi thôi. Đây là một biến chứng y khoa hoàn toàn có thể xảy ra.
Nguyên nhân sâu xa có thể do quá trình chọc hút trứng gây tổn thương nhẹ, gây phản ứng viêm nhiễm, khiến môi trường bên trong t* c*ng không còn "đất lành chim đậu" như bình thường, phôi thai bị đẩy ra ngoài hoặc tự bơi ngược lên vòi trứng tìm chỗ trú ngụ.
Điều cay đắng nhất là, tỷ lệ tái phát thai ngoài t* c*ng là cực kỳ cao. Đã từng dính một lần, thì xác suất lần mang thai tiếp theo lặp lại bi kịch này lên tới 15%. Ứng Tiếu đã chứng kiến vô số ca bệnh nhân lần đầu chửa ngoài t* c*ng phải cắt bỏ một bên vòi trứng, lần thứ hai lại dính tiếp ở vòi trứng còn lại, đành phải cắt nốt, bụng chằng chịt sẹo mổ. Chính vì thế, với những ca phẫu thuật nội soi thai ngoài t* c*ng hiện nay, nếu bệnh nhân đồng ý, nhiều bác sĩ sẽ tư vấn phương án thắt/cắt luôn cả hai vòi trứng để dọn đường làm Thụ tinh ống nghiệm cho lần mang thai sau.
Nếu sử dụng phôi nang (nuôi cấy đến ngày thứ 5) để chuyển phôi, tỷ lệ chửa ngoài t* c*ng sẽ giảm thiểu đáng kể. Bởi phôi ngày 5 kích thước đã lớn hơn, khó có khả năng lọt ngược vào vòi trứng, hơn nữa thời gian di cư tìm chỗ bám tổ cũng ngắn hơn, chỉ còn khoảng 2-3 ngày. Tuy nhiên, trường hợp của Thu Quỳ, chất lượng phôi nuôi đến ngày thứ 3 đã có dấu hiệu chững lại, phân mảnh nhiều, không đủ điều kiện để nuôi cấy tiếp lên phôi ngày 5, nên bác sĩ Diệp đành phải quyết định chuyển phôi tươi luôn. Thống kê y khoa cho thấy, tỷ lệ chửa ngoài t* c*ng khi chuyển phôi tươi dao động ở mức 2.7% - 2.8%, trong khi tỷ lệ này ở thai kỳ tự nhiên chỉ khoảng 1%.
Tại Bệnh viện số 3 Vân Kinh, các bác sĩ luôn tính toán cẩn thận để bơm phôi vào vị trí "đắc địa" nhất: cách đáy t* c*ng 1.8cm, nhằm giảm thiểu tối đa rủi ro phôi thai di chuyển ngược lên vòi trứng. Nhưng dù cẩn thận đến mấy cũng không thể loại trừ hoàn toàn nguy cơ.
Trường hợp của Thu Quỳ là chuyển phôi tươi (chuyển phôi ngay trong chu kỳ chọc trứng). Bệnh nhân của viện đổ về từ khắp mọi miền đất nước, việc áp dụng phác đồ "trữ đông phôi tháng này, tháng sau mới chuyển" sẽ khiến họ phải di chuyển đi lại vô cùng tốn kém và vất vả. Do đó, nếu bệnh nhân không có biểu hiện của Hội chứng quá kích buồng trứng (OHSS), sức khỏe đủ điều kiện đáp ứng, Bệnh viện số 3 Vân Kinh thường sẽ ưu tiên chuyển phôi tươi luôn để tiết kiệm thời gian và chi phí cho người bệnh.
Tình hình cấp bách, Thu Quỳ được nhanh chóng chuyển sang khoa Phụ sản để xử lý.
...
Chiều hôm đó, Ứng Tiếu nghe ngóng được thông tin ca của Thu Quỳ đã được đẩy thẳng vào phòng mổ Cấp cứu. Khối thai ngoài t* c*ng đã phát triển mầm thai và tim thai đập rõ ràng, hoàn toàn không có dấu hiệu sảy tự nhiên. Oái oăm hơn, phôi thai lại làm tổ ngay tại đoạn kẽ (đoạn nối giữa vòi trứng và t* c*ng), một vị trí cực kỳ hiểm hóc. Bác sĩ trực cấp cứu đành phải đưa ra quyết định cắt bỏ hoàn toàn vòi trứng bên phải của Thu Quỳ, không thể bảo tồn hay xẻ mở ống dẫn trứng được.
Nhưng điều đáng sợ nhất là, trong quá trình gây mê phẫu thuật, Thu Quỳ đột ngột lên cơn sốc phản vệ, tính mạng ngàn cân treo sợi tóc, may mắn được kíp mổ cấp cứu giành giật lại từ tay tử thần. Mặc dù đã qua cơn nguy kịch nhưng hiện tại thể trạng của chị ta vô cùng suy kiệt.
Bệnh viện số 3 Vân Kinh từng ghi nhận những ca sốc phản vệ do thuốc mê kiểu này, nhưng ơn giời là chưa từng có ca nào tử vong.
"Haiz..." Ứng Tiếu thở hắt ra, vừa thương cảm cho số phận lận đận của bệnh nhân, vừa toát mồ hôi hột nghĩ lại mà rùng mình.
Đang định thu dọn đồ đạc chuẩn bị tan ca lúc 5 giờ rưỡi, đột nhiên điện thoại nội bộ réo vang. Là Trưởng khoa Quan Thận Hành đích thân gọi điện: "Ứng Tiếu, em khám xong bệnh nhân chưa?"
"Dạ?" Ứng Tiếu liếc nhìn màn hình máy tính: "Em khám xong hết rồi ạ, vừa tiễn bệnh nhân cuối cùng về xong."
"Lên phòng tôi gặp tôi một lát."
"...?" Có chuyện gì gấp vậy trời?
Linh tính mách bảo có biến, Ứng Tiếu đáp lời: "Dạ, em lên ngay đây ạ."
Ba chân bốn cẳng chạy lên phòng Trưởng khoa, Ứng Tiếu bất ngờ khi thấy bác sĩ Diệp Mặc cũng đang có mặt ở đó, vẻ mặt căng thẳng.
Trưởng khoa Quan vào đề luôn: "Hai cô nắm được tình hình ca bệnh nhân Thu Quỳ rồi chứ?"
"Dạ em biết. Có vấn đề gì nghiêm trọng sao sếp?" Ứng Tiếu lo lắng hỏi dồn: "Bệnh nhân không phải đã qua cơn nguy kịch rồi sao ạ?"
Trưởng khoa Quan vò đầu bứt tai, vẻ mặt não nề: "Cứu được mạng là một chuyện. Vấn đề là người nhà bệnh nhân vừa đâm đơn khiếu nại lên tận Phòng Quản lý Y vụ rồi! Bọn họ đi tham khảo ý kiến luật sư, rồi bù lu bù loa lên là việc cắt bỏ một bên vòi trứng được xếp vào thương tật thương tích vĩnh viễn mức độ 10. Đã thế chiều nay lại còn xảy ra sự cố sốc phản vệ trên bàn mổ, gia đình đang làm ầm lên, vin vào cái cớ 'tính mạng bị đe dọa'. Hơn nữa, sau ca mổ này, bệnh nhân muốn tiếp tục mang thai cũng phải nghỉ ngơi tĩnh dưỡng ít nhất 3 đến 6 tháng ròng rã. Bây giờ họ đang chĩa mũi dùi vào phác đồ điều trị của khoa mình. Họ lập luận rằng, nếu chu kỳ IUI lần thứ 2 đã thụ thai thành công, thì cớ sao Trung tâm sinh sản không tiếp tục kiên trì với phương pháp IUI mà lại đùng đùng chỉ định làm IVF? Bọn họ khăng khăng cho rằng bệnh nhân Thu Quỳ hoàn toàn không có chỉ định y khoa bắt buộc phải làm IVF. Họ đổ lỗi chính việc tự ý chuyển sang làm IVF là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến cái thai ngoài t* c*ng này. Tóm lại, gia đình đang yêu cầu Bệnh viện phải lập hội đồng điều tra toàn diện trách nhiệm của cả bác sĩ khám ban đầu và bác sĩ điều trị trực tiếp. Điệp khúc bọn họ lải nhải từ chiều đến giờ là: 'Làm IUI cũng có thai được, vậy tại sao lại vẽ vời bắt làm IVF cho tốn tiền hại sức?'."
"Vô lý đùng đùng!!" Liên tiếp dính sao quả tạ, Ứng Tiếu bức xúc xù lông nhím: "Tỷ lệ thành công của IUI mỗi chu kỳ chỉ lẹt đẹt ở mức 10%, cày ải 3 chu kỳ liên tiếp mới nhích lên được 15-20% thôi! Việc chị ta đậu thai ở lần IUI thứ 2 hoàn toàn mang tính chất may rủi, ăn may thôi, làm sao mà lấy cái đó ra làm bảo chứng cho những lần sau được! Nhỡ đâu làm thêm 10 lần IUI nữa vẫn trượt vỏ chuối thì sao?! Xác suất cả thôi! Chị Thu Quỳ năm nay đã 34 tuổi rồi, quỹ thời gian sinh sản không còn nhiều, phác đồ 'thử IUI 3 lần thất bại thì chuyển thẳng sang IVF' là phác đồ tối ưu và hiệu quả nhất rồi còn gì nữa!"
"Tôi hoàn toàn ủng hộ lập luận chuyên môn của em, nhưng khổ nỗi gia đình bệnh nhân họ không chịu hiểu cho." Trưởng khoa Quan lại buông tiếng thở dài thườn thượt: "Nhưng thôi, em cũng đừng quá hoang mang. Cứ bình tĩnh chuẩn bị tâm lý để đối chất với Phòng Quản lý Y vụ. Ba thầy trò mình ngồi lại rà soát kỹ hồ sơ bệnh án xem sao. Người của bên Y vụ vừa báo là họ chuẩn bị xuống niêm phong bệnh án rồi đấy."
Nhiều bệnh viện thường mắt nhắm mắt mở tạo điều kiện cho bác sĩ "mông má", chỉnh sửa lại một vài tiểu tiết nhỏ trong bệnh án (tất nhiên không thay đổi bản chất sự việc) để đối phó với thanh tra, tự bảo vệ mình. Nhưng Bệnh viện số 3 Vân Kinh thì nói không với trò đó, kỷ luật thép, cấm tiệt bác sĩ sửa đổi dù chỉ một dấu phẩy trong hồ sơ sau khi sự cố xảy ra.
"..." Ứng Tiếu cảm thấy uất ức đến mức muốn hộc máu.
Xưa nay, Trung tâm Sinh sản vốn nổi tiếng là vùng đất bình yên, hiếm khi dính dáng đến mấy vụ kiện cáo, tranh chấp y khoa. Bệnh nhân điều trị hiếm muộn đa phần đều là tầng lớp có học thức, tài chính dư dả. Hơn nữa, các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản rất ít khi gây ra tai biến y khoa nghiêm trọng đe dọa đến tính mạng. Ở Trung tâm Sinh sản, mối quan hệ giữa bác sĩ và các cặp vợ chồng hiếm muộn thường rất khăng khít, gắn bó như những người bạn đồng hành cùng chung chí hướng "tìm con".
"Được rồi." Trưởng khoa Quan giục giã: "Ứng Tiếu, em về phòng in toàn bộ hồ sơ bệnh án của Thu Quỳ trong mấy tháng qua ra đây. Chúng ta cùng rà soát lại từng trang một, xem có sơ hở, thiếu sót gì dễ bị bắt bẻ không."
Ứng Tiếu hít một hơi thật sâu nén cục tức: "Dạ vâng."
Nói xong, cô quay lưng lầm lũi bước về phòng làm việc để in hồ sơ.
Nhưng trong thâm tâm, cô cảm thấy giới hạn chịu đựng của mình đã chạm đáy, chuẩn bị sụp đổ đến nơi.
Ông trời trêu ngươi cô đấy à?
Hết chuyện này đến chuyện khác, lũ lượt rủ nhau giáng xuống đầu cô cùng một lúc???
Tại sao chứ?
Ngay lúc Ứng Tiếu vừa bước chân ra khỏi phòng Trưởng khoa Quan, thì đụng ngay mặt đoàn thanh tra của Phòng Quản lý Y vụ đang hùng hổ tiến vào niêm phong bệnh án.