Lưỡi d.a.o sáng lạnh tựa làn nước, nương theo cổ tay nhấp nhô của thiếu nữ mà lướt trên mặt thớt. Những âm thanh vang lên trong trẻo, nhanh nhẹn, nhịp điệu đều đặn tựa như một khúc nhạc.
Trên thớt là con cá vược Tùng Giang đã được lọc sạch xương vảy. Thịt cá trắng ngần, mịn màng, dưới khúc nhạc của lưỡi d.a.o sắc bén dần biến thành từng lát mỏng như cánh ve. Từng lát cá rơi ra từ lưỡi d.a.o nhẹ nhàng như tuyết đổ, xếp chồng lên nhau tựa như những lớp lụa mỏng manh, tỏa ra thứ ánh sáng trong ngần dưới cái nhìn chăm chú của Bùi Thượng thực đang đứng trong góc tối.
Ngô Chân Chân vẫn miệt mài với công việc thái cá. Nàng dùng khăn lụa buộc tóc gọn gàng, lớp trang điểm trên mặt và tóc mai không hề rối loạn. Đôi mắt nàng ngưng đọng, chỉ tập trung vào đĩa gỏi cá vược sắp hoàn thành, dường như hoàn toàn không nhận ra sự hiện diện của Bùi Thượng thực.
Bùi Thượng thực đã đợi nàng trong bếp từ lâu, bà biết chắc chắn nàng sẽ đến.
Chân Chân hiện là nữ quan Điển thiện, chịu trách nhiệm chính về việc ăn uống của Hoàng thái t.ử Triệu Tích tại Đông Cung. Hôm nay, Hoàng đế đặc biệt lệnh cho thầy dạy của mình năm xưa là Tham tri chính sự Thẩm Hãn vào Đông Cung giảng bài cho Thái t.ử cùng Nhị hoàng t.ử và Tam hoàng tử. Buổi trưa, Thái t.ử giữ Thẩm Hãn và các hoàng đệ ở lại dùng bữa. Quan gia* biết tin, liền sai Bùi Thượng thực mang thêm vài món ngự thiện đến ban thưởng.
*Quan gia: cách gọi Hoàng thượng của thời Tống
Ngự thiện vô cùng tinh xảo, nào là cật heo trắng trộn vải, lưỡi cừu cuốn, bao t.ử chiên uyên ương, canh mề ngỗng, canh bụng ếch nấu sữa, gỏi thạch chim cút... Thái t.ử ân cần mời Thẩm Hãn và các đệ đệ nâng đũa, nhưng bản thân ngài lại chẳng dùng bao nhiêu. Đối diện với sơn hào hải vị, ngài vẫn giữ nụ cười trên môi nhưng thực chất lại ăn chẳng thấy hương vị gì.
Thấy vậy, Bùi Thượng thực bèn hỏi xem có phải món ăn không hợp khẩu vị hay không.
Thái t.ử mỉm cười, đáp: "Không có gì, chỉ là ta ốm đau đã lâu, vừa mới khỏi nên miệng lưỡi nhạt nhẽo, ăn gì cũng không thấy mùi vị mà thôi."
Lúc này thân hình ngài gầy gò ốm yếu, nước da trắng xanh như tuyết lạnh, ngồi ngay ngắn đó mà như núi ngọc sắp đổ. Thế nhưng giọng nói của ngài vẫn bình thản, ôn nhu, khiến người nghe cảm thấy như tắm mình trong gió xuân.
Bùi Thượng thực nghe vậy thì im lặng, nhưng Ngô Chân Chân lại không chịu bỏ cuộc. Nàng kiên trì hỏi tiếp: "Vậy, có món gì mà Điện hạ đặc biệt muốn nếm thử không?"
Thái t.ử trầm ngâm một chút rồi đáp: "Gần đây ta lại thường nhớ đến món gỏi cá vược Tùng Giang."
Cá vược Tùng Giang miệng to vảy nhỏ, thịt tươi non béo ngậy, hoàn toàn không có mùi tanh. Người đời thường thái thành lát mỏng để ăn sống, gọi là gỏi cá vược.
Mắt Chân Chân sáng lên: "Thật khéo, Ngự trù vừa nhập về một ít cá vược Tùng Giang, nô tỳ đi lấy một con để làm gỏi ngay."
"Không được!" Thẩm Hãn nghe vậy liền lên tiếng phản đối: "Thái t.ử mấy hôm trước long thể bất an, nay mới vừa bình phục, tuyệt đối không được ăn đồ sống lạnh. Gỏi cá vược không tốt cho đường ruột, ăn nhiều lại dễ sinh hư hỏa*, càng không nên dùng."
* Hư (Suy nhược):Các chức năng của tạng phủ bị suy giảm, chính khí (sức đề kháng) yếu đi, không đủ khả năng hoạt động bình thường.Hàn (Lạnh):Do phầnDương khí(nguồn năng lượng nhiệt) trong cơ thể bị thiếu hụt, không đủ để sưởi ấm cơ thể, dẫn đến các triệu chứng lạnh. Vì vậy, Hư hàn còn thường được gọi làDương hư(thiếu hụt phần dương).
Không ngờ Chân Chân lại quay sang Thẩm Hãn, khẽ nhún mình hành lễ rồi nói: "Đồ sống lạnh ăn nhiều quả thực không tốt cho đường ruột, nhưng nếu chỉ nếm qua cho đỡ thèm thì chắc cũng không ngại gì. Huống hồ, nhiều khi chúng ta muốn ăn món gì đó, thực ra không phải do miệng lưỡi đòi hỏi, mà là do dạ dày cần, là cơ thể đang cần. Cơ thể thiếu thứ gì, thường sẽ thông qua khẩu vị để truyền tín hiệu. Ví như cơ thể thiếu nước, sẽ khiến người ta thấy khô miệng khát nước. Thái t.ử ăn gì cũng đều thấy vô vị, duy chỉ nhớ nhung món gỏi cá vược, có lẽ chính là vì trong cá vược có thứ mà cơ thể ngài đang cần."
"Cái này..." Thẩm Hãn nhíu mày: "Ăn nói hồ đồ!"Ông đang định tìm lời bác bỏ lý lẽ của Chân Chân thì Nhị hoàng t.ử Triệu Ngai ngồi bên cạnh cười nói: "Lời của Chân Chân chưa chắc đã hoàn toàn vô lý. Đại ca quanh năm suốt tháng đều dùng đồ ôn bổ*, e là bổ quá hóa dư thừa. Nếu bây giờ dùng một chút đồ sống lạnh để cân bằng lại cái hại của việc tẩm bổ quá mức, chưa biết chừng lại tốt."
* Ôn bổ : Ôn (温): Nghĩa là ấm áp. Trong y học, nó dùng để xua tan cái lạnh (khu hàn), làm ấm các cơ quan trong cơ thể.Bổ (补): Nghĩa là thêm vào, bồi dưỡng. Nó dùng để khắc phục tình trạng suy yếu, thiếu hụt (hư tổn) của khí, huyết, hoặc các tạng phủ.
Thái t.ử lắc đầu nhìn Triệu Ái, ôn tồn bảo: "Nhị đệ không hiểu y lý thì chớ nên nói bừa, hãy nghe lời dạy bảo của Thẩm Tham chính. Gỏi cá vược ăn nhiều dễ sinh hư hỏa, quả thực không thích hợp ăn lúc này."
Triệu Ngai vẫn giữ nụ cười trên môi, thong thả đáp: "Hôm nay Tham chính cùng chúng ta bàn luận điển cố, đệ cũng chợt nhớ ra một chuyện xưa. Đông Pha cư sĩ cực kỳ thích ăn gỏi cá vược. Một ngày nọ ông bị bệnh đau mắt đỏ, thầy t.h.u.ố.c dặn dò không được ăn gỏi cá kẻo bệnh nặng thêm. Đông Pha cư sĩ bèn nói: 'Ta cũng muốn nghe lời thầy thuốc, nhưng cái miệng lại không chịu. Miệng bảo: Ta làm miệng cho ngươi, hắn làm mắt cho ngươi, địa vị vốn ngang nhau. Tại sao ngươi lại bên trọng bên khinh, chỉ vì mắt bị bệnh mà cắt phần ăn của ta?'. Nay Đại ca trong lòng thì nhớ gỏi cá vược, nhưng tai lại nghe lời can gián mà định bỏ qua món ngon. Đại ca thuận theo ý của tai, chẳng phải cũng là bên trọng bên khinh, để cái tâm phải chịu ủy khuất sao?"
Tam hoàng t.ử Triệu Hạo nghe vậy thì bật cười. Thẩm Hãn trừng mắt, ho khan một tiếng, Triệu Hạo lập tức im bặt, cúi đầu ngồi nghiêm chỉnh.
Triệu Ngai lại nói tiếp: "Trương Quý Ưng thời nhà Tấn sinh ra ở Ngô Quận, làm quan đến chức Đại tư mã Đông tào huyện, sống lâu ở Lạc Dương. Một ngày kia gió thu nổi lên, Trương Quý Ưng nhớ đến rau cô, canh thuần, gỏi cá vược ở quê nhà, không kìm được mà cảm thán: 'Đời người quý ở chỗ được sống thoải mái theo ý mình, hà tất phải vì theo đuổi danh vọng mà rời xa quê nhà ngàn dặm, làm cái chức quan chẳng mấy vui vẻ này?” Thế là ông treo ấn từ quan về quê. Đại ca xem, vì món gỏi cá vược mà Đại tư mã còn sẵn sàng vứt bỏ tất cả để về quê cũ, huynh hôm nay chỉ cần thuận theo ý mình, nếm một hai lát cá do Chân Chân làm, thì có ngại gì đâu?"
Thái t.ử chỉ cười mà không đáp. Thẩm Hãn thấy vậy, chắp tay vái Thái t.ử một cái, nói: "Thái t.ử khắc kỷ phục lễ, xưa nay luôn là tấm gương cho các hoàng tử, há lại vì vật ngoài thân mà mê muội!" Nói xong, ông quay sang Triệu Ngai: "T.ử viết: Phi lễ vật thị, phi lễ vật thính, phi lễ vật ngôn (Không hợp lễ chớ nhìn, không hợp lễ chớ nghe, không hợp lễ chớ nói). Hôm nay Điển thiện của Đông Cung hầu yến Thái tử, Nhị Đại vương cứ liếc mắt nhìn, lại còn nghe lời Điển thiện nói rồi hùa theo, thậm chí gọi thẳng tên khuê danh của nàng, thực là hành vi phi lễ."
Triệu Ngai nghe xong cười lấy tay che mặt: "Tham chính dạy chí phải, phi lễ chớ nhìn, phi lễ chớ nói."
Hắn làm bộ lấy hai tay che mắt, nhưng ánh mắt lọt qua kẽ tay vẫn tràn đầy ý cười, lén lút bay về phía Ngô Chân Chân.
Thẩm Hãn thở dài một tiếng: "Nhị Hoàng t.ử đã qua tuổi nhược quán, cũng nên hiểu lý lẽ mà lập chí rồi. Dù là vì món ngon hay vì mỹ sắc mà buông thả tùy hứng đều là điều không nên." Ông ngừng một chút rồi nói đầy thấm thía: "Vì tình cảm mà từ bỏ tất cả, đó là chuyện ta chỉ làm khi mười bảy, mười tám tuổi thôi."
Bùi Thượng thực nãy giờ vẫn im lặng, nghe đến đây bỗng nhiên mở miệng, giọng nhàn nhạt: "Mấu chốt là lúc đó Tham chính vốn dĩ cũng chẳng có gì trong tay cả."
Cả gian phòng phút chốc im phăng phắc. Mọi người đều phải nín cười, cố giữ vẻ mặt bình thản không thất lễ, dù trong lòng đang nhịn đến nội thương. Chòm râu hoa râm của Thẩm Hãn run lên bần bật, quay đầu lại thấy người nói là Bùi Thượng thực, bao nhiêu cảm xúc khó tả dồn nén trong lòng, cuối cùng muốn nói lại thôi.
Cuộc tranh luận về món gỏi cá vược cứ thế kết thúc đột ngột theo một cách chẳng ai ngờ tới.
Tại gian bếp Ngự trù, Ngô Chân Chân xếp từng lát cá vược mỏng tang lên đĩa bạc, tạo hình như những cánh hoa. Nàng lại lấy một chiếc hộp sơn mài đựng đầy đá vụn, rồi đặt đĩa bạc lên trên để giữ lạnh.
Gia vị ăn kèm gỏi cá, mùa xuân dùng hành, mùa thu dùng mù tạt. Chân Chân đã mài sẵn mù tạt, thêm muối và chanh nghiền, lại lấy thêm một ít "Bát Hòa Tê" - loại gia vị tổng hợp làm từ gừng, tỏi, quýt, mơ trắng, hạt dẻ chín, cơm tẻ, muối và giấm - đặt chung vào hộp thực phẩm để người ăn tùy ý gia giảm.
Chân Chân bưng hộp thực phẩm lên. Bùi Thượng thực tưởng nàng sẽ trực tiếp mang sang Đông Cung, nào ngờ nàng lại xoay người, đi thẳng về phía góc tối nơi bà đang đứng.Nàng quỳ xuống trước mặt Bùi Thượng thực, hai tay dâng đĩa gỏi cá lên, từ tốn nói: "Điển thiện Ngô Chân Chân muốn dâng gỏi cá vược cho Đông Cung, xin Thượng thực nương t.ử nếm thử trước."
Trong cung, khi bậc bề trên dùng bữa, nữ quan Thượng thực Ti thiện buộc phải nếm trước để phân biệt mùi vị và thử độc. Bùi Thượng thực nhìn đĩa gỏi cá, nhưng không động đũa bạc.
Một lát sau, Chân Chân khẽ hỏi: "Được không ạ?"
Bùi Thượng thực gật đầu. Bao năm qua bà đã luyện được một đôi mắt tinh tường, chỉ cần nhìn qua quá trình chế biến là đoán được hương vị khi món ăn chạm vào đầu lưỡi sẽ ra sao.
Chân Chân cảm tạ rồi cất gỏi cá vào hộp.
Bùi Thượng thực bỗng nhiên hỏi: "Ba ngày nữa là sinh thần Thái tử, những thứ cần chuẩn bị đã xong chưa?"
Chân Chân đáp mọi thứ đều đã ổn thỏa. Bùi Thượng thực lại hỏi: "Gần đây sức khỏe Thái t.ử thế nào?"
"Đã đỡ hơn nhiều, chỉ là thi thoảng ngài ấy hay gọi tên An Thục Hoàng hậu rồi giật mình tỉnh giấc."
An Thục Hoàng hậu Mục thị là nương đẻ của Thái t.ử và các vị hoàng tử, người đã qua đời nhiều năm trước.
Bùi Thượng thực thở dài: "Thái t.ử là người hiếu thuận. Mỗi dịp sinh thần, người khác thì bận rộn ăn mừng, còn ngài ấy lại âm thầm đau lòng, nhớ thương mẫu thân."
Chân Chân gật đầu: "Vâng, đó cũng chính là lý do ngài ấy nhớ đến món gỏi cá vược."
An Thục Hoàng hậu lúc sinh thời rất thích ăn gỏi cá vược Tùng Giang. Hoàng thái t.ử không bao giờ quên điều đó. Huống chi ký ức thời niên thiếu của con người ta, luôn có một phần được viết nên bởi vị giác.
Bùi Thượng thực im lặng. Đây mới là lý do thực sự khiến Chân Chân kiên quyết làm món gỏi cá cho Thái tử, và cũng là lý do bà không ngăn cản nàng.
Bà phất tay, ra hiệu cho Chân Chân mang gỏi cá đi.
Trong số các nữ quan của Thượng Thực Cục, Ngô Chân Chân là một sự tồn tại đặc biệt. Mười bảy tuổi nàng mới được tuyển từ dân gian vào cung, không giống đại đa số cung nữ khác vào từ lúc bảy, tám tuổi và được đào tạo từ nhỏ. Xuất thân ấy khiến nàng mang một nét "hoang dã", khác biệt hẳn với những người còn lại.Trong cung người cần phục dịch rất nhiều. Thượng Thực Cục sẽ chia nhóm các cung nữ, phái đến từng cung điện khác nhau. Nữ quan có phẩm cấp sẽ do bề trên hoặc Thượng thực chỉ định nơi nhậm chức, còn lại các cung nữ khác có thể tự đề đạt nguyện vọng, sau đó Thượng thực sẽ cân nhắc sắp xếp.
Trong tất cả các nơi, điện của ba vị hoàng t.ử là nơi mà các cung nữ khao khát nhất. Dẫu sao các nàng cũng đang độ tuổi thanh xuân, những mộng tưởng vô hạn về tương lai rất dễ gửi gắm lên các vị hoàng t.ử cũng đang tuổi trẻ tài cao.
Chân Chân sau khi nhập cung giống như một hạt giống được gió xuân thổi lên mái ngói hoàng cung, chỉ cần một chút bụi đất là bắt đầu sinh sôi nảy nở. Các cung nữ trong Thượng Thực Cục rất nhanh đã nhận ra nàng là một đối thủ đáng gờm, ai nấy đều ngấm ngầm quan sát, phán đoán mục tiêu của nàng.
Lúc Chân Chân cần tự báo nơi muốn đến nhậm chức, đám cung nữ cùng lứa vô cùng căng thẳng. Mấy cô nương lớn lên trong cung bèn đi thẳng đến tìm nàng. Kẻ cầm đầu là Đường Ly, hùng hổ hỏi: "Nói mau! Hoàng thái tử, Nhị hoàng t.ử và Tam hoàng tử, ngươi chọn ai?"
Chân Chân liếc nhìn đám người đang vây quanh mình, bình tĩnh hỏi ngược lại: "Ta chọn xong thì các người sẽ gói họ lại tặng cho ta chắc?"
Đường Ly trợn mắt há mồm, còn những người khác sau một thoáng im lặng thì phá lên cười, tiếng cười vang động cả Thượng Thực Cục. Câu chuyện nhỏ này theo tiếng cười lan truyền khắp Lục Thượng, khiến rất nhiều người biết đến cái tên Ngô Chân Chân. Lần đó nàng chẳng hề xin đến chỗ vị hoàng t.ử nào cả, việc hầu hạ Hoàng thái t.ử là kết quả của cơ duyên đưa đẩy về sau.
Chân Chân hầu hạ ở chỗ Hoàng thái t.ử rất tận tâm tận lực, biểu hiện không chê vào đâu được, sự cẩn trọng tỉ mỉ cũng chẳng thua kém gì những cung nữ được nuôi dạy từ bé trong cung.
Bùi Thượng thực chưa từng nói cho nàng hay bất kỳ ai biết rằng, thực ra bà đã từng gặp nàng một lần ở ngoài cung trước khi nàng nhập cung. Chân Chân của khi đó và bây giờ khác nhau một trời một vực.Bên Tây Hồ tửu lầu san sát, món ngon vật lạ không thiếu. Có đôi khi Quan gia sẽ cho Bùi Thượng thực xuất cung, mua một ít món ăn dân gian mang về. Hôm ấy, Bùi Thượng thực đến Hạnh Vân Lâu bên hồ mua mấy loại điểm tâm. Chủ quán nhận ra bà là người từ trong cung, liền mời lên gác có nhã gian, dâng trà mời bà ngồi đợi.
Tiếng đàn sáo từ mặt hồ vọng vào, Bùi Thượng thực tản bộ đến bên cửa sổ, ngắm nhìn cảnh hồ.
Hôm ấy trời đẹp, mặt hồ sóng nước lăn tăn, liễu rủ trong gió, hương sen thoang thoảng. Giữa hồ có một chiếc thuyền hoa đang trôi, trên thuyền có mấy cô gái trang điểm đậm, ăn mặc hợp thời, rực rỡ như hoa gấm, trông giống như kỹ nữ đi du ngoạn.
Ngồi ở mũi thuyền là một "thiếu niên", tay ôm ngang cây đàn nguyệt, cười ngâm nga, những ngón tay thon dài lướt trên dây tơ, đàn một khúc "Tây Giang Nguyệt" gửi vào trong gió xuân:"Hỏi thăm hồ cảnh xuân sang,Ba năm trở lại ngỡ ngàng cảnh xưa. Gió đông đưa đẩy thuyền đưa,Liễu xanh lả lướt như vừa v**t v*. Đường đời quen thói khen chê,Lòng này đi đến mọi bề thảnh thơi. Hàn Quang đình dưới nước trời,Cát âu vỗ cánh chơi vơi một mình."
"Thiếu niên" vừa đàn vừa hát, mặc bộ đồ lụa hợp mốt, trông ra dáng một công t.ử bột ăn chơi trác táng. Thế nhưng giọng hát lại non nớt, trong trẻo, rõ ràng là giọng con gái. Bùi Thượng thực nghi ngờ đó là ca kỹ, nhưng khi khúc nhạc dứt, các cô gái trong khoang thuyền xúm lại khen ngợi: "thiếu niên" kia cười lớn dang tay đón chào, ôm ấp trái phải, lại còn gọi người hầu thưởng tiền, dáng vẻ hệt như khách làng chơi đi tìm hoa hỏi liễu.
Vị "thiếu niên" ca hát tìm vui ấy chính là Ngô Chân Chân. Sau này khi Bùi Thượng thực lần đầu gặp nàng trong cung liền nhận ra ngay, nhưng bà không nói toạc ra. Cuộc sống cung đình bao năm đã dạy bà phải cẩn trọng lời nói việc làm, tôn thờ nguyên tắc "thêm một chuyện chi bằng bớt một chuyện", nên bà ngày càng trở nên trầm mặc.
Những đêm khuya thanh vắng, Bùi Thượng thực thường nhớ lại dáng vẻ Chân Chân hát vang trên Tây Hồ. Rõ ràng đang ở độ tuổi non xanh như vậy, nàng lại có thể hát câu "Đường đời quen thói khen chê" một cách vô tư không chút u sầu. Chân Chân lúc đó, liệu có hiểu hết ý nghĩa trong lời ca ấy không?
Đêm nay trời đổ mưa. Bùi Thượng thực nằm trên giường, lẳng lặng nhìn bóng trúc lay động trên song cửa sổ. Nghĩ đến mình năm nay đã sáu mươi, sống trong cung cấm này vẫn cảm thấy từng bước như ngàn cân treo sợi tóc, vạn phần cẩn trọng, trước mắt vẫn là một màn sương mù mịt, không nắm chắc được tiền đồ, chẳng biết lúc nào sẽ rơi xuống vực sâu tăm tối không lường trước được.
Bà nguyện ý nhớ đi nhớ lại dáng vẻ năm xưa của Chân Chân, hình ảnh đó như một tia sáng chiếu rọi đáy lòng, khiến bà nhớ lại rất nhiều chuyện cũ.Ta của những năm tháng xa xưa ấy, liệu từng có chí khí hiên ngang như nàng không? Bùi Thượng thực sờ lên mái tóc mai đã điểm bạc, khẽ thở dài.
Cơn mưa rào tạm ngớt, cửa sổ dần hắt lên ánh sáng, chắc hẳn lại sắp hiện ra cảnh tượng gió mát trăng thanh. Bùi Thượng thực mơ màng chìm vào giấc ngủ.
Dưới mái hiên nước mưa trôi tuột, là tiếng tích tắc của thời gian, của năm tháng đang rơi.
Rạng sáng, Bùi Thượng thực bị đ.á.n.h thức bởi những tiếng động ồn ào như nước sôi trào từ ngoài cửa sổ vọng vào. Có tiếng người chạy đi chạy lại, dường như đang truyền đi một tin tức cực kỳ quan trọng. Bà mở cửa bước ra, phát hiện trước thềm đã có mấy cung nữ đang quỳ, thấy bà đều cúi rạp đầu, có người bắt đầu nức nở.
"Sao vậy?" - Bùi Thượng thực hỏi, trong lòng dâng lên một cảm giác lạnh lẽo khác thường so với cái lạnh buổi sớm mai.
Ban đầu không ai trả lời. Đến khi bà hỏi lại lần nữa, cung nữ Lăng Phượng Tiên - người cùng nhập cung năm xưa với Ngô Chân Chân - mới ngẩng đầu lên, giọng khẽ khàng: "Thái tử... Thái t.ử không xong rồi..."
Bùi Thượng thực giật mình kinh hãi, vội vã hỏi dồn: "Không xong rồi? Ý là sao?"
Lăng Phượng Tiên toàn thân run rẩy, trên mặt lộ rõ vẻ hoảng sợ không giấu được: "Không qua khỏi... e là... đã không qua khỏi rồi..."