Ở kiếp trước, có một ngày khi tôi đi làm về đến nhà, vừa bước chân qua cửa là đã cất tiếng gọi: "Cục cưng ơi? Mẹ về rồi nè, mau lại xem mẹ mua cái gì cho con này!" Đó là lần đầu tiên tôi mua kẹo hồ lô cho con, là của một cặp vợ chồng già ở ngay bên ngoài khu chung cư tự làm, trông cũng khá sạch sẽ và hợp vệ sinh. Vào cái hồi Tiểu Dã còn rất nhỏ, mỗi lần chúng tôi đẩy xe nôi cho con đi dạo quanh xóm, thằng bé cứ nhìn thấy những xiên kẹo hồ lô đó là lại phấn khích đến mức khua tay múa chân. Thế nhưng lúc nào chúng tôi cũng nghĩ món đó không đảm bảo sức khỏe nên chưa bao giờ cho con ăn, thành ra lần nào thằng bé cũng chỉ biết chớp chớp mắt nhìn theo một cách thèm thuồng. Sáng ngày hôm đó, con cứ khóc nhè đòi tôi bế cho bằng được, nhưng vì sắp trễ giờ làm đến nơi rồi nên trong lúc vội vã, tôi đã đẩy thằng bé ra. Có lẽ cũng chính vì cảm giác tội lỗi và day dứt ấy nên tôi mới quyết định mua xiên kẹo hồ lô này về cho con. Nhưng khi tôi về đến nhà, thằng bé lại không hề chạy ngay lại sà vào lòng mẹ rồi lăng xăng đi lấy dép đi trong nhà cho tôi giống như mọi khi. Tôi lại tiếp tục cất tiếng gọi: "Tiểu Dã ơi? Trần Tri Dã?" Thằng bé chỉ ngoảnh đầu lại nhìn tôi một cái lạnh nhạt, sau đó lại quay đi tiếp tục dán mắt vào xoay chiếc chong chóng nhỏ trên tay. Tôi đưa xiên kẹo hồ lô đến ngay trước mặt con nhưng thằng bé cũng tỏ vẻ thờ ơ, chẳng chút hào hứng. Lúc ấy tôi còn gọi điện thoại cho Trần Minh để mách tội của con: "Con trai anh đúng là cái đồ hẹp hòi! Chỉ vì buổi sáng em không bế một chút thôi mà nó giận dỗi không thèm để ý đến em từ nãy đến giờ kìa!" Mãi cho đến khi người giúp việc trong nhà bảo rằng, dạo gần đây Tiểu Dã cứ suốt ngày chỉ ngồi xoay chong chóng, chiếc chong chóng đó cũng sắp sửa bị thằng bé làm cho hỏng đến nơi rồi. Tôi mới bắt đầu để ý quan sát con theo bản năng, thỉnh thoảng lại cất tiếng gọi tên thằng bé để thử phản ứng. Những lời đáp lại của con ngày một thưa thớt dần, cho đến khoảng thời gian sau đó, thậm chí ngay cả một ánh nhìn con cũng chẳng thèm bố thí cho tôi nữa. Tổ ấm ba người vốn đang ngập tràn hạnh phúc của chúng tôi bỗng chốc xuất hiện một vết rạn nứt khổng lồ. Cho dù tôi và Trần Minh có dốc hết toàn bộ sức lực để hàn gắn đi chăng nữa thì cùng với sự trưởng thành của con, cơ thể thằng bé lại giống như một chiếc đinh, nhẫn tâm ra khoét cho vết nứt ấy ngày một rộng ngoác ra. Ban đầu chúng tôi ráo riết đi tìm nguyên nhân gây bệnh nhưng không có kết quả. Về sau lại quay sang đổ lỗi, tìm xem lỗi lầm là do ai, cũng vẫn không có kết quả. Chẳng có ai trong chúng tôi làm sai cả, có chăng chỉ là do chúng tôi thiếu đi một chút may mắn nên mới sinh ra một đứa con mắc chứng tự kỷ. Chúng tôi đã từng cố gắng gượng để đối mặt với sự thật một cách lạc quan, thế nhưng cứ mỗi lần nhìn thấy những biểu hiện dị thường của con, tất cả lớp vỏ bọc ngụy tạo ấy lại ngay lập tức bị đánh vỡ tan tành. Trong suốt mấy năm trời ròng rã đó, ngay đến cả những buổi họp lớp, tụ tập bạn bè cũ chúng tôi cũng chẳng còn can đảm để vác mặt đến tham dự. Chúng tôi liên tục thay đổi hết bác sĩ này đến bác sĩ khác, chạy vạy qua không biết bao nhiêu trung tâm can thiệp, nhưng bệnh tình của Tiểu Dã chẳng những không thuyên giảm mà thậm chí còn có dấu hiệu ngày một trầm trọng hơn. Phải cho đến khi gặp được bác sĩ Tiêu, cô ấy mới thắp lên cho tôi và Trần Minh một tia hy vọng mong manh. Dưới các phương pháp can thiệp của cô ấy, Tiểu Dã đã bắt đầu học được cách biết gật đầu khi muốn một thứ gì đó và biết lắc đầu khi không thích. Thế nhưng nếu so với quy chuẩn của một người bình thường thì khoảng cách đó vẫn còn quá đỗi xa vời. Có một lần, để an ủi tâm trạng đang rối bời của tôi, bác sĩ Tiêu từng nhẹ nhàng bảo: "Mẹ Tiểu Dã này, chị đừng nên quá nóng vội.” “Mặc dù các biện pháp can thiệp ở thời điểm hiện tại còn gặp nhiều hạn chế, nhưng khoa học kỹ thuật thì vẫn đang không ngừng phát triển từng ngày.” “Cứ nhìn vào cái khái niệm giao diện não - máy tính đang rộ lên bây giờ mà xem, biết đâu chừng trong tương lai, người ta hoàn toàn có thể ứng dụng nó vào việc chữa trị chứng tự kỷ đấy.” “Biết đâu mai sau, những đứa trẻ này lại có khả năng tự do bày tỏ tâm tư và trò chuyện với mọi người thông qua một phương thức công nghệ nào đó thì sao.” “Nghe qua thì có vẻ giống như chuyện khoa học viễn tưởng, nhưng chẳng phải chúng ta của hiện tại đang sống trong cái tương lai của quá khứ đó sao?" Vào thời điểm bấy giờ, tôi đã từng cho rằng tất cả những lời lẽ đó của cô ấy chẳng qua chỉ là sự ngây thơ, mơ mộng của một vị bác sĩ trẻ mới vào nghề. Nhưng ở kiếp sống này, bác sĩ Tiêu không còn là một cô bác sĩ điều trị thấp cổ bé họng nữa, cô ấy đã thực sự dấn thân vào con đường nghiên cứu khoa học chuyên nghiệp. Năm nay cô ấy vừa vặn tròn bốn mươi tuổi nhưng đã chễm chệ ngồi vào vị trí chuyên gia y khoa cốt lõi của Y tế Cyber, danh tiếng và tiền tài đều đủ đầy trọn vẹn. Chính vì vậy, tôi đã chọn cách đi thẳng vào vấn đề: "Bác sĩ Tiêu, cô nhận định xem xác suất thành công của dự án này rốt cuộc là bao nhiêu phần trăm?" Bác sĩ Tiêu nghe xong rõ ràng đã bị sửng sốt mất một nhịp. Tôi lịch sự lên tiếng giải thích thêm: "Xin lỗi cô, tôi không có ý định thăm dò gì khác đâu.” “Với tư cách là luật sư phụ trách chính của vụ việc này, tôi bắt buộc phải nắm bắt được càng nhiều thông tin chi tiết về dự án càng tốt." Thế nhưng bác sĩ Tiêu lại chỉ mỉm cười rồi khẽ lắc đầu: "Không, không đâu Luật sư Trương, câu hỏi của cô rất hay.” “Tôi có chút ngạc nhiên là bởi vì vào cái ngày Tổng giám đốc Trần đến tìm tôi hồi trước, anh ấy cũng từng đưa ra một câu hỏi với nội dung tương tự như vậy.” “Thậm chí, thái độ của anh ấy lúc đó còn thẳng thừng hơn nhiều, anh ấy hỏi thẳng là: Cái thứ này rốt cuộc là thật, hay chỉ là trò lừa bịp người ta vậy?” “Làm như thể cái công nghệ giao diện não - máy tính này đã từng có ai đó làm thành công rồi không bằng, ha ha." Tôi hơi ngỡ ngàng một chút, sau đó chỉ biết nở một nụ cười gượng gạo để che giấu sự bối rối. Bác sĩ Tiêu lại tiếp tục chia sẻ: "Thực ra, những người làm công tác nghiên cứu như chúng tôi hiếm khi nào lại đi đặt câu hỏi kiểu đó, bởi vì bản chất của khoa học chính là tìm tòi và phát hiện trong quá trình khám phá.” “Chúng tôi chỉ đơn giản là đang vững bước đi theo con đường mà bản thân tin là đúng đắn, còn việc có gặt hái được thành công hay không vốn chẳng phải là điều được đặt lên hàng đầu.” “Nếu cô cứ nhất quyết muốn có một câu trả lời rằng liệu dự án này có thể thành công hay không, thì đáp án của tôi là chắc chắn có, thế nhưng việc này cần phải có thời gian.” “Hiện tại chúng tôi đã hoàn tất toàn bộ các giai đoạn thử nghiệm trên động vật, chứng minh được mức độ an toàn khi cấy ghép hệ thống Linh Tây, đồng thời cũng đã bắt sóng thành công các luồng sóng não của đối tượng thử nghiệm.” “Bên cạnh đó, trong lần đầu tiên tiến hành thử nghiệm trên cơ thể người vừa mới hoàn thành vào tháng trước, chúng tôi đã đạt được một bước tiến cực kỳ bùng nổ: Đối tượng thử nghiệm số bốn là một người thực vật đã nằm liệt giường suốt mười năm trời, hệ thống Linh Tây đã thu nhận được ý niệm của anh ta, rồi thông qua bộ chuyển đổi giọng nói để giúp anh ta có thể cất tiếng 'nói chuyện' trở lại.” “Tuy nhiên, đối với các ca thử nghiệm cấy ghép trên đối tượng trẻ em mắc chứng tự kỷ thì quy trình lại phức tạp hơn rất nhiều, ở thời điểm hiện tại vẫn chưa thể bước vào giai đoạn thử nghiệm lâm sàng trên người được.” “Mặc dù vậy, thông qua mô hình cảm biến ngoài hộp sọ, chúng tôi đã có khả năng bắt được một cách khái quát những luồng ý thức tương đối mạnh mẽ của các bệnh nhi.” “Tôi hoàn toàn tin tưởng rằng, trong tương lai..." Tôi không kìm nén được lòng mình mà lên tiếng ngắt lời cô ấy: "Hệ thống Linh Tây thực sự có thể biến những đứa trẻ tự kỷ trở thành những con người bình thường được sao?" Lời vừa mới ra khỏi miệng là tôi đã lập tức cảm thấy hối hận vì sự đường đột của mình. Thế nhưng bác sĩ Tiêu lại không hề tỏ ra thắc mắc hay khó chịu trước thái độ nôn nóng, dồn dập đó của tôi. Đầu tiên là cô ấy hơi ngẩn người ra một chút, sau đó bật cười lớn: "Ha ha, Luật sư Trương ơi, mục đích cốt lõi của hệ thống Linh Tây từ trước đến nay chưa bao giờ là biến một đứa trẻ tự kỷ trở thành người bình thường cả đâu!" Tôi vô cùng kinh ngạc, đưa mắt nhìn cô ấy với vẻ mặt đầy hoang mang, khó hiểu. Bác sĩ Tiêu nhấp một ngụm nước, sau đó quay sang hỏi vặn lại tôi: "Luật sư Trương, ở bên ngành luật của các cô, người ta định nghĩa thế nào là một con người bình thường?" Tôi trả lời ngay lập tức không cần phải suy nghĩ: "Ít nhất thì người đó phải có đầy đủ năng lực hành vi dân sự." Cô ấy lại tiếp tục hỏi dồn: "Vậy pháp luật đưa ra quy định như thế nào để xác định một người có đầy đủ năng lực hành vi dân sự?" Tôi không tài nào đoán ra được rốt cuộc cô ấy đang muốn dẫn dắt câu chuyện đi đến đâu, đành phải trả lời một cách đại khái: "Cách nhận biết đơn giản nhất chính là người đó phải từ đủ mười tám tuổi trở lên." Bác sĩ Tiêu liền dùng một tông giọng vô cùng ôn hòa nhưng lại đưa ra lời phản bác cực kỳ sắc bén: "Nếu như cứ suy luận theo đúng logic đó của cô, thì hóa ra tất cả mọi đứa trẻ con trên đời này đều không phải là người bình thường sao?" Tôi bỗng ngẩn người ra, trong phút chốc đầu óc cứ như bị đình trệ, không thể tìm ra lời lẽ để đối đáp lại. Giọng điệu của bác sĩ Tiêu bỗng chốc trở nên nghiêm nghị hơn rất nhiều: "Dưới lăng kính pháp luật của các cô, ngay đến cả một tên tội phạm bị tuyên án tử hình vẫn được hưởng những quyền lợi hợp pháp độc lập của con người, nhưng duy chỉ có trẻ em là lại không có được một vị thế pháp lý độc lập đúng nghĩa." Trong quá khứ, tôi từng là một tay tranh biện xuất sắc bậc nhất, bất kể đối phương có đưa ra những câu hỏi hóc búa, hiểm hóc đến đâu đi chăng nữa thì tôi vẫn có thể nhanh chóng bẻ gãy và đập tan luận điểm của họ. Thế nhưng giờ đây, khi chủ đề tranh luận lại biến thành trẻ con và chạm đến hình bóng của Tiểu Dã từng tồn tại trong đời, tôi lại hoàn toàn câm nín, không thể thốt lên lấy một lời. Bác sĩ Tiêu vẫn tiếp tục trình bày những quan điểm mang tính chuyên môn sâu sắc của mình: "Kể từ những năm bốn mươi của thế kỷ trước, nhân loại đã bắt tay vào công cuộc nghiên cứu về chứng tự kỷ.” “Ban đầu, người ta chỉ định nghĩa đơn giản những biểu hiện này là chứng đần độn, ngốc nghếch, rồi dần dần theo thời gian mới khái quát thành hội chứng rối loạn phổ tự kỷ như ngày nay.” “Mà cho đến tận thời điểm hiện tại, giới y khoa chúng tôi đã đúc kết ra được những góc nhìn mới mẻ hơn rất nhiều.” “Có khi, đây hoàn toàn không phải là một căn bệnh.” “Rất nhiều các công trình nghiên cứu quy mô lớn đã chỉ ra rằng, phần ý thức bên trong của trẻ tự kỷ là hoàn toàn trọn vẹn, chẳng qua là do hệ thống thần kinh cảm biến của các bé đã xảy ra một chút sai lệch, dẫn tới việc các con không có cách nào biểu đạt tâm tư của mình theo phương thức giống như chúng ta mà thôi.” “Nói một cách khác, các con sở hữu một ngôn ngữ biểu đạt của riêng mình, chỉ là cái chiều không gian ngôn ngữ ấy nằm ở một tầng kích thước cao hơn chúng ta rất nhiều.” “Và cũng chính bởi vì người lớn chúng ta không tài nào thấu hiểu được con nên khi các bé tìm mọi cách để làm cho chúng ta hiểu, con mới buộc phải thực hiện những hành vi, cử chỉ dị thường như vậy.” “Luật sư Trương này, tôi không biết là bản thân cô đã bao giờ từng để tâm suy nghĩ về vấn đề này hay chưa.” “Trong thế giới muôn màu muôn vẻ này, vạn vật trong tự nhiên đều sở hữu những ngôn ngữ độc lập của riêng mình.” “Thế nhưng chính vì cái sự kiêu ngạo, tự phụ quá mức của cái thực thể được gọi là 'con người bình thường' chúng ta mà chúng ta lúc nào cũng khăng khăng bắt buộc các loài khác phải học theo thứ ngôn ngữ của mình, giống như cái cách người ta huấn luyện một chú chó vậy.” “Đối xử với con trẻ cũng rập khuôn một kiểu như thế, chúng ta ép buộc các con phải lớn lên theo đúng cái khuôn mẫu, hình dáng của bản thân mình, nhưng đồng thời lại luôn kỳ vọng, mưu cầu các con phải gặt hái được những thành tựu rực rỡ vượt trội hơn cả bố mẹ.” “Đây chính là điều bất công, phi lý lớn nhất trên đời.” “Quay trở lại câu chuyện của chứng tự kỷ, dưới góc nhìn của tôi, tự kỷ không phải là một loại bệnh tật bắt buộc phải được chữa trị tận gốc.” “Nó đơn giản chỉ là một dạng trạng thái tự nhiên khác của bộ não con người mà thôi.” “Thứ mà hệ thống Linh Tây hướng đến, hoàn toàn không phải là việc điều trị hay uốn nắn, sửa sai, mà cốt lõi của nó là làm công tác dịch thuật.” “Chúng tôi thông qua việc cấy ghép các thanh điện cực để đúc kết ra các quy luật sóng não của loài linh trưởng, đồng thời tiến hành thu thập một khối lượng khổng lồ các dữ liệu về hành vi, cử chỉ của trẻ em tự kỷ, để rồi dựa trên những nền tảng ấy mà ứng dụng các thuật toán máy tính nhằm biên soạn ra một cuốn 'Từ điển Tự kỷ'.” “Suy cho cùng, không phải là những đứa trẻ tội nghiệp kia đang cần đến sự giúp đỡ của thứ công nghệ này, mà chính bản thân những người làm cha làm mẹ chúng ta mới là đối tượng cần đến nó.” “Chúng ta cần phải thấu hiểu để đọc được thế giới nội tâm của con mình." Trong lòng tôi bỗng chợt hiện về những ký ức của kiếp trước, mỗi lần đưa Tiểu Dã đến các lớp học can thiệp, thằng bé lúc nào cũng có những hành động vô nghĩa khó hiểu và thốt ra những tiếng kêu kỳ lạ. Hóa ra tất cả những điều đó đều là cách con đang cố gắng bắt chước theo xung quanh, chật vật tìm mọi cách để thu hút sự chú ý của mẹ. Sở dĩ các phương pháp can thiệp của bác sĩ Tiêu có thể mang lại những chuyển biến tích cực, có lẽ hoàn toàn không phải vì cô ấy nắm giữ một bí quyết thần kỳ nào cả, mà đơn giản là bởi vì cô ấy đã dành cho đứa trẻ một sự tôn trọng vô điều kiện. Chất giọng đầy quen thuộc của cô ấy đã kéo các luồng suy nghĩ miên man của tôi trở về với thực tại: "Tất nhiên rồi, tôi hiểu rất rõ trong cuộc sống thực tế, các bậc làm cha làm mẹ có con bị tự kỷ đang phải ngày đêm nếm trải những nỗi cay đắng, áp lực lớn lao đến mức người bình thường không cách nào hình dung nổi, và họ cũng đã cố gắng hết sức mình rồi.” “Thế nhưng, một khi nỗi đau khổ đã là một sự thật hiển nhiên và chắc chắn phải đối mặt thì chúng ta lại càng cần phải đập tan những tư duy định kiến cũ kỹ, vươn lên một tầng không gian cao hơn để nhìn nhận vấn đề.” “Chỉ có làm được như vậy thì những nỗi đau đớn, xót xa kia mới có thể được nhìn thấu và dễ dàng vượt qua.” “Luật sư Trương, cô thử đặt mình vào hoàn cảnh này mà suy ngẫm xem.” “Nếu như cô là người thân của một đứa trẻ tự kỷ, bên cạnh cái khát khao cháy bỏng muốn cho con mình được trở lại thành một người bình thường như bao đứa trẻ khác.” “Thì chẳng lẽ cô lại không hề tò mò, muốn thấu hiểu xem đằng sau những hành vi, cử chỉ kỳ dị, quái gở kia, thế giới nội tâm bên trong của con mình thực sự đang muốn bày tỏ điều gì hay sao?" Tôi chỉ khẽ mỉm cười cho qua chuyện, tuyệt nhiên không đưa ra bất kỳ câu trả lời nào cho giả thiết mà cô ấy vừa đặt ra. Khi buổi trò chuyện khép lại, tôi đã chủ động xin bác sĩ Tiêu một cây kẹo m*t, lựa đúng vị đào. Ở kiếp trước, mỗi một lần Tiểu Dã hoàn thành xong buổi học can thiệp, thằng bé đều sẽ được thưởng cho một viên kẹo. Con luôn luôn có thể chuẩn xác tìm ra và chọn đúng vị đào trong một khay bánh kẹo lớn trộn lẫn đủ loại. Suốt bấy lâu nay tôi vẫn luôn đinh ninh cho rằng, đó chỉ là một trong số những biểu hiện của chứng hành vi rập khuôn, máy móc của căn bệnh tự kỷ mà thôi. Bởi vì dưới góc nhìn của tôi khi ấy, con trai mình là một đứa trẻ khờ khạo, chẳng hiểu biết gì về thế giới xung quanh cả. Thế nhưng ngay tại khoảnh khắc này, trong đầu tôi bỗng nhiên lóe lên một suy nghĩ hoàn toàn khác: Biết đâu chừng, đơn giản là vì con thật sự thích vị đào thì sao?