Nhà họ Chương có ba gian phòng xây bằng đá. Năm xưa, chính tay Chương Văn Lương đã tự mình gùi từng viên đá từ trên núi xuống rồi đục đẽo, gõ đập mà dựng thành. Trước kia, cơ ngơi nhà họ Chương oai phong lắm, gọi là Chương gia hoa viên, nhà rường gỗ với những hoa văn chạm trổ tinh xảo. Sau này tài sản bị thu công, chẳng biết vào năm nào, một trận hỏa hoạn đã thiêu rụi sạch sành sanh, Chương Vọng Sinh đến cái bóng cũng chưa từng được thấy.
Chương Văn Lương đi rồi, lại có thêm Nam Bắc dọn vào ở, cô bé ngủ cùng vợ chồng Chương Vọng Triều. Mùa nông nhàn, mồ hôi vã ra như suối nguồn mùa hạ, ngày nào cũng phải tắm rửa. Việc cơm nước, đun nước nóng đều do một tay Chương Vọng Triều và Nam Bắc lo liệu.
“Có mỡ heo không ạ?” Nam Bắc ngồi đó nhóm lò, mắt dán vào chảo rau dền Chương Vọng Sinh đang xào. “Cho ít mỡ heo đi anh, mỡ heo thơm lắm.”
Chương Vọng Sinh tay đưa xẻng đảo rau: “Tết mới có mỡ heo.” Cậu đâu có lạ gì cái mùi thơm của mỡ heo, nhưng mỡ heo phải đợi đội sản xuất chia, ngày thường ai mà ăn nổi?
Nam Bắc “ồ” lên một tiếng đầy vẻ thất vọng, rồi lại bảo: “Thế nhà mình có nuôi được con heo nào không, đi mua một con heo con về nuôi đi.”
Chương Vọng Sinh nhớ lại vài chuyện, khẽ lắc đầu: “Không có tiền, mà có tiền cũng không được mua, người ta biết được thì không hay đâu.”
Có những chuyện Nam Bắc cũng lờ mờ hiểu là không được, nhưng cô bé thèm hơi mỡ quá, bèn nói: “Em thấy nhà thím Vương nuôi hai con gà, ngày nào cũng cục ta cục tác, oai vệ lắm, chắc là ngon lắm đấy. Sao bác ấy lại được nuôi gà? Còn đi bán trứng nữa?”
Chương Vọng Sinh giải thích: “Nhà thím Vương khác nhà mình, chân thím ấy không tiện, là người tàn tật. Người tàn tật thì được phép bán chút đồ để phụ giúp gia đình.”
Nam Bắc thất vọng tràn trề. Lúc này cô bé chỉ muốn chân mình gãy phéng đi cho xong, như thế là có thể nuôi heo, một nửa để ăn, một nửa để bán, lấy tiền mua vải may quần áo mới.
Cô bé nghĩ sao nói vậy khiến Chương Vọng Sinh vô cùng bất lực. Trong lòng cậu thấy kỳ lạ vô cùng, sao em gái lại thành ra thế này cơ chứ.
Trời dần tối hẳn, đàn cừu của đội sản xuất kêu be be trở về chuồng, lũ quạ trên cây cũng kêu vang trời. Những người đi làm đồng đạp lên ánh sao mà ai về nhà nấy. Chương Vọng Triều bị nắng thiêu đỏ rực cả da, đó là bị cháy nắng, Phượng Chi xót xa cứ hỏi han mãi không thôi.
Thói quen của người dân công xã Nguyệt Hòe Thụ là bưng bát ra dưới gốc cây ăn. Đâu đâu cũng thấy người, ngồi trên phiến đá tán gẫu đủ chuyện trên đời, nhưng vợ chồng Chương Vọng Triều chưa bao giờ ra đó. Dạo này bận rộn là thế, nhưng ăn cơm tối xong vẫn phải đi họp. Nghe nói có cán bộ từ nơi khác đến, sẽ ở lại hẳn mấy tháng. Chẳng thấy ai đến gọi Chương Vọng Triều đi họp, Phượng Chi có chút lo lắng.
“Sao chẳng thấy ai đến thông báo cho nhà mình nhỉ?”
Chương Vọng Triều vẫn điềm nhiên: “Không sao đâu, chắc chỉ có cán bộ đội sản xuất mới phải tham gia thôi.”
“Nhưng em nghe thím Vương bảo thím ấy đi họp hai lần rồi đấy.” Đôi mày Phượng Chi thoáng hiện nét ưu tư. “Liệu có vấn đề gì không anh, hay để em đi hỏi xem sao.”
Cô vừa định đứng dậy thì Tuyết Liên, vợ mới của Lang Hài sang chơi. Tuyết Liên nghe nói chỗ Phượng Chi có đủ loại mẫu thêu giày nên qua mượn. Thấy khách lần đầu đến nhà, Phượng Chi không nỡ để khách ngồi một mình, bèn mời cô ấy ngồi xuống dưới ánh đèn dầu.
“Chị dâu, đôi giày dưới chân chị là tự tay chị làm à? Đẹp thật đấy.” Tuyết Liên rất phóng khoáng, cô mới mười tám tuổi, vừa xinh đẹp vừa hoạt bát, cứ một câu chị dâu hai câu chị dâu ngọt xớt.
Phụ nữ thì bàn chuyện kim chỉ, còn trong gian nhà phía đông, Chương Vọng Triều đang soạn giáo án, bên cạnh là Chương Vọng Sinh đang ngồi làm bài tập.
“Nam Bắc, có muốn đi học không?” Chương Vọng Triều tính rằng cô bé đã sáu tuổi, dĩ nhiên sáu tuổi là do cô bé tự nói, mà tầm năm sáu tuổi thì cũng xêm xêm thế cả.
Nam Bắc sớm đã nhận ra người nhà họ Chương rất khác, hễ có thời gian rảnh là lại cầm quyển sách lên đọc lấy đọc để. Cô bé hơi sờ sợ, chẳng lẽ đi học là chỉ được ngồi trong trường đọc sách thôi sao? Nhưng cô bé biết anh hai thích người ta đọc sách, hễ thấy anh ba đọc sách là anh hai lại tới xoa đầu, hỏi han đủ thứ.
Cô bé muốn trở thành người một nhà với họ thì phải ngoan ngoãn, phải biết ý tứ thuận theo sở thích của họ.
“Vâng.” Nam Bắc rụt rè đáp. Chương Vọng Triều bảo tốt, rồi bảo Chương Vọng Sinh dạy trước cho cô bé mấy chữ đơn giản và làm toán. Thấy Phượng Chi vẫn còn đang mải chuyện với Tuyết Liên, anh chào một tiếng rồi đích thân sang nhà thím Vương một chuyến.
Chương Vọng Sinh lôi sách giáo khoa tiểu học của mình ra. Vừa nhìn thấy quyển sách, Nam Bắc đã hỏi dồn dập như mưa rào, cô bé chỉ vào bìa sách: “Cái váy xanh của chị này đẹp thế, trên đầu chị ấy là cái gì vậy anh?”
“Cái đó gọi là nơ bướm.”
“Em cũng muốn có.” Nam Bắc nhìn chằm chằm đầy thèm muốn, ngồi lọt thỏm trong lòng Chương Vọng Sinh. Cô bé vừa tắm xong, trên người thơm mùi xà phòng, sạch sẽ vô cùng. Chương Vọng Sinh ôm lấy cô bé, cảm thấy cô bé thật mềm mại và thơm tho, mái tóc tết bím vừa được chị dâu cắt thành kiểu tóc búp bê, nơ bướm thì chịu, không cài được rồi.
“Đợi tóc em dài ra, anh bảo chị dâu làm cho.”
Bài học đầu tiên là Yêu Chủ tịch Mao , sau đó là Công xưởng, Nông thôn, Trường học . Nam Bắc hỏi công xưởng là gì, Chương Vọng Sinh bảo ở trên phố mới có, công xưởng có nhiều loại lắm, có xưởng luyện gang thép, cái năm nào mà nhà nhà ở công xã đều phải nộp nồi niêu xoong chảo đi luyện thép ấy. Lại còn có xưởng dệt, xưởng giày, xưởng máy kéo… tóm lại là đủ các loại xưởng. Nam Bắc nghe mà thấy lạ lẫm vô cùng, bèn hỏi lớn lên có được lên phố không, Chương Vọng Sinh khó lòng trả lời, người nông thôn là người nông thôn, người thành phố là người thành phố.
“Quốc kỳ, cờ đỏ năm sao đang tung bay.” Chương Vọng Sinh nắm lấy bàn tay nhỏ nhắn của cô bé, bắt đầu nhận mặt từng chữ. Nam Bắc cứ vặn vẹo đòi xuống, bảo chúng mình đi bắt dế về nuôi trong lồng đi.
Chương Vọng Sinh cười bảo: “Chỉ giỏi chơi thôi, anh hai về là kiểm tra đấy.”
Vừa nhắc đến anh hai, Nam Bắc xị mặt ngay, cô bé sợ anh hai không vui, nhỡ anh ấy cứ không vui mãi rồi không cần mình nữa thì sao? Cô bé phải làm sao để mọi người yêu quý mình mới được.
Cái đầu nhỏ của Nam Bắc quả thực rất thông minh, chỉ cần đọc theo vài lần, bất kỳ chữ nào Chương Vọng Sinh chỉ cô bé cũng đểu đọc đúng. Trong lòng Chương Vọng Sinh vui mừng, không kìm được cúi xuống thơm một cái lên đôi má phúng phính của cô bé. Nam Bắc thấy nhột, cười nắc nẻ, bỗng ôm chầm lấy đầu cậu, thơm chụt chụt liên hồi từ trán xuống tận cằm. Cô bé còn nhỏ, chỉ nghĩ đơn giản là anh ba yêu mình, cô bé rất thân với cậu nên cũng yêu cậu, thế là học theo cậu làm y như thế.
Chương Vọng Sinh bị Nam Bắc thơm cho ngẩn người, mặt mũi đầy nước miếng, cậu lại cười rồi tiếp tục ôm cô bé: “Chúng ta nhận mặt chữ tiếp nào.”
Ánh đèn dầu hun đen cả lỗ mũi của hai đứa, Nam Bắc cứ thích ngoáy ra rồi đưa cho Chương Vọng Sinh xem. Cậu bảo: “Em đừng có bôi lung tung nhé.” Nam Bắc cứ thế bôi lên mu bàn tay cậu, một nét phẩy một nét mác, trông như đang viết chữ vậy.
Chương Vọng Sinh bèn nắm lấy tay cô bé dạy cách cầm bút chì, nghiêm túc viết chữ. Viết gì đây? Dĩ nhiên phải học viết tên mình trước đã. Chữ của Chương Vọng Sinh rất đẹp, đúng là nét chữ gia truyền. Nam Bắc cứ thế rập khuôn mà học viết theo.
“Em muốn ăn màn thầu cơ.” Chữ Chương còn chưa viết xong, cô bé đã kêu đói. Chương Vọng Sinh đứng dậy bảo: “Em viết cho xong đi, viết xong mới được ăn.”
Lúc cậu đi ra, thấy chị dâu đang trò chuyện với người ta. Tuyết Liên cũng nhìn thấy Chương Vọng Sinh. Cậu thiếu niên đang tuổi dậy thì, vóc dáng bắt đầu cao vọt lên, trông rất nổi bật.
“Chị dâu, đây là Vọng Sinh đấy ạ?” Tuyết Liên mỉm cười, không ngừng quan sát cậu. Chương Vọng Sinh bỗng thấy nóng bừng cả tai, cậu đưa mắt nhìn lướt qua hai lượt, chẳng biết nên gọi là gì. Tuyết Liên đúng là gái đã có chồng, nhưng trông cô giống một người thiếu nữ hơn, lại còn là một người thiếu nữ vô cùng xinh đẹp.
Phượng Chi bảo cậu gọi là chị Tuyết Liên. Chương Vọng Sinh thấy chị Tuyết Liên đẹp quá nên chẳng dám nhìn vào mắt cô. Ở trường, mấy cậu bạn nam đã bắt đầu thích bàn tán về phụ nữ, xem ngực ai nhô cao, mông ai nảy nở, rồi trong nhà vệ sinh cứ nghe họ khoe khoang đã nhìn thấy cái này cái nọ của phụ nữ… tóm lại, lũ nhóc mười mấy tuổi đầu lông cánh chưa đủ mà tâm tư đã lắm chuyện rồi. Chương Vọng Sinh mỗi khi nghe thấy đều cảm thấy rất hổ thẹn, nhưng cũng có chút tò mò. Một mặt thì khinh bỉ sự tò mò của mình, mặt khác lại không kìm được mà nghe lỏm vài câu.
Tiếng gọi “Chị Tuyết Liên” cất lên nhẹ và nhanh như cánh yến lướt qua. Phượng Chi cười bảo Tuyết Liên: “Thằng bé này y hệt anh hai nó, chẳng mấy khi mở miệng.”
Tuyết Liên đang giúp Phượng Chi khâu đế giày, nói: “Em thấy anh Vọng Triều với Vọng Sinh thế này lại hay, đều là người có học, nói năng nhã nhặn, em chẳng thích nghe người ta nói tục chửi bậy đâu.”
Phượng Chi thực ra rất vui khi nghe người ta nói vậy, trong lòng có chút tự hào. Thế là cứ qua lại như vậy, Tuyết Liên rất thích chạy sang nhà cô, dần dần trở nên thân thiết. Còn Nam Bắc khi ra ngoài thì cái miệng nhỏ rất dẻo, cũng dần làm quen được với lũ trẻ con ở công xã Nguyệt Hòe Thụ. Cô bé gan dạ lắm cơ, trèo cây bắt cá việc gì cũng thạo, khiến lũ trẻ con nể phục vô cùng.
Chim bồ câu cũng bận rộn như con người, bay từ đông sang tây, từ nam chí bắc, mùa nông nhàn lại qua thêm một đợt nữa. Các cuộc họp đại hội liên tục diễn ra, vợ chồng Chương Vọng Triều đã nghe ngóng rõ rồi, lần này chủ yếu là kiểm tra tổ sản xuất và cán bộ lãnh đạo đội sản xuất, cần những người bần nông như thím Vương đến nói chuyện. Hai vợ chồng bớt lo đi phần nào, cái lưng đau nhức vì làm lụng vất vả dường như cũng không còn cảm giác nữa.
Có thu hoạch thì có gieo trồng, gặt xong lúa mì là phải tranh thủ trồng lạc và ngô ngay. Đợi qua đợt bận rộn này, đoàn kể chuyện về làng. Có chừng bốn năm người, toàn là người khiếm thị, công xã lo cơm nước và cho chút đồ mang đi. Những công xã điều kiện tốt hơn thì có lẽ cho thêm được vài đồng.
Nam Bắc giờ đã nhận mặt được nhiều chữ lắm rồi, cũng đã biết viết, đặc biệt là làm toán, đầu óc quay nhanh như điện xẹt. Chương Vọng Triều bảo với Phượng Chi rằng đứa nhỏ này đúng là mầm non tốt, phải cho đi học, đợi hết kỳ nghỉ hè sẽ cho Nam Bắc vào thẳng lớp hai luôn.
Mầm non tốt hay xấu Nam Bắc chẳng hiểu mấy, thấy mọi người ăn cơm xong đều chạy ra sân bãi, cô bé cũng nằng nặc đòi anh ba dẫn đi. Chương Vọng Sinh đã đi học lại bình thường, mỗi chiều tan học phải đi bộ hơn nửa tiếng mới về đến nhà. Đợi ăn cơm xong thì sân bãi đã chật kín người, chỗ ngồi đẹp bị người ta chiếm hết sạch.
Nam Bắc càu nhàu: “Sao anh không chạy về nhà cho nhanh? Đi chậm như thế, anh xem, chúng ta chỉ đứng được ở vòng ngoài cùng thôi, em chẳng nhìn thấy gì cả!” Cô bé cứ nhón chân lên, cố sức chen vào nhưng bị người ta mắng cho, bèn quay sang trách móc Chương Vọng Sinh với vẻ không vui.
Trong cái nhà này, cô bé chỉ hay dỗi hờn với Chương Vọng Sinh, không vui là nói ngay; còn hễ thấy anh hai chị dâu là lại ngoan ngoãn chăm chỉ vô cùng. Chương Vọng Sinh thấy cô bé mới tí tuổi đầu mà đã biết diễn như vậy thì thấy buồn cười lắm, nhưng cũng chẳng nói gì cả.
Trên trời trăng thanh, tròn vành vạnh mọc lên từ phía núi đông, soi rõ mồn một từng bóng người trên sân bãi. Đoàn kể chuyện ngồi ở giữa, mắt họ không nhìn thấy nhưng công phu đều nằm ở cái miệng, thật là kỳ diệu, đôi môi cứ nhấp nháy là bao nhiêu chuyện hay người lạ đều hiện ra.
Nam Bắc cưỡi lên cổ Chương Vọng Sinh, hai tay ôm lấy đầu cậu. Ngồi cao nhìn xa thế này, cô bé mãn nguyện vô cùng: “Họ từ đâu đến vậy anh?”
“Anh không biết, nghe giọng thì không giống người vùng mình, chắc là từ phía Tây Bắc tới.”
“Tây Bắc là ở đâu? Có xa không anh?”
“Xa lắm, xa tít tắp.”
“Xa thế thì họ đến đây kiểu gì? Ngồi xe bò à?”
“Không, họ đi bộ đến đấy.”
Nam Bắc kinh ngạc: “Nhưng họ đều mù cả mà, sao mà đi đường được?”
Chương Vọng Sinh bảo cô bé nói khẽ thôi: “Đừng nói thế, mắt người ta không nhìn thấy đã là chuyện buồn rồi, không được gọi là người mù.”
Nam Bắc lầm bầm: “Nhưng họ đúng là mù mà, người mù thì ra khỏi cửa kiểu gì được?”
Chương Vọng Sinh cũng chẳng rõ, cậu nhìn về phía đoàn kể chuyện, người lớn tuổi nhất chắc cũng phải sáu mươi rồi, số còn lại cũng chẳng có người trẻ, tầm bốn năm mươi tuổi cả. Họ chẳng nhìn thấy gì, trời mới biết họ đã mò mẫm đến Nguyệt Hòe Thụ này bằng cách nào, dọc đường chắc hẳn đã gặp phải muôn vàn khó khăn.
Đoàn kể chuyện tự mang theo đàn dây, trước tiên kể một đoạn truyện cách mạng. Mọi người nghe quen quá rồi nên nhao nhao đòi đổi chuyện gì mới mẻ, hay ho hơn. Người dẫn đoàn là Lý Khoát Tử mỉm cười, hôm nay họ được một bữa no nên trong lòng vui vẻ, quyết tâm làm cho bà con cũng được vui lây.
“Hoa Hoa, em có nhớ anh không?” Lý Khoát Tử vừa mở miệng, tiếng đàn dây cũng vang lên, nhịp nhàng vô cùng.
Mọi người cười ồ lên: “Nhớ chứ, nhớ chứ!”
Một người khác trong đoàn tiếp lời hát: “Ôi chao, anh Đinh quỷ sứ của em ơi, anh nghe em kể rõ đây này. Hồ lô ở sườn nắng, dưa ở sườn râm, chẳng ngờ đôi ta lại về chung một nhà. Gió thổi rì rào lá chẳng rung, chẳng mơ đêm nay anh lại tới đây. Mong sao dời đổi sao dời, cuối cùng cũng trông mong được đêm nay anh lên giường với em!”
Mọi người cười càng lớn hơn. Tuyết Liên ngồi ngay hàng đầu, nghe người ta tán thưởng rồi lại bị mấy bà vợ ngồi sau trêu chọc khiến mặt đỏ bừng bừng, không muốn nghe nữa, cứ đòi đi về. Chẳng biết ai buông một câu: “Tuyết Liên vội thế, chắc là nhớ Lang Hài rồi!” Lang Hài không tới nghe kể chuyện, anh ta bận lên núi săn con lửng rồi.
Tuyết Liên càng thẹn hơn, một cô vợ mới xinh đẹp nghe mấy lời này thì không khỏi ngượng ngùng, bèn nhấc chân bước qua vai mọi người định ra ngoài, chẳng may va phải Chương Vọng Sinh. Chương Vọng Sinh vội siết chặt hai bắp chân Nam Bắc vì sợ cô bé ngã lộn nhào.
“Ôi, Vọng Sinh đấy à?” Mặt Tuyết Liên vẫn còn nóng hổi, dưới ánh trăng, cô nhìn rõ Nam Bắc đang cưỡi trên cổ Chương Vọng Sinh bèn mỉm cười. “Em dẫn Nam Bắc tới nghe kể chuyện à?”
Chương Vọng Sinh lúc nào cũng thấy ngượng khi nói chuyện với cô, nhưng Tuyết Liên thì nhiệt tình quá, hễ cứ sang nhà cậu là lại chuyện này chuyện nọ, rất thích nói.
“Chị Tuyết Liên, chưa hết mà chị đã về rồi ạ?” Cậu thực ra cũng khá mệt, mồ hôi đầm đìa cả người.
Nam Bắc đang nghe đến đoạn hay, cô bé từng học kể chuyện trống ca nên cứ thế ngân nga theo nhịp, bị Tuyết Liên làm ngắt quãng thì thầm nghĩ: Chị Tuyết Liên không nghe thì đi nhanh cho khuất, đừng có nói chuyện với anh ba nhà em nữa, em chẳng nghe được gì cả!
Nhưng cô bé biết chị dâu quý chị Tuyết Liên, chị Tuyết Liên luôn được chào đón ở nhà họ Chương, nên cô bé sẽ không nói lời nào làm chị phật lòng.
Nhưng Tuyết Liên dường như có rất nhiều chuyện muốn nói với Chương Vọng Sinh. Cô cũng muốn học chữ, một chữ bẻ đôi cô cũng không biết, còn chẳng bằng Nam Bắc nữa. Sang chơi ở nhà họ Chương, cô sớm nhận ra người nhà này rất khác với những người khác ở công xã Nguyệt Hòe Thụ. Phượng Chi biết chữ, Chương Vọng Triều thì học thức uyên bác, ngay cả Chương Vọng Sinh nói năng cũng rất lọt tai, không bao giờ nói tục chửi bậy hay có lời thô thiển thoát ra từ cửa miệng. Điều đó đối với cô thật lạ lẫm, khiến cô rất muốn được như vậy.
“Vọng Sinh, em có thể cho chị mượn sách giáo khoa xem một chút không?” Tuyết Liên không dám mở lời trước mặt Phượng Chi, cô đã lấy chồng rồi, học chữ để làm gì cơ chứ?
Chương Vọng Sinh có chút bất ngờ, cậu hỏi Tuyết Liên muốn mượn quyển nào, cô bảo quyển nào cũng được. Hai người đang dở câu chuyện thì Lý Đại Thành xách đèn bão đi tới đuổi người.
“Này, này, này, tôi nói chứ, mấy người các ông thế này là sao, ai cho mấy người hát cái này?”
Anh ra vừa tới là đã lên giọng hách dịch, tiếng quát rất lớn làm lũ quạ dưới ánh trăng cũng phải vội vàng bay về tổ.