Bầu không khí đang náo nhiệt bỗng chốc nguội lạnh hẳn đi. Lý Đại Thành giáo huấn cho đoàn kể chuyện một trận nên thân, mấy người khiếm thị phải dò dẫm đứng dậy, ngoan ngoãn nghe mắng như những đứa trẻ. Lý Khoát Tử cười gượng gạo, cố giải thích: “Dọc đường chúng tôi đều hát như thế cả, chẳng có ý gì khác đâu, chỉ muốn bà con vui vẻ một chút thôi.”
Lý Đại Thành gắt: “Vui vẻ? Các người đúng là thiếu giác ngộ tư tưởng!”
Lý Đại Thành nói chuyện lúc nào cũng một bài như thế. Chương Vọng Sinh đã nghe nhiều đến mức thuộc nằm lòng, xã viên Nguyệt Hòe Thụ cũng nghe đến phát chán. Anh ta muốn đuổi đoàn kể chuyện đi, bảo rằng thời đại mới rồi, hạng người như họ suốt ngày chỉ thích kể những thứ tầm phào không đáng mặt lên sân khấu, đó là tư tưởng sa đọa, làm hư hỏng xã viên. Công xã sao có thể nuôi hạng người này? Một lũ mù lòa, không lao động, chỉ dựa vào cái mồm mà muốn có miếng ăn, quả là thương thiên hại lý.
Đoàn kể chuyện bị mắng đến mức không ngóc đầu lên nổi. Họ có lao động chứ, xong mùa vụ ở quê là bắt đầu lên đường, dọc đường thầm khấn thần núi thần sông phù hộ mới đi hết nơi này đến nơi khác. Nói cho cùng, cũng chỉ vì miếng ăn, con người sống trên đời cũng chỉ có bấy nhiêu chuyện thôi.
Lý Đại Thành càng mắng càng hăng, chẳng một xã viên nào dám hé răng. Mọi người lục tục đứng dậy phủi bụi trên mông, cát bụi mịt mù bay lên khiến ánh trăng cũng chẳng còn vẻ thanh khiết.
Chương Vọng Sinh thấy trên gương mặt Lý Khoát Tử hiện rõ vẻ khó xử. Ánh trăng soi lên những nếp nhăn sâu hoắm và nặng nề trên mặt ông. Ông là người dẫn đoàn, nếu không mang được chút lương khô nào lên đường thì thật có lỗi với anh em, có lỗi với từng bước chân đã đi suốt bao ngày đêm.
Lý Khoát Tử không thấy trăng, không thấy xã viên, mà chỉ nghe thấy giọng của Lý Đại Thành.
Cuối cùng, chú sáu Mã phải đứng ra nói đỡ: “Người ta từ xa đến đây cũng chẳng dễ dàng gì, vả lại mắt mũi không nhìn thấy nên việc học tập chắc chắn có khó khăn, cứ từ từ chỉ bảo họ, có đúng không Đại Thành?”
Lý Đại Thành ghét nhất là chú sáu Mã cứ cậy mình lớn tuổi mà chỉ tay năm ngón. Đều là thành phần bần nông cả, anh ta thấy chú sáu Mã chẳng có giác ngộ cao bằng mình, chỉ giỏi làm người tốt nửa vời để hòa giải.
Hai người bắt đầu tranh luận. Từ tận đáy lòng Nam Bắc đã ghét cay ghét đắng Lý Đại Thành, cô bé thấy anh ta thật là xấu xa. Anh ta vừa đến là đoàn kể chuyện không được hát nữa. Cô bé tụt xuống khỏi người Chương Vọng Sinh đòi về. Cậu cõng cô bé lên, ngoái đầu nhìn những người kể chuyện đứng dưới trăng, lòng đầy lo lắng cho họ. Sau này họ sẽ đi đâu? Có cơm ăn không? Đêm nay ngủ ở chỗ nào?
Chuyện đời thật quá phức tạp, chẳng phải là điều mà một cậu thiếu niên mười mấy tuổi có thể giải quyết được. Đôi mắt Lý Khoát Tử đen ngòm dưới ánh trăng như hang thỏ. Chương Vọng Sinh nhìn đôi mắt ấy, bỗng thấy trước mắt mình cũng là một màu đen kịt. Nam Bắc giục đi mau, cậu im lặng cõng đứa nhỏ về nhà.
Nam Bắc vốn hay liến thoắng nhưng rồi cũng im bặt vì buồn ngủ, miệng há hốc ra chảy đầy nước miếng dính dính lên lưng áo Chương Vọng Sinh. Vợ chồng Chương Vọng Triều đang bận rộn buộc giàn cà tím ngoài hàng rào, tranh thủ ánh trăng sáng để làm việc. Đây là mảnh vườn riêng của nhà họ, nhà nào cũng có một khoảnh ngay trước hoặc sau nhà. Phượng Chi sau khi xong việc ở đội sản xuất là dồn hết tâm trí vào mảnh vườn này.
Chương Vọng Triều đi dạy về cũng giúp một tay. Anh khéo tay lắm, nào là dựng giàn cho đỗ, vun gốc cho hành lá, bấm ngọn cho dưa hấu, việc gì anh làm cũng quy củ và tinh tế hơn người khác. Phượng Chi cũng khéo léo không kém, cô vá một mảnh vải mà cũng đẹp như thêu hoa, các cô gái trẻ hay nàng dâu mới trong vùng đều thích nhờ cô giúp việc vặt như lên gấu quần hay may túi sách, đường kim mũi chỉ của cô còn thẳng hơn cả máy khâu.
“Vọng Sinh, về sớm thế em?” Phượng Chi thấy cậu cõng Nam Bắc về thì hất cằm hỏi: “Nam Bắc ngủ rồi à?”
Chương Vọng Sinh kể lại chuyện Lý Đại Thành đến, hai vợ chồng nhìn nhau rồi im lặng. Phượng Chi xua tay: “Vọng Sinh, em đặt Nam Bắc lên giường đi rồi ra xem dưa hấu, dưa nhà mình sắp ăn được rồi đấy.”
Nam Bắc nghe thấy tiếng chị dâu, bình thường ngủ say như chết mà giờ tỉnh như sáo, dụi mắt đòi xuống xem dưa ngay. Cái quả dưa này ngày nào cô bé cũng phải ra nghía qua, từ lúc mới chỉ là cái nụ hoa nhỏ xíu, cô đã bắt đầu mơ tưởng đến cái vị ngọt của dưa. Cô bé chưa được ăn bao giờ, chỉ nghe chị dâu bảo dưa hấu ngọt lắm.
Quả dưa đích thực vừa to vừa tròn như vầng trăng. Nam Bắc sờ tới sờ lui, hỏi: “Ngày mai có được ăn không chị?”
Phượng Chi gõ gõ vào vỏ dưa, bảo: “Đợi thêm hai ba ngày nữa nhé?”
“Thế còn quả này?” Nam Bắc đã đếm kỹ rồi, trừ những quả bị hỏng giữa đường thì vẫn còn năm sáu quả nữa. Cái quả bị hỏng ấy khi mới ra nụ hoa đã khiến Nam Bắc khóc một trận sướt mướt vì tiếc.
Chương Vọng Sinh đã quá hiểu tính cô bé, cậu sờ một lượt rồi bảo: “Em cứ hỏi thẳng chị dâu xem quả nào ăn được đi cho nhanh.”
Nam Bắc lườm cậu đầy oán trách, như thể cậu vừa làm hỏng hình ảnh của mình trước mặt anh chị. Phượng Chi nhìn Chương Vọng Triều rồi bảo Nam Bắc: “Ngày mai em thuộc một bài văn thì nhà mình ăn dưa hấu.”
Việc này chẳng làm khó được Nam Bắc, cô bé có thể đọc thuộc thơ cổ, bảng cửu chương, cả văn ngôn nữa. Thấy người ghi công điểm gẩy bàn tính, cô bé nhìn vài lần là biết cách làm. Dần dần, ai cũng biết đứa trẻ nhà họ Chương nhặt về lanh lợi vô cùng.
Nam Bắc cuối cùng cũng được ăn dưa hấu. Ruột đỏ rực, hạt đen, thật đẹp mắt. Dưa hấu mọng nước sao mà ngon đến thế! Nam Bắc ăn lem nhem khắp nơi, từ tay đến miệng, đến cả cánh tay. Trời nóng nên cô bé c** tr*n chẳng chịu mặc áo, cái bụng nhỏ căng tròn, ngồi xổm dưới gốc cây nguyệt hòe, vừa ăn vừa giải quyết ngay tại chỗ, gặm vỏ dưa tới trắng hếu mới thôi.
“Nam Bắc, mình là con gái, đi vệ sinh phải vào nhà vệ sinh chứ, biết chưa?” Phượng Chi đã nói câu này nhiều lần rồi, Nam Bắc lúc nhớ lúc quên, nhất là khi thấy đồ ăn là quên sạch.
Cô bé vẫn đang m*t ngón tay: “Em sợ đi vào đấy lúc quay ra lại chẳng còn miếng nào.”
Buổi trưa ở nhà chỉ có hai chị em, hai anh em nhà kia bận rộn ôn thi cuối kỳ ở trường. Một quả dưa mà Nam Bắc chén hết ba phần tư, ham ăn không chịu nổi. Ban đầu cũng định để dành cho anh hai anh ba mấy miếng, nhưng cuối cùng cái đứa trẻ biết điều trong đầu cô bé đã thua cuộc.
Trời nóng thế này, để đến tối nhỡ hỏng thì phí, Nam Bắc tự an ủi mình như vậy. Dẫu sao chị dâu vẫn còn để dành lại một quả cơ mà. Phượng Chi không chấp nhặt, cô nghĩ trẻ con ham ăn một chút cũng là chuyện thường tình.
“Sáng sớm em thấy chị dâu hái bốn quả dưa cơ mà!”
Phượng Chi bảo: “Hai quả chị mang tặng đoàn kể chuyện rồi.”
Nam Bắc “ồ” một tiếng: “Ớt cũng là cho họ ạ?”
Phượng Chi gật đầu. Sáng sớm cô đã hái ít ớt và hành lá, cùng với hai quả dưa mang sang cho nhóm Lý Khoát Tử. Lý Khoát Tử ngại không dám nhận, Phượng Chi bảo nhà chẳng có gì quý giá, đoán là công xã cũng cho ít lương khô, chỗ hành ớt này để họ ăn cho đổi vị.
Lý Khoát Tử bảo: “Cô gái, cháu thật tốt bụng quá.” Phượng Chi cười bảo: “Ôi, cháu không phải cô gái đâu, cháu có chồng rồi ạ.”
Nghe vậy, Lý Khoát Tử mò mẫm trong túi lấy ra một con chim nhỏ đẽo bằng gỗ, thổi lên tiếng kêu rất đanh và vui tai. Ông bảo cái này tặng cho con của cô, Phượng Chi hơi đỏ mặt, bảo mình chưa có con. Lý Khoát Tử bảo không sao, rồi sẽ có thôi, cứ giữ lấy cho đứa trẻ.
Phượng Chi làm việc ngoài đội sản xuất cả buổi sáng, trưa về nấu cơm rồi bổ dưa cho Nam Bắc, giờ mới nhớ ra con chim gỗ ấy bèn đưa cho cô bé.
Có đồ chơi mới, Nam Bắc đắc ý lắm, cứ thổi suốt không thôi, chẳng quản nắng nôi mà chạy ra ngoài khoe một vòng. Lũ trẻ con thấy lạ đều muốn sờ thử. Nam Bắc bĩu môi, nghiêng đầu ôm khư khư con chim trước ngực: “Đừng có làm hỏng của tớ!”
“Chỉ sờ một cái thôi, hỏng sao được.” Lũ trẻ nhao nhao xúm lại, mắt nhìn chằm chằm đầy thèm muốn.
Nam Bắc nghĩ ngợi một hồi, tuy không cam lòng nhưng vẫn đồng ý: “Vậy thì chỉ một cái thôi nhé, các cậu phải cẩn thận đấy.”
Lũ trẻ luân phiên nhau sờ, sờ xong vẫn chưa thấy đủ, lại còn muốn thổi thử. Thổi ra được tiếng kêu đanh như Nam Bắc thì oai biết mấy. Nam Bắc nhất quyết không chịu: “Các cậu có đánh răng đâu, miệng hôi lắm, làm hôi hết con chim của tớ.”
Nhưng lũ trẻ cứ nài nỉ mãi, chúng cũng chẳng biết đánh răng là cái gì, chỉ muốn thổi con chim thôi.
Nam Bắc bị làm phiền quá hóa bực, bảo: “Thôi được rồi, mỗi người thổi một cái thôi nhé, chút nữa về tớ phải rửa đi đấy.”
Bình thường thì con trai út của chú sáu Mã tên Bát Phúc là bạn thân nhất của cô bé nên cô bé cho Bát Phúc thổi đầu tiên rồi bắt cả lũ xếp hàng.
Đến khi lũ trẻ sờ chán thổi chán, chẳng còn hứng thú với con chim nữa, Nam Bắc mới phát hiện ra dưới gốc cây lớn có một cậu bé nãy giờ vẫn không hề lại gần. Cô bé nhận ra đó là Phùng Trường Canh, cháu ngoại bà Tôn. Phùng Trường Canh lớn hơn cô bé một tuổi, sống với bà, chẳng biết cha mẹ ở đâu.
“Phùng Trường Canh, cậu có muốn sờ không?” Nam Bắc gọi to.
Tên nhóc Phùng Trường Canh này lòng tự trọng cao lắm, mặt mũi lúc nào cũng lầm lì, nhìn ai cũng như thể họ nợ nó công điểm vậy.
“Không muốn.” Cậu bé nhìn Nam Bắc với vẻ mặt vô cảm.
Nam Bắc cười khì, quay sang bảo Bát Phúc: “Các cậu xem Phùng Trường Canh kiêu chưa kìa, lại còn không muốn nữa chứ. Này Phùng Trường Canh, không muốn sao cậu cứ đứng đấy nhìn bọn tớ suốt thế? Rõ ràng là muốn chết đi được!”
Bát Phúc cũng hùa theo: “Cậu muốn mà!”
Phùng Trường Canh lộ vẻ khinh bỉnh rồi quay đầu bỏ đi. Việc này làm Nam Bắc tức nổ đom đóm mắt, Phùng Trường Canh dám không thèm con chim của cô!
Cô bé hầm hầm mang đồ chơi về nhà. Mãi đến tối, khi Phượng Chi bắt đầu nấu cơm, Nam Bắc mới vứt con chim sang một bên, xem chị dâu xào vỏ dưa với ớt xanh, rồi dùng dầu ớt rưới lên những sợi hành thái nhỏ, thơm không sao tả xiết. Ăn thịt là chuyện khó, nên Phượng Chi luôn tìm cách làm cho món ăn có hương vị đậm đà hơn. Cô đang làm bánh kếp nướng, cái chảo nướng nóng hổi, Nam Bắc giúp cầm cây cán bột để lật bánh, hơi lửa táp vào mặt, mồ hôi vã ra như tắm.
Chương Vọng Sinh không cho cô bé giúp, cô bé thực ra cũng muốn chuồn đi chơi lắm, nhưng cả ngày không gặp anh ba nên cô bé thấy nhớ, cô bé muốn kể cho anh nghe mọi chuyện vui buồn trong ngày. Thế là hai anh em cùng ngồi xổm giúp Phượng Chi lật bánh.
“Phùng Trường Canh kiêu lắm anh ạ, rõ ràng là muốn sờ con chim gỗ của em mà cứ giả bộ không thèm.”
Phượng Chi nghe thấy bèn nói: “Cha thằng bé hình như ở trên huyện, gia đình có biến cố nên mới phải về ở với bà ngoại, nó ít nói cũng là chuyện thường tình.”
Nam Bắc bây giờ ở trước mặt Phượng Chi đã bớt giữ kẽ: “Cậu ta chẳng chơi với bọn em bao giờ, mặt cứ chảy dài ra, bọn em đều không thích cậu ta.”
Phượng Chi khuyên: “Đừng thế chứ, thằng bé chỉ là ít nói thôi, trẻ con chơi với nhau là vui nhất mà.”
Nam Bắc cười hì hì, cả người dính dấp nước miếng với mồ hôi cứ thế cọ vào người Chương Vọng Sinh: “Đợi đến nghỉ hè, anh ba có thể chơi với em cả ngày rồi.”
Nghỉ hè Chương Vọng Sinh còn phải ôn bài, phải chăn cừu, cắt cỏ, bận rộn như một chú bê con đang lớn. Cậu làm như không nghe thấy lời Nam Bắc, chẳng đáp lời nào.
Nam Bắc lại gọi: “Anh ba!”
Chương Vọng Sinh đang có tâm sự. Hôm nay ở trường có mấy cán bộ đến gặp anh hai nói chuyện, không chỉ gặp anh hai mà còn gặp cả một thầy giáo dạy tiếng Anh từ thành phố điều tạm về, thầy giáo đó còn biết cả tiếng Nga. Các thầy giáo ngày thường lên lớp, tan học cũng chẳng được nghỉ ngơi, phải trồng rau gánh phân, việc gì cũng làm.
Chương Vọng Sinh chẳng nghĩ ra có chuyện gì mà họ phải tìm anh hai, nhưng chẳng hiểu sao trong lòng cứ thấy bồn chồn. Trên đường về nhà, cậu hỏi anh hai nhưng anh chỉ bảo không có gì. Chương Vọng Triều tuy trẻ tuổi nhưng lúc nào trông cũng điềm đạm, chẳng bao giờ to tiếng với ai.
Món bánh kếp nướng cuốn hành thật là ngon, Nam Bắc đang ăn ngon lành thì có cán bộ tới. Là một người phụ nữ và Lý Đại Thành, người phụ nữ là cán bộ từ nơi khác đến, tay cầm đèn pin.
“Chà, tối mịt thế này mà vẫn làm được hai món cơ à, Chương Vọng Triều, mức sống nhà cô cậu khá khẩm gớm nhỉ.” Người phụ nữ vừa nói vừa dùng đèn pin rọi một lượt từ đồ ăn trên bàn đến từng người một.
Vợ chồng Chương Vọng Triều vội đứng dậy, buông đũa xuống chào hỏi.
Lý Đại Thành nói: “Chương Vọng Triều, đây là Chủ nhiệm Lưu, đến để tìm hiểu tình hình.”
Chương Vọng Sinh kéo Nam Bắc một cái, cô bé nhanh ý chùi miệng rồi cũng đứng dậy theo. Cô bé là trẻ con, chưa đến lượt lên tiếng.
“Chủ nhiệm Lưu đã dùng bữa chưa ạ?” Phượng Chi vội hỏi. Chủ nhiệm Lưu cười bảo ăn rồi, nói đoạn liền đi khắp nhà họ Chương xem xét, vợ chồng Chương Vọng Triều lẳng lặng đi theo sau.
“Cái nhà đá này của cô cậu tốt thật đấy, nắng không tới mặt mưa không tới đầu, tôi thấy có khi trăm năm nữa nó cũng chẳng hỏng được đâu!”
Nhà của xã viên hầu hết đều được đắp bằng bùn và rơm rạ, phải mượn bò của công xã để làm. Nhà đá của nhà họ Chương là hàng hiếm, vì Chương Văn Lương biết chút nghề thợ đá, tự mình đục đẽo mà dựng nên.
Chương Vọng Triều kể lại đầu đuôi sự tình, Lý Đại Thành liền ngắt lời: “Cha anh tự mình gùi đá trên núi về à?”
Phượng Chi vội vã đỡ lời: “Không có nhờ ai giúp đâu ạ, cha tôi sức dài vai rộng nên đều tự mình gùi từng viên một về đấy ạ.” Cô chỉ sợ Lý Đại Thành nghĩ nhà họ Chương lại thuê mướn lao động, nhưng có chuyện gì mà Lý Đại Thành không biết chứ?
Lý Đại Thành thong thả nói: “Ngọn núi này là của công, trên núi ngay đến một con kiến hay con bọ xít cũng là của công. Chương Văn Lương khai thác đá trên núi tức là chiếm dụng tài sản quốc gia! Chủ nhiệm Lưu, chị thấy có đúng không?”
Những viên đá ấy đã nằm trên núi không biết qua bao nhiêu triều đại, ai có sức thì mang về xây nhà, lại còn phải có tay nghề nữa. Chương Vọng Triều kiên nhẫn nghe Lý Đại Thành giáo huấn mình xong, rồi mới nói: “Là do cha tôi sơ suất, tôi cũng chưa làm tròn trách nhiệm nhắc nhở, chuyện này đúng là nhà tôi làm chưa đúng.”
Nam Bắc nghe người lớn nói chuyện, lúc này cô bé im thin thít. Cô bé không hiểu, tại sao đá trên núi lại không được dùng để xây nhà? Cô bé chỉ thấy những người vừa đến thật là đáng ghét, cả nhà đang ăn cơm vui vẻ thì bị phá hỏng hết cả.
Chương Vọng Triều bảo Vọng Sinh dẫn Nam Bắc ra ngoài chơi một lát, nhưng đừng đi xa. Chương Vọng Sinh hiểu ý anh hai, bèn dẫn Nam Bắc ra ngoài.
Cậu dắt bàn tay nhỏ của cô bé, siết thật chặt.
“Anh ba, sao Lý Đại Thành với bà cô kia lại đến nhà mình?”
“Không có gì đâu, họ chỉ đến hỏi han tình hình thôi.” Cậu vô tình học theo cách nói của anh hai, giọng điệu rất giống.
Nam Bắc hỏi: “Tại sao phải hỏi tình hình? Tình hình gì ạ?”
Câu hỏi này thật khó quá, Chương Vọng Sinh chẳng biết giải thích thế nào, bèn quay sang hỏi về con chim gỗ của cô bé.
Dưới bầu trời đầy sao, Nam Bắc hớn hở móc con chim gỗ từ túi quần ra thổi lên.
Tiếng chim gỗ kêu thật vang, thật đanh, dường như có thể thấu tận màn đêm cao vời vợi.
Chương Vọng Sinh thầm nghĩ, trẻ con thật tốt biết bao. Nhưng hình như hồi cậu bằng tuổi Nam Bắc, cậu đã sớm biết thế nào là ưu phiền rồi.