Dẫu cho đệ đệ năm lần bảy lượt nhận lỗi thì vẫn bị phạt quỳ trong từ đường suốt một đêm. Mẹ thì tự mình vào kho, tỉ mỉ chọn lựa mấy món quà tạ lỗi thích hợp với các cô gái để ngày mai cha mang theo cùng một thể. Ta nằm trên giường, trằn trọc băn khoăn, chẳng hề buồn ngủ. Thế giới mà ta vô tình xuyên không đến này, tốt đẹp đến mức có phần không chân thật. Ta không kìm được mà nhớ lại kiếp trước. Ta của khi đó ngày nào cũng đi làm từ sáng sớm đến tối mịt, việc vặt chất đống nhìn không thấy bờ, lại còn bị cấp trên và cha mẹ chèn ép đủ đường. Sống một đời tầm thường nhạt nhẽo, bình phàm cam chịu suốt hơn hai mươi năm trời. Cho đến ngày hôm ấy. Cha mẹ gọi liên tục mười mấy cuộc điện thoại, hối thúc ta phải tan làm ngay lập tức để đi đưa thuốc cho em trai. Ta khước từ dăm bảy lượt: "Bây giờ dịch vụ giao hàng tiện lợi như thế, mắc mớ gì cứ phải bắt con tự mình chạy một chuyến." Giọng điệu của họ vô cùng cứng rắn: "Đây là thuốc bắc vừa mới bốc xong, phải đưa đến lúc còn nóng. Chuyện lớn bằng trời cũng không bằng sức khỏe của em trai mày." Hôm đó trời mưa tầm tã, nước ngập đầy đường. Ta hớt ha hớt hải lao vào màn mưa, chẳng kịp nhìn rõ chiếc xe đang lao đến từ phía xa. Đến khi mở mắt ra lần nữa thì đã là một cõi nhân gian khác rồi. Ta từng ngỡ rằng, thời cổ đại chung quy vẫn là phụ quyền tối thượng, người quý báu nhất trong nhà lý ra phải là nam đinh. Lại càng ngỡ rằng, danh tiết của phụ nữ nặng hơn tất cả. Những người giữ vị trí cao tột đỉnh như cha và Vương Ngự sử, thứ họ coi trọng nhất đáng lẽ phải là thể diện và dòng dõi. Thế nhưng những gì mắt thấy tai nghe ngày hôm nay đã lật nhào hoàn toàn mọi nhận thức trước đây của ta. Họ có thể vì con cái của mình mà không màng đến thể diện chốn quan trường, thẳng thừng trở mặt ngay trước mặt mọi người. Họ có thể xem một đứa con gái gặp phải tai ương, bị người đời dèm pha bàn tán như báu vật mà chở che chứ không phải vứt bỏ như một vết nhơ của gia tộc. Tất cả những điều này là thật sao? Sáng sớm ngày hôm sau, bà nội xách một chiếc túi vải nhỏ, nhẹ chân nhẹ tay tìm đến phòng ta. Bà đứng tựa bên cửa, nhìn ta, nơi đáy mắt giấu vài phần cắn rứt tủi hổ. "Ni Nhi... bà nội có chuyện muốn nói với con." Ta vội vàng đứng dậy đỡ bà ngồi xuống. Bà nội nhè nhẹ vỗ về mu bàn tay ta, chậm rãi cất lời: "Ban đầu ta bằng lòng đi theo tới đây, một là muốn xem thử cha mẹ ruột có thật lòng đối đãi tốt với con không, hai là muốn nhìn mặt đứa trẻ bị bế nhầm năm xưa. Giờ đây hai chuyện này đều đã nhìn thấu suốt rồi, ta cũng đã hoàn toàn yên tâm." "Cái thân già này của ta sống ở chốn đồng quê quen rồi, ở trong Tướng phủ ngược lại thấy gò bó lắm." "Con cứ ở lại đây sống cho thật tốt, không cần phải vương vấn bận lòng về ta đâu." Ta siết nhẹ lấy tay bà thêm một chút. Thực ra chuỗi ngày bọn ta ở cùng nhau không tính là dài, nhưng bà nội đối xử với ta tốt vô ngần. Trứng do con gà mái già trong nhà đẻ ra đều chui hết vào bụng ta, bà chẳng nỡ ăn lấy một quả. Lúc ta lâm bạo bệnh, bà lại càng bán hết gia sản ruộng vườn, dốc toàn lực để cứu lấy đứa cháu gái của mình. "Bà nội, bà đừng vội đi." Giọng điệu ta ôn hòa, chân thành khuyên nhủ, "Dẫu không vì con thì bà cũng nên ở lại thêm ít lâu để vun vén tình cảm với tỷ tỷ. Tỷ ấy là cháu gái ruột của bà, chắc chắn trong lòng luôn ngóng trông bà." Lời vừa dứt, Hạ Tĩnh Uyển đã gõ cửa bước vào. "Bà nội, con đứng từ xa nhìn thấy bà tay xách nách mang hành lý vào viện của muội muội, liền đoán ngay là bà muốn bỏ đi nên mới đặc biệt đến đây khuyên bà." Giọng điệu của nàng rất tự nhiên, không có sự khách sáo thừa thãi. "Nếu bà ở không quen thì con sẽ dựng một cái lán nhỏ trong sân cho bà, bà có thể nuôi gà nuôi vịt, chẳng khác gì ở quê nhà cả." Nàng dùng lời lẽ dịu dàng khuyên giải hồi lâu, cuối cùng bà nội cũng mủi lòng, gật đầu đồng ý. Ta và Hạ Tĩnh Uyển nhìn nhau mỉm cười. Nàng tiến lên đỡ bà nội dậy, khẽ thưa: "Con đưa bà về phòng nghỉ ngơi trước đã." Nhìn bóng dáng hai người dìu dắt nhau rời đi, cuối cùng ta cũng thở phào nhẹ nhõm. Mấy ngày sau, cha đặc biệt dành ra một buổi rảnh rỗi, gọi ta vào thư phòng để khảo hạch học vấn. Ông lấy ra mấy bài thơ văn, bảo ta ngâm đọc và viết lời bình, lại thuận miệng hỏi thêm vài câu kinh nghĩa đại đạo. Thấy ta trả lời trôi chảy như nước chảy mây trôi, đáy mắt ông đong đầy niềm an ủi, vuốt râu cười lớn: "Dao Nhi thông tuệ, không ngờ lại có nền tảng vững vàng đến thế, xem ra là ta lo nhiều rồi." "Từ ngày mai, con hãy cùng Uyển Nhi đến thư viện Sùng Văn học, hai tỷ muội cũng tiện bề chăm sóc lẫn nhau." Sáng sớm hôm sau, Hạ Tĩnh Uyển đã đến gọi ta cùng lên đường. Nàng vận một bộ váy áo mộc mạc trang nhã, tay xách hai chiếc túi đựng sách, ôn tồn nói: "Muội muội, hôm nay là lần đầu tiên muội đến thư viện, tỷ đưa muội đi làm quen với mọi thứ xung quanh." Ta có chút hiếu kỳ: "Ngày thường tỷ vừa phải theo Tôn thần y học y, lại vừa phải đến thư viện nghe giảng, không thấy mệt sao?" Nàng bất lực thở dài: "Tâm tư của tỷ vốn không đặt ở việc sách vở, nhưng nếu muốn vào Thái y viện thì bắt buộc phải có được thư tiến cử của vị Sơn trưởng thư viện, cho nên cũng đành cắn răng chịu đựng thôi." Ta bỗng ngẩn người ra. Xem ra dẫu có ở thời cổ đại thì con người ta cũng không tránh khỏi nỗi đày ải của chuyện học hành. Thư viện Sùng Văn là nơi tụ họp học hành của con em giới vương tôn quý tộc trong kinh thành. Xe ngựa vừa dừng lại thì đã có vô số ánh mắt đổ dồn về phía này, trong sự tò mò còn lẫn vài phần dò xét xét nét. Hạ Tĩnh Uyển nắm tay ta, ung dung bước vào trong, hạ thấp giọng giảng giải cho ta nghe: "Thư viện chia làm hai đường Đông và Tây, con gái chúng ta học ở Đông đường, phu tử là người công bằng nhất, chỉ nhìn vào thực học chứ chẳng màng đến xuất thân." "Có điều trong đám học trò này có vài kẻ không mấy dễ chịu. Nhưng muội muội yên tâm, bản tính của họ không xấu, cùng lắm chỉ nói vài câu châm chọc ngoài miệng thôi, không làm ra chuyện gì quá giới hạn đâu." Chẳng mấy chốc, ta đã chạm mặt ngay mấy kẻ khó ưa ấy. "Có những kẻ thật đúng là mặt dày, chiếm tổ chim khách bấy nhiêu năm trời, không lo tìm cái lỗ nẻ nào mà chui xuống trốn đi, lại còn dám nghênh ngang đến thư viện làm trò cười cho thiên hạ." "Phải đấy, cướp cha mẹ của người khác, hưởng thụ vinh hoa phú quý mười mấy năm, lại còn ngỡ mình thực sự là lá ngọc cành vàng chắc?" Người vừa cất lời là hai vị tiểu thư nhà Lý Thái phó. Lời nói vừa dứt, xung quanh lập tức dấy lên tiếng cười cợt và tiếng xì xầm bàn tán lén lút. Ta đang định bước lên tranh luận vài câu thì cổ tay bỗng nhiên bị Hạ Tĩnh Uyển khẽ giữ lại. "Đừng bận tâm, họ chẳng qua chỉ muốn tranh chút lợi lộc miệng lưỡi thôi, không đáng để chấp nhặt." Nàng khẽ lắc đầu với ta, "Phu tử sắp đến rồi." Phu tử là một vị lão tiên sinh đã ngoài năm mươi tuổi, trông dáng vẻ hiền từ, phong thái trầm ổn vững vàng. Trước tiên ông nhìn quanh một lượt, khi ánh mắt dừng trên gương mặt xa lạ của ta, ông không hề tỏ vẻ khác thường, chỉ thản nhiên cất lời, đưa ra một câu hỏi: "Con gái đã không thể tham gia khoa cử, lại chẳng thể bước vào triều đình làm quan, vậy cớ sao vẫn phải học hành đọc sách?" Vừa nói, ông vừa gọi từng người một đứng lên trả lời. Có người đáp, học là để hiểu rõ lý lẽ ở đời, biết rõ quy củ phép tắc. Có người lại lí nhí bảo, trong bụng có thêm chút chữ nghĩa, sau này cũng dễ bề sánh đôi với một người phu quân tài hoa. Lời vừa buông ra, bốn bề lập tức rộ lên một trận cười ồ. Tầm mắt của phu tử chậm rãi chuyển sang người ta. Khoảnh khắc ấy, nỗi sợ hãi từ kiếp trước khi bất thình lình bị thầy cô giáo gọi tên trong giờ học lại trỗi dậy trong lòng ta. "Học trò mới đến Hạ Tĩnh Dao, trò hãy nói thử xem." Ta trấn tĩnh lại, từ tốn cất tiếng: "Phàm đã sinh ra làm người trên đời thì chẳng có cái đạo lý nào lại không đọc sách cầu học, cần gì phải phân chia rạch ròi giữa nam và nữ?" Lời lẽ hết sức mộc mạc, chẳng được coi là góc nhìn mới mẻ độc đáo gì. Thế nhưng phu tử lại khẽ gật đầu, lộ vẻ tán thưởng, phẩy tay ra hiệu cho ta ngồi xuống. Đợi cho mọi người im lặng hẳn, ông mới chậm rãi lên tiếng: "Con gái đọc sách, dẫu rằng là để hiểu rõ sự đời, để chọn được đấng lang quân như ý." "Nhưng điều cốt lõi hơn cả chính là để không bị giam hãm trong bốn bức tường khuê phòng chật hẹp, không bị lạc lối giữa muôn vàn rối ren của thói đời, không phải nhìn sắc mặt người khác mà sống qua ngày, và không vì những lời đàm tiếu ác ý mà tự hạ thấp xem nhẹ bản thân." "Đọc sách là để nuôi dưỡng một tâm tính trong sáng, xây dựng một phong cốt hiên ngang vững vàng. Cho dù có ở chốn thâm khuê đại phủ thì vẫn sở hữu tầm nhìn rộng mở bao la, thân làm phận nữ nhi, tự có cái khí tiết chẳng kẻ nào cướp đoạt nổi." Những lời này của phu tử thốt ra vừa giống như đang gõ đầu răn đe, lại vừa giống như đang thức tỉnh lòng người. Trong học đường trở nên tĩnh lặng đi rất nhiều trong nháy mắt. Ta vốn tưởng rằng, thư viện chẳng qua chỉ là nơi để các cô gái chốn khuê phòng ngâm vài câu thơ phú, giết thời gian qua ngày đoạn tháng. Giờ nhìn lại mới hay, nơi đây chưa từng dạy những thứ tài hoa hoa mỹ chỉ để trang trí bề ngoài, mà là trao cho con người ta cái bản lĩnh vững vàng để luôn tỉnh táo và tự chủ trước cuộc đời.