Chẳng biết ai đã báo cáo rằng có người trong đội sản xuất trộm lương thực. Chuyện này bắt đầu từ đội ba, cũng chỉ mới vài ngày trước thôi. Dạo này đang vào vụ thu hoạch lúa, mọi người bận rộn tối mắt tối mũi, lúa chất thành đống nên thiếu một chút cũng khó nhận ra. Có lẽ năm nào cũng có chuyện này xảy ra. Nhưng không may là năm nay người trông kho của đội ba lại là một ông lão gàn dở, ông bảo lương thực là của quốc gia, một hạt cũng không được thiếu. Ông lão đã từng chịu nhiều khổ cực nên coi lương thực hơn cả mạng sống. Vùng này vốn chẳng giàu có gì, mỗi năm nộp thuế lương xong là mùa đông lại khốn khó, ai nấy gầy rộc đi vì chỉ có củ cải và khoai lang lót dạ. Ông lão có uy tín trong đội nên khi ông làm ầm lên, đội trưởng đội ba cũng không thể làm ngơ, đành phải dẫn người đi kiểm tra. Kết quả thật bất ngờ, kẻ trộm lương thực lại chính là nhà phó đội trưởng đội ba! Gã phó đội trưởng đó cũng thật ngốc, cứ ngỡ trời mưa không ai ra ngoài nên nửa đêm lẻn đi trộm lúa. Nhà gã gần kho, lại thông thuộc địa hình, không ngờ dấu chân trên bùn đất đã tố cáo gã. Chuyện gã phó đội trưởng bị xử lý thế nào không nói, nhưng chuyện này khiến xã viên các đội khác bắt đầu nghi ngờ, không biết lãnh đạo đội mình có ai trộm lương thực không. Đại đội trưởng đại đội Ngưu Đường sợ chuyện này ảnh hưởng xấu nên ra lệnh cho tất cả các công xã phải kiểm tra thật kỹ. Thế là trong nhóm bẻ ngô của Chử Hi cũng có kẻ "nhúng chàm". Chử Hi mới đến nên chưa biết gì, nhưng những người khác thì giấu ngô trong n.g.ự.c, trong quần... đủ mọi chiêu trò. Dù Chử Hi chẳng làm gì nhưng cô cũng bị lệnh phải về nhà, vì cô làm cùng nhóm với những kẻ đó nên khó tránh khỏi bị nghi ngờ. Hôm nay mọi người được về sớm, chắc là vì chuyện kiểm tra lương thực khiến lòng người hoang mang, chẳng ai còn tâm trí làm việc. Mẹ Lận dường như đã nghe tin nên thấy cô về cũng không ngạc nhiên, chỉ thấy xót xa vô cùng. Bà vốn trông chờ Chử Hi lanh lợi kiếm chút ngô mang về, nào ngờ cô lại bị đuổi về, việc này chắc chắn là mất rồi. “Xúi quẩy thật.” Bà bực mình mắng một câu. Hôm nay không kiếm được công điểm, cô con dâu này lại mất luôn việc nhẹ nhàng, tất cả là tại gã phó đội trưởng đội ba kia. “Đúng là đồ ngu, trộm kiểu gì không biết...” Chử Hi cũng chẳng vui vẻ gì, cô lo mình sẽ bị sắp xếp làm việc nặng nhọc hơn. Cô thầm nghĩ nếu mệt quá cô sẽ kiên quyết không làm, dù sao Lận Tông Kỳ cũng bảo anh sẽ nuôi cô. Nghe mẹ Lận nói năng không kiêng nể, cô bực mình ngẩng đầu: “Mẹ bớt nói lại đi, để người ta nghe thấy thì sao?” Mẹ Lận đã quen với việc cô hay cãi lại mình nên lườm cô một cái rồi cũng im lặng. Lận Xuân Miêu tò mò ghé tai hỏi: “Con nghe nói đội ba sắp mở đại hội phê bình đấy, đài đã dựng xong rồi. Mẹ, nhà mình cũng đi xem đi.” Mẹ Lận nhíu mày: “Con nghe ở đâu thế? Đừng có chạy lung tung, chuyện đó có gì hay mà xem, tối về lại nằm mơ thấy ác mộng cho mà xem.” “Làm gì mà đáng sợ thế ạ?” Xuân Miêu không tin. Thấy Chử Hi đang thẫn thờ nhìn ra cửa, cô ta cười trên nỗi đau của người khác. Chử Hi như có mắt sau gáy, lập tức quay lại nhìn chằm chằm vào mặt cô ta. Xuân Miêu giật mình, vội vàng cúi đầu giả vờ bưng ấm trà rót nước, không dám nhìn lung tung nữa. Chử Hi thấy dáng vẻ nhát gan của cô ta thì chẳng buồn chấp. Cô quay sang hỏi Hữu Khánh: “Trường học của em hiện tại có thiếu giáo viên không?” Hữu Khánh cũng vừa về, đang ngồi viết bài tập. Thầy giáo cho họ về sớm, chắc cũng vì chuyện kiểm tra lương thực. Hữu Khánh chưa kịp trả lời thì mẹ Lận đã gạt đi: “Không được đi, làm giáo viên làm gì? Công điểm thì ít mà lại hay bị người ta soi mói, nhà mình không chịu nổi cái nhục đó đâu.” Ở các đội khác đã có chuyện giáo viên bị phê bình, bị đ.á.n.h đập, phá phách nhà cửa, nghĩ đến mà sợ. Sợ Chử Hi không tin, bà kể thêm: “Năm ngoái giáo viên trường tiểu học đội bảy nhảy sông tự t.ử đấy, đáng sợ chưa? Chỉ vì mắng một đứa trẻ không thuộc bài mà bị phụ huynh kéo người đến tận nhà đ.á.n.h gãy chân, nh.ụ.c m.ạ đủ điều, cuối cùng uất ức quá mà nhảy sông. Đứa con mới có ba tuổi, tội nghiệp lắm.” Chử Hi nghe xong mà rùng mình, không dám nghĩ đến chuyện đó nữa. Ngày hôm sau, đội sản xuất hoạt động trở lại bình thường. Lãnh đạo đội không nói kết quả điều tra thế nào, nhưng vị trí làm việc của nhiều người đã thay đổi. Chử Hi bị chuyển sang đi cắt cỏ lợn. Việc này có một người phụ nữ phụ trách, khoảng 30 tuổi, tóc ngắn, da đen khỏe mạnh, trông rất tháo vát. Chị ta phân chia khu vực cho mọi người, quy định mỗi buổi phải cắt bao nhiêu. Chử Hi mới đến, lại trông nũng nịu yếu ớt nên chị ta sắp xếp cho cô một khu vực nhỏ, lại có bóng râm. Phía sau là con sông, đoạn này nước chảy xiết và sâu, địa thế cao, trông như một cái dốc đứng. Điểm thấp nhất của dốc cũng cách mặt nước hơn một mét. Chử Hi không dám xuống dưới, nhưng chị phụ trách thì xắn quần nhảy xuống cái vèo, dẫn theo mấy người khác lội qua sông sang bờ bên kia tìm chỗ cỏ tốt, chỉ để lại Chử Hi và một người phụ nữ khác ở trên dốc này. Cỏ ở đây rất cao, gần bằng đầu người. Chử Hi sợ gặp phải rắn nên trước khi cắt cô dùng liềm khua khoắng vài cái, thấy yên tâm mới bắt đầu làm. Người làm cùng cô là một thanh niên trí thức tên là Trương Thục Mai. Nếu không nói chuyện, Chử Hi không thể tin được cô ấy là người thành phố. Trong ấn tượng của cô, thanh niên trí thức phải trắng trẻo sạch sẽ, nhưng cô gái này ngoài giọng nói hơi khác ra thì chẳng khác gì người dân địa phương, da đen nhẻm, ăn mặc giản dị. Thục Mai đến đây từ năm ngoái, gia cảnh khó khăn, cô là con cả, dưới còn mấy đứa em nên từ nhỏ đã phải làm việc nhà, vì thế cô thích nghi rất nhanh. “Gia đình khó khăn nên không thể đi học đại học được, các em còn nhỏ, bố mẹ làm ở nhà máy lương thấp, lại đang có đợt giảm biên chế. Mẹ tôi là công nhân thời vụ nên chắc chắn bị sa thải. Nhà máy có quy định nhà nào có con đi thanh niên trí thức thì sẽ được ưu tiên, nên tôi đi để mẹ được giữ lại làm công nhân chính thức...” Chử Hi nghe xong mà cảm thán, chẳng biết an ủi thế nào, đành nói: “Sau này chắc chắn sẽ được về thôi.” Chắc chắn là được về, nhưng phải chờ tám năm nữa. Tám năm thanh xuân của một người phụ nữ đã gửi lại nơi này. “Ừ.” Thục Mai gật đầu, mỉm cười với Chử Hi rồi nói tiếp: “Cũng chỉ biết an ủi mình thế thôi.” Khi nghe nói Chử Hi đã kết hôn, chồng lại là quân nhân, cô ấy lại quay sang an ủi Chử Hi: “Cô còn trẻ, cứ từ từ mà đợi, quân nhân cũng tốt mà, hàng xóm nhà tôi trước đây có người đi lính, Tết đến mang bao nhiêu đồ về.” Nhìn khuôn mặt xinh đẹp của Chử Hi, cô ấy thấy hơi tiếc, nếu ở thành phố chắc chắn cô sẽ gả được vào nhà rất tốt. “Vâng, chồng tôi đối xử với tôi tốt lắm.” Hai người nói chuyện hợp nhau, vừa làm vừa tán gẫu nên buổi sáng cũng hoàn thành xong công việc. Chử Hi làm một lúc lại nghỉ một lúc, cô mang theo bánh kẹo lén mua, đói thì ăn một miếng rồi chia cho Thục Mai. Thục Mai lúc đầu còn ngại, sau cũng nhận lấy, hai người nhìn nhau cười. Có bạn làm cùng nên Chử Hi không thấy mệt, trưa tan làm cô cùng Thục Mai về nhà. Mẹ Lận và mọi người đã về. Chử Hi giờ cũng đi làm nên không phải một mình nấu cơm rửa bát nữa, mọi người luân phiên nhau làm. Trưa nay là bố mẹ Lận nấu, Xuân Miêu gánh nước, tối đến lượt cô và Xuân Mai. Chử Hi về phòng cất áo khoác và nón, rồi bưng chậu ra múc nước về phòng lau người. Xong xuôi cô ngồi bên cửa sổ hóng mát, quạt quạt cho đỡ nóng. Cuộc sống không có điện thoại thật khó qua. Nhưng sự bình yên chẳng kéo dài được lâu, vừa ăn cơm xong thì bác gái Lận đã hùng hổ tìm đến, vẻ mặt đầy mỉa mai. Vào đến sân, bà ta nhìn quanh quất rồi chất vấn mẹ Lận: “Con trai tôi về mang theo bao nhiêu đồ tốt, thế mà nhà các người dám chiếm hết một mình, không thấy xấu hổ à?” “Đó cũng là con trai tôi, thím hai à, làm người phải có lương tâm chứ. Nếu không phải nhờ con trai tôi thì bà làm gì có phúc đẻ được ba đứa con kia. Cưới cho nó một con góa phụ đã đành, giờ lại còn bóc lột nó để nuôi ba đứa con của bà, nó còn có anh em ruột thịt nữa đấy...” Dường như sau lần trước, bác gái Lận đã quyết định xé mặt, lời lẽ vô cùng cay độc, đ.â.m thẳng vào nỗi đau của mẹ Lận. Đây là điều nhà họ Lận không muốn nghe nhất. Mẹ Lận thiên vị ba đứa con sau cũng là vì mọi người cứ nhắc nhở Lận Tông Kỳ là con nhà bác cả. Quả nhiên, mẹ Lận tức đến tím mặt, bỏ cả cơm, quay sang mắng lại: “Đồ tốt gì chứ, mắt nào bà thấy nó mang đồ tốt về? Cứ luôn mồm con trai tôi, sao nó không nhận bà thì bà không biết chắc? Nếu thực sự thương nó thì sao lại đem cho chúng tôi nuôi? Chẳng qua là bà không nỡ bỏ tiền xây nhà, giờ thấy nó lớn rồi, có tiền đồ rồi thì lại định đến nhận vơ để vớt vát chứ gì. Cái loại hút m.á.u nhất chính là bà đấy.” Mẹ Lận tức giận mắng trả không chút nể nang. Nếu là trước đây bà chẳng dám, sợ người trong đội dị nghị, nhưng giờ bà chẳng sợ nữa. Thanh danh bà đã xấu sẵn rồi, cưới góa phụ cho con trai, lại còn xé mặt với nhà bác cả, bà còn gì để mất đâu. Giống như Chử Tam Ni kia, chẳng bao giờ nể mặt bà, chẳng bao giờ chịu thiệt, bà tuy không thích tính cách đó nhưng cũng thầm ngưỡng mộ. Người ta nói gì cô cũng chẳng thèm để tâm, da mặt dày vô cùng. “Hảo cho cái đồ vô ơn kia, tôi đem con trai mình cho bà nuôi, giờ bà lại coi tôi như kẻ thù. Hôm nay tôi mới được mở mắt, hóa ra các người nghĩ về tôi như thế. Tội nghiệp con trai tôi, giờ bị bà làm cho đến mẹ cũng không nhận, về cũng chẳng thèm qua thăm tôi lấy một lần...” Nói xong bà ta xoay người bỏ đi, vừa đi vừa lau nước mắt, miệng không ngừng than vãn, ra đến cổng vẫn còn đứng mắng mẹ Lận là đồ vô ơn, là yêu tinh hại người... Mẹ Lận bỗng chốc mất hết nhu khí, nghe tiếng mắng bên ngoài mà đứng ngồi không yên, cuối cùng bà cầu cứu Chử Hi: “Làm sao bây giờ, bà ta định phá nát nhà mình chắc? Bà ta muốn cái gì nữa đây? Tôi nợ bà ta cái gì chứ?” Bà lại nghiến răng: “Sao tôi lại đem đồ cho bà ta được? Bà ta đã làm được gì cho nó đâu. Lúc Đại Oa mới về nhà tôi gầy như con khỉ, là tôi nhịn ăn nhịn mặc nuôi nó lớn, nó là con trai tôi. Hồi nhỏ nó sốt cao, trời mưa tầm tã, tôi đi đập cửa nhà bác cả mà chẳng ai thưa, tôi phải cõng nó đi bệnh viện huyện giữa đêm, ngã ba lần trên đường, thế mà bà ta còn dám bảo tôi không chăm sóc nó...” Nói đến đây mắt bà đỏ hoe. Xuân Miêu và các em cũng im lặng, dường như cũng thấy mẹ mình bị oan. Chử Hi biết bà nói thật. Nếu mẹ Lận thực sự xấu xa thì đã chẳng bỏ ra hai trăm đồng cưới vợ cho Lận Tông Kỳ. Anh quanh năm không có nhà, bà có nuốt hết số tiền đó anh cũng chẳng làm gì được. Bà đối với anh tuy có thiên vị nhưng cũng có vài phần thật lòng, so với nhà bác cả thì tốt hơn nhiều. Điều này chắc chắn Lận Tông Kỳ cũng hiểu rõ. Chử Hi nhìn mẹ Lận đầy vẻ chê bai, rồi thong thả ăn nốt miếng cơm cuối cùng, đặt đũa xuống: “Được rồi, mọi người cứ ăn đi, để con ra xem sao.” Cô đứng dậy, không vội đi ngay mà còn thong thả vuốt lại tóc, chỉnh lại quần áo, trước khi ra cửa còn nháy mắt với họ một cái đầy tự tin. Cô bước ra ngoài, dáng vẻ yểu điệu nhưng trong mắt mẹ Lận lúc này, cô chẳng khác gì vị Bồ Tát sống đang tỏa hào quang.