Ăn sáng xong, mọi người nhà họ Lận đều đi làm đồng. Chử Hi không đi, cô mới đến đội sản xuất số năm nên chưa được sắp xếp công việc, tạm thời ở nhà làm việc vặt. Việc nhà cũng chẳng nhẹ nhàng gì, rửa bát, giặt giũ, nấu cơm trưa cơm tối đều đến tay cô.
Lận Hữu Khánh là người đi cuối cùng. Ăn xong cậu bé sẽ cùng mấy đứa trẻ trong thôn chạy đến chuồng lợn của đội để dọn phân, mỗi buổi kiếm được hai công điểm. Việc này chẳng mấy đứa trẻ nào muốn làm vì dễ bị ám mùi hôi, nhưng Lận Hữu Khánh lại sẵn lòng làm, làm xong mới về nhà lấy cặp sách đi học. Trường tiểu học của đội sản xuất nằm ngay gần ngã tư, trong một dãy nhà nhỏ. Nơi đó vốn là nhà của tá điền nhà địa chủ trước đây, giờ được ngăn ra làm trường học. Nhà địa chủ thì biến thành kho chứa lương thực và nông cụ của đội sản xuất, chắc là để khi trời mưa, bọn trẻ có thể chạy ra giúp thu dọn lương thực cho nhanh.
Chử Hi giặt quần áo ở bờ sông về thì Lận Hữu Khánh cũng vừa về đến nhà. Cậu bé mồ hôi nhễ nhại, khuôn mặt nhỏ nhắn đỏ bừng vì nóng, đang đứng bên lu nước lớn trước cửa bếp múc nước rửa mặt. Thấy Chử Hi xách thùng quần áo nặng trịch đi khập khiễng, cậu vội vứt gáo nước chạy lại giúp, gọi một tiếng giòn giã: “Chị dâu!” Người tuy nhỏ nhưng sức lực khá lớn.
“Hữu Khánh.” Chử Hi mỉm cười đáp lại.
Xách thùng vào sân đặt xuống, Chử Hi ôm một chiếc gáo bầu lớn đựng giẻ lau các thứ. Cô treo giẻ lên sào tre, mang gáo vào bếp, lúc trở ra thì vừa vặn gặp Lận Hữu Khánh đeo cặp sách ra cửa. Chử Hi đang định nói vài câu khách sáo kiểu “Hữu Khánh đi học ngoan nhé” thì thấy cậu bé như sực nhớ ra điều gì, kéo cặp sách ra trước n.g.ự.c lục lọi, rồi chạy lạch bạch đến trước mặt cô, nhét một vật vào tay cô: “Chị dâu, em đi đây, muộn mất rồi.” Nói xong cậu chạy biến đi không thấy bóng dáng.
Chử Hi ngẩn người, cúi đầu nhìn vật trong tay, là một phong thư. Nhớ lại lời Hữu Khánh nói hồi sáng, cô đoán đây chính là lá thư Lận Tông Kỳ gửi về hôm qua. Cô nhíu mày, cũng không nghĩ nhiều, nhét lá thư vào túi rồi đi phơi quần áo.
Phơi xong, cô lại quét dọn sân vườn, tiện thể thay nước cho gà. Nhà họ Lận nuôi ba con gà nhốt trong l.ồ.ng, mỗi ngày đẻ được khoảng hai ba quả trứng. Xong xuôi mọi việc, Chử Hi mới được nghỉ ngơi. Cô về phòng, định đi về phía giường nhưng bước chân khựng lại, rồi chuyển hướng đến ngồi trước chiếc bàn cạnh cửa sổ, lấy lá thư trong túi ra xem.
Phong thư bằng giấy thô màu vàng, bên trên viết địa chỉ và người nhận, chỗ dán tem có vết xé, chắc là bị Lận Hữu Khánh lấy mất rồi. Phong thư đã được mở sẵn, cô rút ra hai tờ giấy trắng kẻ sọc đỏ, bên trên viết chữ bằng b.út chì. Chữ không đẹp lắm, chỉ có thể coi là rõ ràng, ngay ngắn.
Lá thư viết kín hai mặt giấy. Có lẽ biết người lấy thư là Lận Hữu Khánh nên mở đầu anh hỏi thăm tình hình của cậu bé, đốc thúc cậu học hành chăm chỉ, nghe lời thầy cô, sau đó mới hỏi đến tình hình gia đình, từ bố mẹ Lận đến từng người trong nhà đều được nhắc tới, thậm chí đến cả việc hạt giống rau trong nhà có đủ dùng không anh cũng lo lắng. Đọc mãi đến cuối thư, Chử Hi mới thấy một câu: “Chuyện hôn nhân đại sự, tất cả tùy cha mẹ định đoạt.”
Chử Hi cứ ngỡ mình nhìn lầm, cô cầm lá thư đọc đi đọc lại từ đầu đến cuối một cách nghiêm túc, rồi phát hiện ra cả lá thư dường như chỉ có mỗi câu đó là có chút liên quan đến cô. “...” Đưa lá thư này cho cô làm gì chứ? Làm cô uổng công mong đợi một phen.
Buổi trưa, Chử Hi nấu cơm sớm để sẵn trong nồi. Trước khi đội sản xuất tan làm, cô thu dọn một gói nhỏ đeo lên vai đi ra ngoài. Đến cửa hàng cung tiêu ở ngã tư, cô mua một ít đường và bánh kẹo, rồi theo ký ức của nguyên chủ tìm đường đến đội sản xuất số mười một. Đội sản xuất tương đương với thôn sau này, thời đó thông tin không phát đạt, dù là hai đội sản xuất gần nhau cũng không mấy khi qua lại, nhất là ở cái xó xỉnh hẻo lánh này.
Đội mười một cách đội năm một quãng đường khá xa. Khi Chử Hi đến nơi, nhà họ Chử đã ăn cơm xong. Trong nhà có sáu chị em, năm người đã đi lấy chồng, hiện tại chỉ còn Lục Ni ở nhà đi học. Thấy Chử Hi đến, mẹ Chử vẻ mặt kinh ngạc: “Sao lại về đây, bị bắt nạt à?” Bà kéo cô lại ngắm nghía khắp người.
Chử Hi nghe vậy liền lườm bà một cái: “Mẹ nói gì thế, mẹ không mong con được tốt đẹp à?” Cô nhét gói đồ vào lòng bà, nghênh ngang đi vào phòng, ngồi phịch xuống ghế, còn không quên sai bảo em gái: “Lục Ni, đi rót cho chị chén nước.” Dáng vẻ hệt như một bà đại gia.
Lục Ni thấy cô như vậy thì mặt mày khó chịu, ngồi im không nhúc nhích. Mẹ Chử thấy thế liền vỗ một phát vào lưng cô bé: “Lề mề cái gì, chị gọi kìa.” Đợi Lục Ni đi rồi, bà còn hướng về phía bếp gọi với theo: “Chưng cho chị con bát trứng gà, cho hai quả vào nhé.”
Chử Hi nghe thấy thế liền cười, nắm lấy tay mẹ Chử tranh công: “Mẹ xem con mua gì cho mẹ này? Con còn chẳng nỡ ăn đâu đấy.”
“Đúng rồi, lần trước mẹ có mua thịt mời các anh rể ăn một bữa không? Bữa đó không thiếu được đâu, mẹ đừng có mà keo kiệt.”
Mẹ Chử nghe vậy liền lườm cô: “Mua rồi mua rồi, sáng sớm hôm sau mẹ đã đi xưởng chế biến thịt mua một tảng thịt mỡ lớn đấy, cắt thành miếng, mang đến tận nhà từng đứa một. Chuyện này mẹ còn không biết sao? Sau này nếu con lại bị bắt nạt, mẹ còn có cái mặt mà kéo chúng nó đi đòi công bằng chứ. Lão nương không có con trai thì đã sao, tôi có tận bốn thằng con rể cơ mà.”
Nói đoạn, bà như sực nhớ ra điều gì, quay sang nhìn Chử Hi đầy xót xa: “Vốn dĩ mẹ đã nhắm cho con một đám rồi, là một ông thợ mổ lợn góa vợ, không thiếu thịt ăn, bên dưới chỉ có một đứa con gái. Ai ngờ nhà họ Chung thất đức thế, dám lừa con sang nhà họ Lận.”
“...” Thợ mổ lợn? Thật là cảm ơn mẹ quá cơ.
“Nhà họ Lận thì nhà họ Lận vậy, mẹ cũng đã hỏi thăm rồi, thằng nhóc nhà họ Lận đó là người có tiền đồ, nếu không phải vướng đôi cha mẹ như thế thì người ta đã tranh nhau rước rồi. Con cũng đừng sợ, nếu ai dám bắt nạt con thì cứ về tìm mẹ, mẹ sẽ đòi lại công bằng cho con. Mẹ nghe nói đi lính đến một thời hạn nhất định còn có thể mang theo vợ con, con phải nắm lấy cơ hội, khi nào chồng về thì dỗ dành nó cho khéo, tranh thủ sớm ngày ra ngoài ở riêng...”
Bà cứ lải nhải mãi không thôi. Lục Ni bưng lên một bát trứng chưng vàng ươm, mịn màng, Chử Hi vừa ăn vừa nghe bà kể chuyện nhà họ Lận. Cuối cùng trứng cũng ăn xong, cô cũng nghe được một bụng chuyện bát quái của đội sản xuất số năm.
Lúc về, Chử Hi vừa ăn vừa mang theo, nào là trứng gà, nào là rau tươi. Mấy ngày nay đội mười một đang hái gương sen sau núi, mẹ Chử lại cho cô nửa giỏ. Tuy nhà họ Chử có sáu cô con gái, nhưng ngón tay còn có ngón dài ngón ngắn, huống chi là sáu đứa. Chử Tam Ni đứng thứ ba, kẹp ở giữa chẳng mấy nổi bật, nhưng cô lại sinh ra xinh đẹp nhất, khuôn mặt đó đặt ở đời sau cũng khiến người ta kinh diễm, huống chi là ở cái xó xỉnh này.
Mẹ Chử từ nhỏ đã thương đứa con gái này nhất, chưa kể Chử Tam Ni lại là đứa khéo mồm khéo miệng, dỗ dành mẹ Chử đến mức bà yêu chiều hết mực. Cô không thích làm việc, bà không bắt làm. Cô muốn đi học, bà nuôi cho đi học. Học sơ trung suốt 6 năm mà không đỗ cao trung, nếu không phải tuổi đã lớn thì bà vẫn sẵn lòng nuôi tiếp...
Lúc tiễn Chử Hi ra cửa, mẹ Chử đột nhiên hạ giọng cảnh cáo: “Con ở nhà họ Lận thì liệu mà sống cho tốt, quên ngay cái thằng nhóc họ Tiêu kia đi cho mẹ. Dù nó có đến tìm con cũng không được tiếp chuyện, nếu lại để hỏng thanh danh thì sau này có muốn gả đi đâu cũng không được nữa đâu.”
Chử Hi nghe vậy tim đập thình thịch, kinh ngạc nhìn mẹ Chử: “Sao cơ?” Họ Tiêu, cô nhớ lại người đó trong ký ức của nguyên chủ. Thời trung học ở thị trấn, nguyên chủ không mấy an phận, cùng lúc "thả thính" vài người, cuối cùng xác định quan hệ với một nam sinh họ Tiêu ở thị trấn. Gia cảnh nhà đó tuy bình thường nhưng có người chú làm chủ nhiệm phân xưởng ở nhà máy trên huyện. Đáng tiếc gia đình nhà trai không ủng hộ, đã làm mối cho anh ta một cô gái làm việc ở tiệm cơm quốc doanh. Nguyên chủ cũng chẳng yêu đương gì anh ta, hoàn toàn chỉ muốn dựa vào anh ta để thoát khỏi cái xó xỉnh nghèo khó này. Vì vậy sau khi bị đá, gia đình đã gả cô cho Chung Xuyên T.ử ở đội sáu, cách đội mười một một quãng đường nên không ai biết "tiền án" của cô. Chung Xuyên T.ử là một kế toán viên, tính ra cũng là một cán bộ nhỏ, chỉ tiếc kết hôn đêm thứ ba đi làm về thì trượt chân ngã đập đầu vào đá...
Quả nhiên, mẹ Chử nói tiếp: “Vợ thằng đó hình như bị khó sinh mất rồi. Con đừng có mà dại dột, dù sau này con rể không làm lính nữa mà về quê thì cũng chẳng để con phải đói đâu, tội gì phải đi làm mẹ kế cho nhà người ta...”
Chử Hi nghe xong liền lườm bà một cái: “Mẹ nói gì thế, con là hạng người đó sao? Thằng đó cái gì cũng nghe lời mẹ nó, lúc trước nếu không phải vì muốn gả lên thị trấn thì ai thèm nhìn trúng nó, thế mà còn dám chê con.” Nói xong cô liếc mắt cười, quay sang mẹ Chử: “Dù không vì bản thân con thì con cũng phải nghĩ cho mẹ chứ. Mẹ thương con như thế, con nỡ lòng nào để mẹ phải lo lắng nữa. Mẹ yên tâm đi, con sẽ sống thật tốt, con rể mẹ là người có tiền đồ, sau này con còn làm phu nhân quan lớn cơ, lúc đó mẹ chính là mẹ của phu nhân quan lớn đấy.”
“Ôi dào, còn phu nhân quan lớn nữa cơ đấy,” mẹ Chử nghe xong che miệng cười, nhưng vẻ mặt lại rạng rỡ hơn hẳn, bà nắm tay Chử Hi dặn: “Yên tâm, mẹ thương con nhất, cái gì tốt mẹ cũng để dành cho con.”
Chử Hi cũng cười, ánh mắt vô tình quét qua Lục Ni đang giả vờ bóc đậu trong sân để nghe lén, thấy sắc mặt cô bé không tốt lắm, trong lòng cô có chút chột dạ. Lục Ni lườm cô một cái rồi lại cúi đầu bóc đậu tiếp. Tâm trạng cô bé có chút phức tạp. Nói thật, cô chẳng có ấn tượng tốt đẹp gì về bà chị ba này. Không, phải nói là cô chẳng có tình cảm sâu đậm gì với cả chị hai, chị ba lẫn chị năm. Chị hai thì luôn muốn hơn người, coi thường tất cả mọi người. Chị ba thì hư vinh, lười biếng, chỉ cần chị ở nhà là trong mắt mẹ chỉ có mỗi chị, cứ như thể trong nhà chỉ có mình chị là bảo bối. Chị năm thì đầy mưu mô, ai chơi với chị cũng bị thiệt. May mà ba "vị đại phật" này đều đã gả đi hết rồi. Chỉ là không ngờ, bà chị ba mà mẹ luôn miệng bảo là có phúc nhất, cuối cùng lại gả cho đám tệ nhất, chẳng biết sau này sẽ ra sao.
Chử Hi không biết suy nghĩ của cô em út, cô đang vui vẻ xách giỏ đồ nhỏ về nhà họ Lận. Nào ngờ còn chưa đến cửa nhà, cô đã nghe thấy tiếng cãi vã ồn ào từ xa. Tim cô thắt lại, tưởng nhà họ Chung lại đến gây sự, cô định nhẹ bước chân đi tới xem sao, nào ngờ đến gần mới thấy một người phụ nữ lạ mặt đang đứng trước cửa đấu khẩu với mẹ Lận. Chắc là đã cãi nhau một hồi lâu rồi, giọng cả hai đều đã khàn đặc, xung quanh còn có người đứng giữa can ngăn.
“Cái mụ già lòng dạ hiểm độc kia, con trai tôi tốt đẹp như thế mà bà dám cưới cho nó một con góa phụ, bà còn là người không? Lúc trước nếu không phải thấy bà đáng thương không đẻ được, tôi có nỡ đem con trai cho bà nuôi không? Bà thiên vị con trai út thì thôi đi, sao lại nỡ ức h.i.ế.p người ta như thế? Bà không cần thì trả con trai lại cho tôi!”
“Bà mắng ai đấy, Trương Yến, bà bớt diễn kịch ở đây đi. Nếu bà thực sự thương thằng Đại Oa thì bao nhiêu năm qua đã chẳng bỏ mặc nó không hỏi han gì. Giờ chạy đến đây diễn cho ai xem? Chẳng qua thấy con trai lớn rồi, có tiền đồ rồi nên định đến vớt vát chút đỉnh chứ gì? Cái loại không biết xấu hổ nhất chính là bà đấy. Tôi nói cho bà biết, con dâu tôi tốt lắm, xinh đẹp nhất vùng này, không ai bì kịp đâu. Nó vừa chăm chỉ vừa hiếu thuận. Góa phụ thì sao? Tôi chỉ cần nó tốt tính là được. Nếu cưới cái loại đàn bà đanh đá như bà, dù có là gái trinh tôi cũng chẳng thèm...”
Mẹ Lận thấy mọi người xung quanh đều dùng ánh mắt đồng tình nhìn bác gái Lận, trong lòng bốc hỏa. Thấy Chử Hi vừa về, bà vội vàng gạt người can ngăn ra, chạy lại nắm tay Chử Hi rồi oang oang khen ngợi: “Nhìn đi, mọi người mở to mắt ra mà nhìn đi. Đây là con dâu tôi, tôi bạc đãi ai chứ? Nhan sắc thế này, ai tìm được người thứ hai tôi đi đầu xuống đất. Vừa ngoan ngoãn vừa hiếu thuận, nếu không phải mệnh khổ thì làm gì đến lượt nhà thằng Đại Oa nhà tôi?”
“Tôi là mẹ nó, nuôi nó bao nhiêu năm nay, chẳng lẽ tôi không muốn nó được tốt đẹp sao? Đại Oa quanh năm suốt tháng không có nhà, tìm được người tốt mới là quan trọng nhất.” Nói đoạn, bà còn giơ tay giả vờ lau nước mắt, ra vẻ bị người ta vu khống, chịu nhiều uất ức. Tiếc là chẳng có giọt nước mắt nào, bà đành cúi đầu dùng sức dụi mắt, liếc trộm thấy bác gái định xen vào, bà đang định nói tiếp thì nghe thấy tiếng khóc nức nở bên cạnh: “Mẹ ơi, mẹ ruột của con...”
Người phụ nữ khóc lóc nũng nịu, vẻ mặt vô cùng đau khổ, tiếng nấc nghẹn ngào nhưng lời nói ra lại vô cùng rõ ràng: “Mẹ đừng nói thế, nếu không có mẹ thì làm sao con có được ngày hôm nay? Người ta ai cũng bắt nạt con, mắng nhiếc con, đ.á.n.h đập con, chỉ có mẹ là không chê bai con, mẹ như Bồ Tát sống cứu con ra khỏi vũng bùn, còn thương con như con gái ruột, bảo nơi này sau này chính là nhà của con.”
“Con biết mình không xứng với anh Đại Oa, nhưng sau này con sẽ nỗ lực làm một người vợ tốt, chăm lo cho gia đình thật tốt để anh ấy yên tâm đi lính. Con còn sẽ sinh cho anh ấy bảy tám đứa con trai, bảo chúng nó sau này phải giống như bà nội và ba chúng nó, làm một người chính trực, lương thiện. Mẹ ơi, tất cả những gì con có đều là mẹ cho, mẹ là người mẹ chồng tốt nhất mà con từng gặp. Mẹ nói xem, con không hiếu thuận với mẹ thì hiếu thuận với ai đây?” Nói xong cô ngẩng đầu nhìn mẹ Lận đầy xúc động, khuôn mặt trắng nõn kiều diễm, mắt mũi đỏ hoe, trông vô cùng đáng thương.
“Hả?” Mẹ Lận nhất thời không phản ứng kịp. Nhìn khuôn mặt hoa lê đái vũ của Chử Hi, ý nghĩ đầu tiên của bà không phải là thắc mắc sao cô lại có nhiều nước mắt thế, mà là bà không nhớ nổi mình đã làm chuyện tốt gì khiến cô cảm động đến vậy, càng không thể tin được trong mắt cô mình lại vĩ đại đến thế. Bà nghẹn nửa ngày, cuối cùng thốt ra được một câu: “Đúng, con nói đúng lắm.”
“...” Chử Hi cũng chẳng mong bà nói được gì hay ho hơn. Cô lấy những thứ mang từ nhà họ Chử về ra: “Mẹ, đây là đồ con mang từ nhà ngoại về. Mẹ con biết mẹ đối xử tốt với con như thế thì không biết cảm kích mẹ đến nhường nào đâu. Xem này, đây là trứng gà, mẹ con bảo mang về cho mẹ tẩm bổ đấy.”
“Còn có mớ rau này nữa, tuy trong nhà cũng có nhưng đây là tấm lòng của mẹ con, mẹ con còn dặn con sau này phải hiếu thuận với mẹ thật tốt, cùng anh Đại Oa sống thật hạnh phúc.”
Người đẹp, khóc cũng đẹp, lại thêm giọng nói nũng nịu mềm mại nên lời nói vô cùng có sức thuyết phục. Chử Hi đến đội năm chưa được mấy ngày, lại không đi làm đồng nên chẳng mấy ai thực sự nhìn thấy cô. Họ chỉ biết mẹ Lận cưới cho Đại Oa một cô vợ góa, lúc này thấy cô xinh đẹp thế này thì cảm thấy cũng chẳng tệ như lời bác gái Lận nói. Một góa phụ xinh đẹp thế này, dù có tái giá cũng chẳng thiếu người rước. Hơn nữa nghe lời cô nói, có vẻ cô ở nhà chồng cũ sống không tốt, ngược lại về nhà họ Lận mới được sống những ngày tháng tốt đẹp, mẹ Lận đối xử với cô như con gái ruột. Chuyện có đúng là con gái ruột hay không thì họ không rõ, nhưng nhìn vẻ mặt cảm kích chân thành của cô con dâu này thì chắc là không sai rồi.
“Thôi thôi,” người can ngăn thấy bác gái Lận định nói tiếp liền lên tiếng: “Giải tán hết đi, ngày lành tháng tốt cãi nhau làm gì? Có sức lực đó sao không ra đồng làm thêm việc đi?”
Lại có người nói với bác gái Lận: “Vợ Đại Sơn cũng thế, có gì mà phải làm ầm lên? Tôi thấy cô con dâu này tốt đấy, biết ơn biết nghĩa. Cưới vợ cưới đức, nhà cửa mới yên ổn. Nếu bà thực sự thương Đại Oa thì về nhà đi, bớt gây rắc rối cho nó là được.” Người nói lời này là một bậc cao niên trong đội, thời trẻ từng dạy học vài năm nên lời nói rất có trọng lượng.
Quả nhiên, ông vừa dứt lời, đám người xem náo nhiệt xung quanh liền gật đầu phụ họa: “Đúng thế, cô con dâu này xinh đẹp thế, xứng với Đại Oa quá còn gì, còn muốn gì nữa?”
“Phải đấy, nhìn tính tình cũng tốt, hiểu chuyện hiếu thuận, hợp với Đại Oa.”
“Dù sao thím ấy cũng nuôi Đại Oa bao nhiêu năm nay, cũng chẳng đến mức hại nó đâu. Quế Hoa sống cũng được lắm.”
Mẹ Lận nghe thấy những lời này, đặc biệt là khi có người khen mình, tuy giọng không lớn nhưng bà vẫn nghe rõ mồn một. Nhất thời bà cảm thấy thụ sủng nhược kinh, quay đầu tìm xem ai vừa khen mình. Người đó thấy ánh mắt rạng rỡ của mẹ Lận thì hơi ngượng, cũng chẳng biết sao mình lại lỡ miệng nói ra những lời đó, nhưng vẫn nể mặt khen thêm một câu: “Quế Hoa hồi trẻ tháo vát lắm, lại biết nuôi con, Đại Oa với Hữu Khánh đứa nào cũng có tiền đồ.”
Mắt mẹ Lận sáng rực lên, sống lưng ưỡn thẳng tắp. Ngược lại, bác gái Lận nghe thấy những lời này thì mặt tái mét, nhìn vẻ mặt đắc ý của mẹ Lận, bà tức đến nghẹn họng. Không hiểu sao tình hình lại xoay chuyển đột ngột như vậy, rõ ràng vừa rồi mọi người còn đứng về phía bà. Nhưng bà cũng biết lúc này nói gì cũng vô ích, bà hít sâu mấy hơi, hằn học lườm mẹ Lận và Chử Hi một cái rồi hầm hầm bỏ đi.
Mẹ Lận nhìn bóng lưng tức tối của bác gái Lận, vẫn còn thấy khó tin. Đây là lần đầu tiên bà thắng thế trước mặt bác gái Lận. Bà ngẩng đầu nhìn trời, không biết có phải ảo giác không mà bà thấy trời hôm nay sáng hơn hẳn. Nhưng trong lòng bà lại thầm nghĩ: Cô con dâu này cưới về thật đáng đồng tiền bát gạo!