14. Tôi nhắm đến "Hội nghị thường niên về Vật liệu tiên tiến quốc tế" sắp diễn ra.
Bài báo của Tô Thấm là một chủ đề nóng, bản thân cô ta cũng nhận được thông báo trình bày tại một tiểu ban.
Đây là một cơ hội tuyệt vời.
Nhưng, tôi nên làm thế nào để gửi "món quà lớn" của mình trên sân khấu đó?
Tôi không phải là người tham dự.
Tôi thậm chí vì vụ bê bối trước đó, trong giới học thuật đã có chút "ch.ết xã hội".
Trừ khi...
Một kế hoạch táo bạo, thậm chí có chút điên rồ, dần hình thành trong đầu tôi.
Khóe miệng không kiểm soát được mà cong lên.
Sư muội Tô Thấm, cô không phải thích livestream sao?
Lần này, sư tỷ sẽ tặng cô một buổi livestream toàn cầu.
15. Một ngày trước hội nghị, vòng bạn bè của Tô Thấm đã cập nhật.
Một bức ảnh ở nhà ga sân bay, kèm chú thích: "Hành trình mới, mong chờ chia sẻ."
Vị trí là thành phố tổ chức hội nghị.
Dưới đó là một loạt lượt thích và lời chúc, thầy Trần bình luận: "Thuyết trình tốt nhé, làm rạng danh nhóm chúng ta!"
Tôi đã thích bài đăng của cô ta.
Tiện tay, tôi lại lướt qua trang web chính thức của hội nghị.
Lịch trình rất dày đặc, bài trình bày của Tô Thấm vào chiều ngày thứ hai, tại một tiểu ban quy mô vừa, nhưng chủ đề nóng, dự kiến sẽ có nhiều người tham dự.
Ngón tay tôi lướt trên con lăn chuột, trang web dừng lại ở mục "Hỗ trợ kỹ thuật và thông tin liên hệ hội nghị".
Sau đó, tôi đóng trang web.
Tối đó, tôi nhận được một cuộc điện thoại.
Đến từ một người không ngờ tới, một chị khóa trên ở phòng thí nghiệm bên cạnh tôi thời thạc sĩ, giờ đang dạy ở một trường đại học và cũng tham gia hội nghị này.
Mối quan hệ của chúng tôi luôn không quá thân thiết cũng không quá xa cách.
"Lâm Mạn, em... Dạo này vẫn ổn chứ?"
Giọng chị khóa trên có chút ngập ngừng.
"Vẫn còn sống."
Tôi trả lời dứt khoát.
Chị ấy im lặng một lát, dường như đang cân nhắc lời nói: "Cái đó... Về báo cáo của Tô Thấm, em có nghe nói không?"
"Có nghe loáng thoáng."
"Chị... Chị có thể đã nghĩ quá nhiều, nhưng chị luôn cảm thấy dữ liệu lần này của cô ấy đẹp đến mức hơi quá đáng. Có vài chỗ... Không giống lắm với cảm giác của chị khi tự mình thử lặp lại."
Chị khóa trên hạ giọng.
"Chị biết bây giờ nói điều này không thích hợp, em và cô ấy... Nhưng với tư cách là một nhà nghiên cứu khoa học, chị nghĩ có một số chuyện..."
"Đàn chị."
Tôi ngắt lời chị ấy, giọng điệu bình tĩnh.
"Chị có link livestream báo cáo hội nghị không? Link xem dành cho người tham dự bình thường là được."
Chị ấy ngẩn ra một chút: "Có thì có... Em muốn xem à?"
"Rảnh rỗi thì xem thôi."
Tôi cười.
"À đúng rồi, nếu, em nói là nếu, trong phần hỏi đáp báo cáo, có người muốn kết nối trực tuyến để hỏi vài câu hỏi kỹ thuật khá “sâu sắc”, ban tổ chức hội nghị có cho phép không?"
Chị khóa trên dường như hiểu ra điều gì đó, hơi thở gấp gáp: "Về lý thuyết... Có thể. Nhưng cần phải xin phép ban chủ tọa trước, hoặc thông qua kênh hỏi đáp của phần mềm hội nghị được chỉ định, sẽ được sàng lọc. Em... Em muốn làm gì?"
"Không có gì, học hỏi thành quả tiên tiến thôi."
Giọng tôi nhẹ nhàng.
"Đàn chị, gửi link cho em nhé. Với lại, lỡ mà kênh hỏi đáp trực tuyến lúc đó có hơi “náo nhiệt” thì đừng ngạc nhiên."
Cúp điện thoại, tôi mở email, nhìn link livestream mà chị khóa trên gửi.
Sau đó, tôi lấy ra từ sâu trong ngăn kéo một chiếc điện thoại chưa từng đăng ký ở bất cứ đâu, cùng với một chiếc SIM data không định danh.
Đã đến lúc chuẩn bị vài câu hỏi "náo nhiệt".
Câu hỏi phải chuyên nghiệp, phải sắc bén, phải chỉ thẳng vào những "đột phá" được xây dựng trên cát lún đó.
Nguồn câu hỏi phải phân tán, phải trông như đến từ những đồng nghiệp tò mò hoặc nghiêm túc trên khắp thế giới.
Tất nhiên, còn phải có một lời chào từ "quá khứ".
16. Chiều ngày báo cáo, tôi ngồi trước máy tính sớm.
Màn hình mở trang livestream, trong khung hình, hội trường đang được sắp xếp, người ra vào tấp nập.
Bên cạnh tôi là một chiếc laptop khác, trên màn hình đang chạy vài chương trình nền phức tạp, cùng với một kịch bản tự động hỏi đáp được viết cẩn thận.
Thời gian trôi qua từng phút từng giây.
Cuối cùng, người dẫn chương trình lên sân khấu, sau lời giới thiệu ngắn gọn, Tô Thấm bước lên bục giảng.
Hôm nay cô ta ăn mặc đặc biệt tinh tế và gọn gàng, áo sơ mi trắng, quần tây, tóc búi cao gọn gàng.
Trên mặt nở nụ cười tự tin, bình thản, gật đầu chào khán giả bên dưới.
Ống kính lia gần, tôi có thể thấy rõ ánh sáng lấp lánh trong mắt cô ta.
Báo cáo bắt đầu.
Cô ta nói năng lưu loát, logic mạch lạc, PPT được làm rất công phu.
Những biểu đồ dữ liệu đẹp mắt, những so sánh hiệu suất đáng kinh ngạc, những viễn cảnh ứng dụng tương lai vĩ đại, được cô ta kể lại một cách thuyết phục.
Bên dưới thỉnh thoảng lại vang lên những tiếng trầm trồ khe khẽ.
Tôi lạnh lùng nhìn.
Nhìn cô ta làm thế nào để những điểm dữ liệu có vấn đề được nhẹ nhàng quy kết là "sai số thí nghiệm" hoặc "kết quả tất yếu sau khi tối ưu hóa".
Nhìn cô ta làm thế nào để dùng những công thức và mô hình phức tạp, che đậy những khiếm khuyết ch.ết người trong suy luận ban đầu.
Nhìn cô ta làm thế nào để biến "con đường này không thông" của người tiền bối thất bại, thành "lối đi riêng" thiên tài của mình.
Màn trình diễn rất xuất sắc.
Đáng tiếc, kịch bản là ăn cắp, đạo cụ là giả mạo.
17. Báo cáo đi vào phần cuối.
Phần hỏi đáp bắt đầu.
Vài câu hỏi đầu tiên đều rất nhẹ nhàng, chủ yếu là về triển vọng ứng dụng hoặc một số chi tiết không quan trọng.
Tô Thấm đối đáp tự nhiên, nụ cười đúng mực.
Sau đó, tôi khởi động kịch bản.
Trong ô hỏi đáp của trang livestream, các câu hỏi bắt đầu liên tiếp xuất hiện.
Đến từ các ID ẩn danh khác nhau, nhưng câu hỏi nào cũng sắc bén hơn câu hỏi nào, đi thẳng vào trọng tâm.
"Xin hỏi phân bố điểm dữ liệu trong hình 3B của báo cáo, tại sao lại tương tự như mô hình lệch của đường cong Arrhenius của chất xúc tác thông thường? Có xem xét khả năng tồn tại sai số hệ thống trong đo lường nồng độ chất phản ứng ban đầu không?"
"Biến dạng mạng tinh thể độc đáo được đề cập trong đặc trưng vật liệu, bằng chứng dường như chủ yếu dựa vào hình ảnh cục bộ của kính hiển vi điện tử độ phân giải cao. Có dữ liệu nhiễu xạ tia X toàn diện nào hỗ trợ không? Khả năng lặp lại như thế nào?"
"Trong phần mô hình lý thuyết, sau khi bỏ qua biến ζ, làm thế nào để đảm bảo tính ổn định của mô hình? Có kết quả phân tích độ nhạy nào chưa được trình bày không?"
"Trong bước C của phương pháp tổng hợp này, tỷ lệ tinh chế của chất trung gian quan trọng luôn dưới 5%, dữ liệu năng suất cuối cùng được đưa ra trong báo cáo được thực hiện như thế nào? Có bước tinh chế nào chưa được công bố không?"
Các câu hỏi như những mũi tên lạnh lùng bắn tới, ghim chính xác vào những chỗ đẹp đẽ nhất nhưng cũng mong manh nhất trong áo giáp của báo cáo Tô Thấm.
Nụ cười trên mặt cô ta dần cứng lại, câu trả lời bắt đầu xuất hiện sự ngập ngừng và lặp lại nhỏ, thỉnh thoảng cần nhìn sang thầy Trần bên cạnh.
Sắc mặt thầy Trần cũng chùng xuống.
Không khí trong hội trường trở nên tế nhị.
Khán giả bên dưới xì xào bàn tán, một số ánh mắt vốn ngưỡng mộ giờ chuyển thành dò xét.
Tô Thấm miễn cưỡng trả lời vài câu hỏi, trên trán dường như đã có những giọt mồ hôi li ti.
Người dẫn chương trình nhận thấy điều bất thường, cố gắng kiểm soát tình hình: "Do thời gian có hạn, chúng ta sẽ đặt hai câu hỏi cuối cùng..."
Đúng lúc này, một ID hỏi đáp khác biệt nhảy ra, câu hỏi không dài, nhưng lại khiến Tô Thấm lập tức tái mặt, ngay cả thầy Trần cũng đột ngột ngồi thẳng dậy.
ID hỏi đáp: "Ghost_of_Zhao".
Câu hỏi: "Chúc mừng tiến sĩ Tô. Xin hỏi, nguồn cảm hứng cho con đường tổng hợp của cô, có phải đến từ ghi chú chưa công bố của anh Triệu XX, con đường mà anh ấy đã đánh dấu là “không thể lặp lại do giả định ban đầu hoàn toàn sai” không? Nếu phải, cô đã sửa chữa “lỗi cơ bản” đó như thế nào?"
Hội trường im lặng như tờ.
Tất cả mọi người đều nhìn thấy câu hỏi đó.
Triệu XX, chính là tên của anh tiến sĩ khóa trên đã bỏ học "vì lý do cá nhân" năm đó!
Những nhà nghiên cứu kỳ cựu có mặt ở đó, ít nhiều đều có ấn tượng.
18. Ngón tay Tô Thấm cầm bút laser trắng bệch, môi mấp máy nhưng không phát ra tiếng.
Cô ta đột ngột quay sang thầy Trần, ánh mắt đầy kinh hoàng và cầu cứu.
Thầy Trần đột ngột đứng dậy, mặt tái mét, quát lớn về phía người dẫn chương trình và bàn kỹ thuật: "Đây là phá hoại ác ý! Chặn ID này! Ngay lập tức!"
Hiện trường một trận xôn xao.
Màn hình livestream rung lắc dữ dội vài cái, dường như có nhân viên đang lao lên sân khấu.
Trang hỏi đáp bị đóng khẩn cấp.
Nhưng đã quá muộn.
Câu hỏi đó, như một tảng đá lớn ném vào mặt hồ yên tĩnh.
Những gợn sóng, không, là những con sóng lớn, đã bắt đầu lan rộng.
Tôi tựa vào lưng ghế, tắt trang livestream.
Màn hình tối đi, phản chiếu nụ cười lạnh lùng của tôi.
Sư muội, món quà "livestream toàn cầu" này, cô thích không?
Trò chơi, vào màn tiếp theo.
19. Câu hỏi của "Ghost_of_Zhao" như một hạt giống độc, nhanh chóng bén rễ nảy mầm tại hội nghị thường niên và trong các cuộc trao đổi riêng tư của giới học thuật những ngày sau đó, mọc ra vô số dây leo nghi ngờ.
Báo cáo vàng son của Tô Thấm, ngay lập tức bị phủ một lớp bóng tối dày đặc.
Những tiếng chất vấn bắt đầu xuất hiện từ mọi ngóc ngách.
Có người xem xét lại dữ liệu trong bài báo của cô ta, có người cố gắng lặp lại thí nghiệm của cô ta, nhiều người hơn thì tìm hiểu chi tiết về chuyện cũ của anh Triệu năm xưa.
Điện thoại của nhóm nghiên cứu thầy Trần bị gọi cháy máy, email đầy hộp thư, yêu cầu họ đưa ra phản hồi chính thức về câu hỏi của "Ghost_of_Zhao".
Ban đầu, thầy Trần và Tô Thấm còn cố gắng trấn áp mạnh mẽ.
Thầy Trần trong một cuộc phỏng vấn khẩn cấp với một phương tiện truyền thông học thuật, đã giận dữ chỉ trích đây là "sự phỉ báng ác ý, vô trách nhiệm của đối thủ cạnh tranh", là "bạo lực mạng nhắm vào các học giả trẻ xuất sắc" và tuyên bố sẽ truy cứu trách nhiệm pháp lý.
Tô Thấm thì giữ im lặng, nhưng mạng xã hội của cô ta đã ngừng cập nhật, con mèo Ragdoll đó cũng không xuất hiện mấy ngày rồi.
Tuy nhiên, áp lực không hề giảm bớt vì sự cứng rắn của họ, mà ngược lại càng trở nên gay gắt.
Vài phòng thí nghiệm độc lập có uy tín đã công khai tuyên bố rằng những nỗ lực ban đầu để lặp lại các bước tổng hợp quan trọng trong bài báo của Tô Thấm đã không thành công, kết quả "có sự khác biệt đáng kể so với mô tả trong bài báo".
Mặc dù họ dùng từ ngữ thận trọng, nhấn mạnh "cần xác minh thêm", nhưng điều này không khác gì khoét thêm vài lỗ trên con đê đã nứt.
Một đòn chí mạng hơn đến từ phía tạp chí.
Ban biên tập của Nature Communications cuối cùng đã không thể chịu nổi làn sóng dư luận và sự nghi ngờ ngày càng lớn trong giới học thuật, chính thức gửi thư cho Tô Thấm và tác giả liên hệ thầy Trần.
Yêu cầu họ trong thời hạn quy định nộp tất cả dữ liệu thí nghiệm gốc, sổ ghi chép thí nghiệm đầy đủ, cùng với giải thích chi tiết từng điểm bị nghi ngờ và bằng chứng bổ sung, để các chuyên gia độc lập do ban biên tập thuê tiến hành xem xét lại.
Nội dung bức thư này không biết bị ai tiết lộ ra ngoài, gần như ai trong giới học thuật cũng biết.
Đây không còn là sự nghi ngờ riêng tư, mà là một cuộc chất vấn chính thức, nghiêm khắc.
Một khi không vượt qua được quá trình xem xét lại, việc rút bài gần như là kết cục tất yếu.
Và đối với Tô Thấm và thầy Trần, việc rút bài không chỉ có nghĩa là cái ch.ết của bài báo này, mà còn có nghĩa là sự sụp đổ hoàn toàn của danh tiếng học thuật.
Có nghĩa là việc xin tài trợ, thăng chức trong tương lai, thậm chí là chỗ đứng trong toàn bộ giới học thuật sẽ trở nên vô cùng khó khăn.
20. Tôi có thể tưởng tượng Tô Thấm đang sống những ngày như thế nào.
Có lẽ từng phút từng giây đều như bị chiên trong chảo dầu, không dám nghe điện thoại, không dám xem email, ra ngoài sợ bị chỉ trỏ, ở nhà lại tuyệt vọng nhìn đống dữ liệu không thể tự biện minh.
Thầy Trần bên đó chắc cũng chẳng khá hơn là bao, hào quang "đại lão học thuật" mà ông ta đã gây dựng bao năm đã xuất hiện vết nứt chí mạng, các sinh viên khác dưới trướng ông ta có lẽ cũng đang hoang mang lo sợ.
Nhưng tôi không dừng lại.
Làn sóng dư luận đã nổi lên, điều tôi cần làm là nhẹ nhàng đẩy thêm một chút, đảm bảo hướng và lực của nó đập xuống không sai một ly.
Tôi đã chuẩn bị một tập tài liệu.
Không phải thư tố cáo nặc danh, điều đó quá thấp kém.
Tôi biến nó thành một "báo cáo phân tích kỹ thuật" chi tiết, tập trung vào ba "điểm đột phá" cốt lõi và mong manh nhất trong bài báo của Tô Thấm, kết hợp chặt chẽ những phát hiện của tôi, những đoạn lời khai của kỹ thuật viên đó (đã được ẩn danh) và manh mối từ ghi chú cũ được chỉ ra trong câu hỏi của "Ghost_of_Zhao".
Báo cáo sử dụng từ ngữ khách quan, bình tĩnh, chỉ trình bày sự thật và suy luận logic, không đưa ra kết luận.
Sau đó, tôi gửi nó cho vài người.
Bao gồm chị khóa trên đã cung cấp link cho tôi tại hội nghị thường niên, bao gồm hai giáo sư kỳ cựu trong lĩnh vực mà tôi biết nổi tiếng về sự nghiêm túc trong học thuật và tính cách nóng nảy, những người trước đây đã công khai bày tỏ sự ngưỡng mộ đối với công việc của Tô Thấm và cả một hoặc hai phóng viên truyền thông khoa học giỏi điều tra.
Tôi không cần họ làm gì ngay lập tức.
Đọc thêm nhiều Truyện Full tại: https://truyenfull.live
Chỉ cần họ thấy, họ biết.
Hạt giống đã gieo xuống, sẽ tự nảy mầm trong đất phù hợp.
Làm xong tất cả những điều này, tôi cảm thấy một chút mệt mỏi đã lâu không gặp, nhưng nhiều hơn là sự hưng phấn lạnh lẽo.
Tôi tự rót cho mình một ly nước đá, đi đến cửa sổ. Đêm đã khuya, thành phố lên đèn lấp lánh.
Sắp rồi.
Sắp kết thúc rồi.
21. Những ngày tiếp theo, tôi như một người ngoài cuộc thực sự, lạnh lùng quan sát diễn biến sự việc.
"Tài liệu giải thích" mà thầy Trần và Tô Thấm nộp cho tạp chí được cho là đầy rẫy lỗ hổng, hoàn toàn không thể thuyết phục các chuyên gia xem xét lại.
Những lời chỉ trích trong giới học thuật ngày càng công khai, ngày càng gay gắt.
Hai vị giáo sư già nóng tính đã nhận được "báo cáo kỹ thuật" của tôi, quả nhiên không nhịn được, lần lượt đăng những bình luận dài trên các mạng xã hội học thuật của mình.
Mặc dù không nêu đích danh, nhưng những người trong giới đều biết họ đang mắng ai, một trong số đó thậm chí còn trực tiếp dùng tiêu đề như "Nghi vấn đạo đức học thuật chồng chất, học giả trẻ chớ nên ham công danh lợi lộc".
Các báo cáo của truyền thông khoa học cũng đã ra, mặc dù thận trọng không trực tiếp kết tội, nhưng đã phân tích chi tiết diễn biến sự việc, đưa ra những chất vấn sắc bén và liên hệ vụ việc này với bối cảnh lớn hơn như gian lận dữ liệu, khủng hoảng khả năng lặp lại thường xuyên bùng phát trong giới học thuật những năm gần đây, gây ra một cuộc thảo luận rộng rãi hơn.
Tường đổ người xô.
Những bông hoa và tiếng vỗ tay từng vây quanh Tô Thấm, giờ biến thành những hòn đá và nước bọt ném vào cô ta.
Cuối cùng, một tuần sau thời hạn cuối cùng do tạp chí quy định, ban biên tập của Nature Communications đã công bố thông báo chính thức.
Thông báo nêu rõ, sau khi xem xét lại nghiêm ngặt, xác định rằng trong bài báo của Tô Thấm và cộng sự tồn tại "nhiều dữ liệu không được hỗ trợ bởi hồ sơ gốc", "kết quả thí nghiệm quan trọng không thể được lặp lại độc lập" và các vấn đề nghiêm trọng khác, không còn đáp ứng tiêu chuẩn xuất bản của tạp chí, do đó bị rút lại.
Thông báo dùng từ ngữ ngắn gọn, lạnh lùng, không để lại bất kỳ chỗ trống nào để xoay chuyển tình thế.
Một lời định đoạt.